Quảng cáo ’điêu’: Nơi đăng, phát phải chịu trách nhiệm

(Đời sống) - Truyền hình, báo chí, các đơn vị quảng cáo không đúng nội dung, chất lượng sản phẩm thực sẽ phải chịu trách nhiệm trước cơ quan quản lý nhà nước. Sai phạm này có thể bị xử phạt hành chính ở mức cao nhất là 100 triệu đồng/lần vi phạm.

Bà Ninh Thu Hương, Trưởng phòng Quảng cáo và Tuyên truyền, Cục Văn hóa cơ sở, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã chia sẻ về công tác quản lý hoạt động quảng cáo.

Truyền hình ‘chối tội’ là sai!

PV: - Thưa bà, thời gian qua tòa soạn nhận được rất nhiều phản ánh từ các nhà khoa học, bạn đọc về việc lạm dụng kết quả nghiên cứu khoa học vào quảng cáo sản phẩm. Các quảng cáo sử dụng các từ ngữ “nhất”,“duy nhất”, “tốt nhất”, “số một” hoặc từ ngữ có ý nghĩa tương tự; lạm dụng hình ảnh áo blouse vẫn xuất hiện. Luật Quảng cáo cũng cấm quảng cáo các loại sản phẩm, hàng hóa có tính chất kích dục nhưng hiện nay những thông tin này vẫn nhan nhản trên truyền hình. Bà lý giải thế nào về điều này?

Bà Ninh Thu Hương: - Đúng là có tình trạng này nhưng hiện Luật không cấm việc sử dụng từ ngữ“duy nhất”, “tốt nhất”, “số một” hoặc từ ngữ có ý nghĩa tương tự. Hành vi này chỉ cấm dùng nếu không có tài liệu hợp pháp chứng minh.

Hiện Bộ Văn hóa thể thao và du lịch chịu trách nhiệm về việc ban hành các tiêu chí liên quan đến giấy tờ chứng minh này và đã được soạn thảo trong thông tư sẽ ban hành thời gian tới.

Trước đây trong các quảng cáo thường xuyên sự dụng các từ này mà không dựa trên bất cứ tài liệu nào.

Liên quan đến quảng cáo các loại sản phẩm, hàng hóa có tính chất kích dục, đúng là các sản phẩm hỗ trợ sinh lý nam giới hiện nay giới thiệu tràn lan. Thế nhưng đây lại không phải là thuốc mà là thực phẩm chức năng. Với mặt hàng này, theo quy định của Bộ Y tế lại không cấm mà chỉ cấm quảng cáo các loại thuốc theo kê đơn của bác sĩ.

Tuy nhiên phải thừa nhận rằng, các quảng cáo về sản phẩm hỗ trợ sinh lý cho nam giới hiện nay hơi mập mờ về mặt thông tin giữa thực phẩm chức năng và thuốc kích dục. Thực ra rất khó cho cơ quan quản lý khi họ cho rằng đây chỉ là sản phẩm chức năng.

Nếu Nghị định được Chính phủ thông qua, những sản phẩm dạng này sẽ phải nêu rõ tính năng tác dụng và khẳng định đây chỉ là thực phẩm chức năng không thay thế thuốc chữa bệnh.

Phải thừa nhận rằng, các quảng cáo về sản phẩm hỗ trợ sinh lý cho nam giới hiện nay hơi mập mờ về mặt thông tin giữa thực phẩm chức năng và thuốc kích dục

PV: - Thế nhưng một vị lãnh đạo cấp cao của Đài Truyền hình Việt Nam khẳng định rằng, họ không chịu trách nhiệm về nội dung thông tin của sản phẩm mà thuộc về doanh nghiệp. Trong khi người dân lại tin vào truyền hình, đôi khi họ chỉ thấy quảng cáo tác dụng tốt là mua về dùng. Vậy xét cho cùng trách nhiệm ở đây sẽ được quy như thế nào, thưa bà?

Bà Ninh Thu Hương: - 'Ông truyền hình' nói như vậy là không được. Nếu như theo Pháp lệnh trước kia, cơ quan truyền thông, quảng cáo hay đài truyền hình có thể nói rằng trách nhiệm thuộc về doanh nghiệp, nay theo Luật Quảng cáo thì hoàn toàn khác.

Luật Quảng cáo có hẳn 2 điều quy định cho cơ quan phát hành quảng cáo và cũng ghi rõ là đài truyền hình và cơ quan báo chí. Trong đó trách nhiệm của cơ quan phát hành quảng cáo phải chịu trách nhiệm toàn bộ về nội dung các sản phẩm quảng cáo trên phương tiện của mình.

Điều đó có nghĩa là ông đứng đầu các cơ quan này sẽ phải kiểm tra chặt nội dung doanh nghiệp đã cung cấp trước khi cho đăng tải. Nếu để xảy ra sai sót, đăng tải tính năng tác dụng sản phẩm, dịch vụ không đúng như chất lượng thực, người đứng đầu cơ quan sẽ phải chịu trách nhiệm trước cơ quan quản lý nhà nước.

Ở đây phải phân định trách nhiệm của từng cấp độ. Nếu là hàng hóa thông thường đưa quảng cáo quá sự thật thì trước hết là trách nhiệm của đài truyền hình, cơ quan báo chí khi tiếp nhận băng, nội dung quảng cáo. Còn giữa cơ quan đăng tải với doanh nghiệp sẽ giải quyết với nhau theo luật dân sự.

Còn với các loại hàng hóa đặc biệt liên quan đến chuyên ngành y tế và nông nghiệp nông thôn thì sẽ có sự can thiệp của 2 bộ chủ quản về lĩnh vực này. Theo Pháp lệnh quảng cáo trước kia, 2 cơ quan này sẽ cấp giấy tiếp nhận hồ sơ quảng cáo và cấp phép cho doanh nghiệp. Do vậy đôi khi các cơ quan quảng cáo thường phụ thuộc hoàn toàn và nội dung của giấy phép này.

Đã có nhiều vụ việc cả truyền hình và các cơ quan báo chí lệ thuộc vào giấy này mà không kiểm tra lại chất lượng thực của sản phẩm dịch vụ nhưng vẫn đưa giới thiệu lên các phương tiện. Đây cũng là một kẽ hở.

PV: - Vậy đã có bao nhiêu vụ được ‘ngăn chặn” bởi cơ quan quản lý khi truyền hình đăng những quảng cáo mà chất lượng sản phẩm không đúng như thông tin đã đưa?

Bà Ninh Thu Hương: - Trước đây việc quản lý lĩnh vực này thuộc nhiều đầu mối khác nhau nên không thể đưa ra con số tổng quát. Tuy nhiên, về cá nhân tôi từng tham gia vào việc thanh tra, kiểm tra nhiều vụ việc liên quan đến quảng cáo không đúng sự thật trên truyền hình. Điển hình như vụ quảng cáo mì gói Tiến Vua đã đưa ra thí nghiệm so sánh với mì gói khác, hay như lăn khử mùi Nivea... Tất cả những quảng cáo này đều bị buộc dừng phát sóng và xử phạt vi phạm hành chính.

Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm

PV: - Những chia sẻ của bà cho thấy việc quản lý nội dung quảng cáo gặp nhiều khó khăn vì ranh giới giữa cái cấm và không cấm dường như rất mong manh. Nếu không được hạn chế chắc chắn tình trạng quảng cáo nội dung không đúng như chất lượng sản phẩm sẽ diễn ra tràn lan?

Bà Ninh Thu Hương: - Từ ngày 1/1/2013 Luật quảng cáo có hiệu lực sẽ ngăn chặn tình trạng này. Với vai trò giúp Chính phủ thống nhất quản lý Nhà nước, hiện tại Bộ Văn hóa thể thao và du lịch đang tập trung vào công tác tổ chức triển khai xây dựng các văn bản hướng dẫn Luật quảng cáo, xây dựng các Nghị định, thông tư…

Hiện nay Nghị định cơ bản đã hoàn thành và đang trong thời gian trình Chính phủ xem xét và ban hành. Thông tư hướng dẫn thực hiện của Bộ cũng cơ bản hoàn thành và sẽ ban hành ngay sau khi có Nghị định.

Tuy nhiên chúng tôi cũng lường trước một khó khăn, đó là theo Pháp lệnh trước kia, toàn bộ quảng cáo được kiểm soát trước khi đăng tải tức là phải cấp phép mới được quảng cáo và chỉ quảng cáo nội dung đã được cấp phép.

Nay Luật Quảng cáo tiến bộ hơn, quy định rõ là các loại hình quảng cáo không cần phải xin phép, kể cả quảng cáo ngoài trời, các phương tiện thông tin đại chúng, vận chuyển…

Việc chuyển từ quản lý trước sang kiểm soát sau khi nội dung đã được đăng tải sẽ khiến cơ quan quản lý phải đẩy mạnh công tác thanh tra kiểm tra. Do vậy chúng tôi phải tăng mức phạt cao khi phát hiện sai phạm. Dự kiến hành vi không trung thực, đăng thông tin quảng cáo không đúng chất lượng sản phẩm sẽ bị phạt mức cao nhất là 100 triệu đồng/lần vi phạm.

PV: - Xin trân trọng cảm ơn sự chia sẻ của bà!

Hình ảnh thuốc ham muốn tung hoành trên Đài Quốc gia