Quy định tịch thu xe, sẽ phát sinh tiêu cực?

Ủy ban An toàn giao thông (ATGT) Quốc gia, lãnh đạo Bộ Giao thông Vận tải đề xuất trình Chính phủ về việc tăng mức xử phạt đối với các chủ phương tiện giao thông vi phạm. Theo đó, Ủy ban ATGT Quốc gia đưa ra đề xuất nâng mức xử phạt đối với xe quá tải, lái xe say rượu... với mức phạt cao nhất là tịch thu phương tiện. Cụ thể, người điều khiển ôtô, xe máy có nồng độ cồn trên 80 mg/100 ml máu hoặc vượt quá 0,4 mg/lít khí thở sẽ bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe 24 tháng và tịch thu phương tiện. Và với hành vi điều khiển môtô, xe máy (kể cả xe máy điện); các loại xe tương tự xe gắn máy, xe thô sơ trên đường cao tốc cũng bị tịch thu.

Với hy vọng việc tăng nặng chế tài xử phạt, tai nạn giao thông sẽ giảm, dư luận nhân dân nhiều người đồng tình và có người lạc quan: nếu cứ phát huy cái đà tích cực sáng kiến (đề xuất tịch thu xe ôtô - khi người tài xế say rượu bia…), có lẽ sẽ tiến tới làm giảm, triệt tiêu số người chết do tai nạn giao thông đường bộ nói riêng và tai nạn giao thông nói chung.

Song trên thực tế, luật giao thông nước ta cũng đã rất nghiêm. Luật Giao thông đường bộ (Điều 8, Khoản 8) đã nghiêm cấm những người lái xe ôtô uống rượu bia. Với những người lái xe ôtô, khi chưa (hoặc không) gây ra tai nạn giao thông, nhưng Cảnh sát giao thông tuần tra kiểm soát trên đường công vụ, chỉ cần phát hiện họ có mùi rượu bia trong hơi thở, là đã bị xử lý-phạt tiền. Còn trường hợp họ vi phạm-uống rượu bia say, mà lái xe ô tô gây ra tai nạn giao thông, làm thiệt hại cho tính mạng hoặc thiệt hại nghiêm trọng cho sức khỏe, tài sản của người khác; thì họ sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự (theo Khoản 2, Mục b, Điều 202, Bộ luật Hình sự), với khung hình phạt tù cao nhất đến 10 năm. Việc tịch thu, hay không tịch thu xe ô tô-cũng sẽ là vô nghĩa đối với một tù nhân dài hạn.

Theo thống kê kết luận điều tra của cơ quan chức năng từ nhiều năm nay, nguyên nhân trực tiếp gây ra các vụ tai nạn giao thông đường bộ, do những người lái xe vi phạm tốc độ vẫn đứng đầu bảng (sau đó là các lỗi đi lấn đường, vi phạm tải trọng…). Nguyên Phó Cục trưởng Cục CSGT Bộ Công an Trần Anh Điệp, cách đây trên 20 năm, khi có ý kiến về những vụ tai nạn giao thông đường bộ đã nêu: "Không có tốc độ thì không có TNGT”. Cho nên, nếu sáng kiến tịch thu xe là thượng sách, thì trước tiên phải tịch thu xe-khi người tài xế vi phạm tốc độ. Hoặc là khi họ vi phạm tải trọng. Cơ quan chức năng thường hay chụp mũ chế tài xử phạt quá nhẹ, không đủ sức răn đe những người lái xe vi phạm Luật Giao thông đường bộ. Đơn cử Nghị định 171/CP (Điều 5, Khoản 8, Mục a) hiện hành, đã quy định chế tài xử lý, phạt tiền người lái xe ô tô say rượu bia tới 15.000.000 đồng. Lẽ nào vẫn còn quá nhẹ?

Bởi vậy giải pháp tịch thu xe không khéo lợi bất cập hại. Chưa nói đến quy định này nếu ban hành sẽ xung đột, không phù hợp với pháp luật hiện hành, ảnh hưởng đến quyền sở hữu tài sản của công dân được pháp luật bảo hộ mà còn có thể nảy sinh tiêu cực. Không loại trừ người tài xế vi phạm-say rượu bia bị bắt lỗi; đến lúc tỉnh rượu bia, có thể sẵn sàng đưa hối lộ cả trăm triệu đồng để xin xe ô tô xịn hàng tỷ đồng… Bởi vậy, có người băn khoăn: sáng kiến tịch thu xe ô tô, vô hình chung ngành GTVT đã "đưa bóng được bơm bằng tiền vào chân, cho các tài xế sút vào lưới tiêu cực-tham nhũng”.

Nguyễn Thành Lập (Hà Nội)