Phác họa năng lực cạnh tranh

(baodautu.vn) Lần đầu tiên, năng lực cạnh tranh của các ngành đã được phác họa qua Báo cáo Năng lực cạnh tranh 10 lĩnh vực do Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công thương) công bố ngày 14/10.

Trong 10 lĩnh vực mà Cục Quản lý cạnh tranh lựa chọn để điều tra có 5 lĩnh vực sản xuất (sữa, thép, xi măng, thức ăn chăn nuôi, phân bón) và 5 lĩnh vực dịch vụ (ngân hàng, bảo hiểm, phân phối xăng dầu, viễn thông, hàng không). Ông Vũ Bá Phú, Phó cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh cho biết, sở dĩ 10 lĩnh vực trên được tiến hành điều tra là bởi các lĩnh vực này có tác động trực tiếp tới nền kinh tế quốc dân và đời sống dân sinh. "Vấn đề cạnh tranh của các doanh nghiệp trên thị trường Việt Nam được các nước đặc biệt quan tâm, nhất là trong các cuộc đàm phán về hiệp định thương mại tự do song phương mà Việt Nam tham gia thời gian này. Việc chọn các lĩnh vực nói trên để tiến hành khảo sát nhằm chỉ ra khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp cũng như môi trường cạnh tranh tại Việt Nam hiện nay, qua đó giúp các doanh nghiệp có được cái nhìn về mức độ tham gia thị trường cũng như khả năng đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng trong bối cảnh hiện nay", ông Phú đặt vấn đề. Bản báo cáo dày hơn 400 trang chỉ ra những vấn đề liên quan của 10 lĩnh vực kể trên như quy mô, tốc độ phát triển, cấu trúc thị trường, mức độ tập trung trên thị trường, rào cản gia nhập thị trường, các khuyến nghị… Đơn cử, trong 5 lĩnh vực sản xuất mà báo cáo này đề cập, thì quy mô thị trường của mỗi lĩnh vực là khá lớn. Chẳng hạn như thị trường thép có quy mô tới 100.000 tỷ đồng, thị trường sữa bột có quy mô trên 1.000 tỷ đồng. Khi đánh giá về rào cản gia nhập thị trường của lĩnh vực sản xuất, nhóm nghiên cứu đã chỉ ra rằng, rào cản tự nhiên ở mức trung bình và cao do đầu tư vốn và công nghệ là khá lớn. Trong khi đó, rào cản về pháp lý lại thấp do các ngành được khảo sát không có ngành kinh doanh có điều kiện và không đòi hỏi vốn pháp định. Mức độ cạnh tranh của nhóm các sản phẩm được điều tra là khá lành mạnh và chưa có hành vi vi phạm nghiêm trọng. Tuy nhiên, hiện tiềm ẩn nguy cơ cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường, nhất là ở thị trường sữa bột và thị trường thép. Ở nhóm các lĩnh vực dịch vụ được tiến hành điều tra, nhóm nghiên cứu đã chỉ ra rằng, rào cản tham gia thị trương về mặt pháp lý là khá chặt chẽ, còn rào cản tự nhiên ở mức trung bình. Riêng với lĩnh vực viễn thông thì rào cản tự nhiên là khá cao vì hạn chế về băng tần nên gần như không còn cơ hội cho doanh nghiệp mới tham gia. Bình luận về kết quả mà Cục Quản lý cạnh tranh công bố, TS. Lê Đăng Doanh, chuyên gia kinh tế cao cấp cho rằng, đây là công trình rất tốt nhưng có kết quả "hiền". "Nếu điều tra mức độ cạnh tranh của các doanh nghiệp sữa mà lại hỏi doanh nghiệp sữa thì kết quả sẽ khác so với hỏi người tiêu dùng. Cần có những điều tra viên độc lập để thu được kết quả nhiều chiều hơn với khả năng cạnh tranh và môi trường cạnh tranh của các lĩnh vực được điều tra"- ông Doanh nói. TS. Đinh Thị Mỹ Loan, nguyên Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh cũng cho rằng, nếu quá trình điều tra có được thông tin từ Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thì kết quả cạnh tranh sẽ toàn diện hơn. TS. Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam thì bình luận rằng, vẫn còn khoảng cách và phân biệt đối xử giữa doanh nghiệp nhà nước với doanh nghiệp tư nhân, giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ trong phân bổ nguồn lực. "Sẽ rất tốt nếu báo cáo có thể giúp doanh nghiệp đánh giá thị trường, môi trường cạnh tranh, tìm được cơ hội cụ thể để có kế hoạch phân bổ nguồn lực, thu hút đầu tư"- ông Thiên nêu ý tưởng. Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, cần nghiên cứu thúc đẩy việc thực thi các quy định về quản lý cạnh tranh để đảm bảo bình đẳng giữa các doanh nghiệp tham gia thị trường. Các chuyên gia kỳ vọng, qua báo cáo, bức tranh về thị trường sẽ dần được phác họa, từ đó nhà đầu tư sẽ tìm thấy cơ hội cụ thể. Theo Cục Quản lý cạnh tranh, sau khi tổng hợp ý kiến của các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực, báo cáo này sẽ được công bố rộng rãi để các doanh nghiệp, các nhà đầu tư có được cái nhìn đầy đủ nhất về môi trường cạnh tranh hiện nay, cũng như khả năng gia nhập thị trường trong các lĩnh vực được nghiên cứu.