Nữ giao thông viên ngày ấy

    Báo Nhân Dân
    Gốc

    ND - Bà Nguyễn Thị Kỳ là con gái Hà Nội, sinh ra và lớn lên ở làng Đồng Nhân (nay thuộc quận Hai Bà Trưng), tham gia cách mạng từ năm 18 tuổi, làm công tác binh vận dưới sự chỉ đạo của đồng chí Hoàng Văn Thụ, rồi làm giao thông viên của Xứ ủy Bắc Kỳ.

    ... Từ cuối năm 1943, thoát ly gia đình, tạm xa đàn em còn chưa kịp trưởng thành, cô được tổ chức đưa sang chùa Đề Trụ (Gia Lâm) "giúp việc" sư thầy. Đồng chí Văn Tiến Dũng - lúc đó lấy tên "anh Hoài" - đưa cho cô 5 đồng bạc Đông Dương, vừa làm vốn lấy kế sinh nhai, vừa để che mắt mật thám. Hồi đó Đảng nghèo lắm, các đồng chí Hoàng Văn Thụ, Trường Chinh lăn lộn với phong trào, xuống với cơ sở cũng chỉ bữa rau bữa cháo, chi tiêu phải tiết kiệm từng đồng. Với gánh chè trên vai như người bán chè rong qua các làng dọc tuyến ATK của Trung ương và Xứ ủy từ Hưng Yên, Bắc Ninh qua Phúc Yên, Đông Anh về Từ Liêm, Thượng Cát, cô giữ mối liên lạc thường xuyên, chuyển thư từ tài liệu giữa đồng chí Trường Chinh - Tổng Bí thư của Đảng và đồng chí Văn Tiến Dũng - Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ. Mỗi tháng dăm lần có người đưa "hàng" tới, cô có nhiệm vụ chuyển tới chỗ đồng chí Trường Chinh rồi lại nhận "hàng" về giao lại cho các đồng chí Xứ ủy. Không chỉ biết rằng, gánh chè trên vai cô gái trẻ xinh đẹp có báo Cờ giải phóng, báo Cứu quốc, truyền đơn - những "hàng nặng", có lần đến cả chục cân - còn chỉ thị, thư từ liên lạc giữa các đồng chí lãnh đạo thì được cuộn chặt lại như con sâu kèn rồi cuốn kỹ trong khăn vấn đầu. Bước chân cô gái len lỏi khắp vùng ATK: bến đò Tiếu, chợ Keo, chợ Bỏi, Cổ Loa, Dâu, Sù, Gạ, Đặng, vực Dê, ao Cả... Có những ngày gánh bộ dọc đường đê gần 50 km từ Bần (Hưng Yên) về đến làng Gạ (Phú Thượng, Hà Nội)... Không ít phen thoát hiểm trong gang tấc ở chợ Cổ Loa, ở vườn hoa Cửa Nam. Bao những khó khăn, gian khổ, nguy hiểm không làm cho cô nhụt chí. Con gái Hà Nội xinh đẹp, trắng trẻo dù cố làm ra vẻ thôn dã vẫn chẳng tránh khỏi mấy gã trai lẵng nhẵng vơ vẩn: "Lại cắc cớ sao mới phải đi tu đây", "Tội gì mà phải ở chùa, nhà mình đang neo người"... Thậm chí gã lý trưởng nhất định đòi lấy về làm lẽ. Cô Bắc - bí danh của cô do "anh Hoài" đặt - lại phải chuyển đến cơ sở khác. Lúc ở làng Bỏi (Đông Anh) Bắc lại gặp một tên háo sắc là em trai của lý trưởng. Gã này luôn mò đến tán tỉnh, săm soi, mò cả vào buồng lục lọi đôi quang gánh. Lần đó cô vừa chuyển đôi ru-lô (con lăn dùng để in truyền đơn trên bàn in đá) về. Tên em trai lý trưởng thần hồn nát thần tính dù chẳng biết quả bom hình thù ra sao, thấy đôi ru-lô đen xì vội chạy bán sống bán chết và hét tướng lên: "Bom!... Bom!...". Cô Bắc phải lập tức cất giấu tài liệu, đồ dùng và chuyển đi. Bọn tuần phiên đến khám chẳng tìm thấy dấu bom đạn gì lại xách dao gậy bỏ về. Ngày 9-3-1945, Nhật đảo chính Pháp. Ngày 12-3-1945, Trung ương Đảng ra Chỉ thị "Nhật Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta". Cả nước dấy lên cao trào kháng Nhật cứu nước. Phong trào đấu tranh vũ trang, khởi nghĩa từng phần, mở rộng căn cứ địa, chuẩn bị tiến lên Tổng khởi nghĩa lan rộng ở nhiều địa phương. Cuối tháng 3-1945, đồng chí Trường Chinh đích thân giao nhiệm vụ cho cô Bắc - lúc này đã đổi tên là Kỳ - mang tài liệu và Chỉ thị của Trung ương vào nam. Ngày 5- 4, một ngày trước khi lên đường, chị Kỳ được đồng chí Tổng Bí thư bố trí gặp anh Hoài tại một điếm canh đê ở làng Dâu. Anh Hoài thoát ngục Bắc Ninh, vừa qua trận ốm nặng, hôm sau sẽ lên đường đi dự Hội nghị quân sự cách mạng Bắc Kỳ sắp họp tại Bắc Giang. Từ giữa năm 1944, anh Hoài đã trở thành người chồng thân yêu của chị Kỳ, nhưng hai vợ chồng chỉ có ba tháng cùng công tác với nhau thì anh Hoài bị bắt. Hai vợ chồng gặp nhau được ít phút, mừng mừng tủi tủi, chẳng kịp nói hết chuyện, rồi hôm sau lại chồng bắc vợ nam. Cùng đi với chị Kỳ vào nam là đồng chí Lý Chính Thắng. Đây là chuyến vào nam công tác đầu tiên của người giao thông viên Trung ương. Hành lý chỉ gồm hai va-ly, một chiếc có hai đáy để giấu tài liệu. Bọn Nhật sung công tàu hỏa để vận chuyển lính nên mỗi chuyến tàu chỉ có vài toa chở khách. Hai đồng chí trong vai đôi vợ chồng sang trọng quý phái đi tàu hỏa từng chặng, đoạn nào không có tàu thì thuê ô-tô, xe ngựa, xe kéo. Đến Touran (Đà Nẵng), một tên lính Nhật sinh sự bắt chị Kỳ xuống tàu giao cho bọn hiến binh. Anh Lý Chính Thắng giữ chiếc va-ly hai đáy nhưng cũng kịp dặn chị Kỳ "Thuyền 103 sông Hương là cơ sở tốt". Ở Touran, tên thông ngôn người Việt nhận chị Kỳ là người nhà và bảo lãnh cho chị Kỳ với điều kiện chị nhận lấy hắn. Chị Kỳ nhờ tên thông ngôn đưa ra khỏi sở hiến binh để đến chiều trốn khỏi nhà hắn, thuê xe trở ra Huế. Gặp lại anh Lý Chính Thắng ở nhà thuyền 103, hai người tiếp tục cuộc hành trình quan trọng còn dang dở. Đến Phan Rí đường lại tắc. Một viên sĩ quan Nhật gặp tại khách sạn nói với anh Thắng: "Chưa bao giờ tôi gặp một cô gái Việt Nam đẹp như thế. Nếu ông bằng lòng gả cô em cho tôi, tôi sẽ đưa về Nhật để ăn học...". Viên sĩ quan Nhật cũng về Sài Gòn và nhận chở hai người về cùng bằng chiếc xe mô-tô thùng nhà binh của hắn. Đoạn đường còn lại của hai người ít nguy hiểm hơn từ phía lính Nhật nhưng lại canh cánh nỗi lo bị các đồng chí mình trong rừng cao-su tưởng nhầm là Việt gian mà quẳng cho vài trái lựu đạn. Đến được Sài Gòn nhưng viên sĩ quan Nhật còn lôi hai người đến nhà hàng Catina để "Chúc mừng Nhật hoàng! Chúc mừng khối Đại Đông Á!". Anh Lý Chính Thắng phải chuốc cho hắn say rồi lừa chủ khách sạn trốn ra ngoài. Va-ly tài liệu được chị Kỳ chuyển đến tận tay các đồng chí Hà Huy Giáp và Ung Văn Khiêm . Sau chuyến "giao liên xuyên Việt" đó, chị Kỳ còn được Trung ương cử đi hai chuyến nữa đưa cán bộ và tài liệu từ Trung ương vào, khi trở ra lại đưa đại biểu Nam Kỳ ra họp Hội nghị Tân Trào rồi lại trở vào mang Chỉ thị Tổng khởi nghĩa của Trung ương đến miền nam. Trong không khí sục sôi tiến tới Tổng khởi nghĩa, chị Kỳ đi nam mấy chuyến liên tiếp, hai vợ chồng chẳng gặp được nhau. Anh Hoài về chỉ huy giành chính quyền ở chiến khu Hà - Ninh - Thanh. Sau ngày Độc lập, đồng chí Hoàng Quốc Việt dẫn đầu đoàn cán bộ của Trung ương tăng cường cho Nam Bộ kháng chiến. Gặp chị Kỳ ở Nam Bộ, đồng chí giục: "Anh Văn Tiến Dũng đang đợi cô ở trụ sở Ủy ban Ninh Bình đấy". Chuyến ra bắc lần này của chị vô cùng phấn khởi, hạnh phúc, rợp một cờ đỏ sao vàng và ngập tràn không khí hân hoan mừng độc lập... Tên thật của bà Kỳ là Cái Thị Tám. Năm nay bà đã sang tuổi 87. Mọi người vẫn thường biết đến bà với cái tên quen thuộc Nguyễn Thị Kỳ - phu nhân của Đại tướng Văn Tiến Dũng. Bà kể cho chúng tôi những chuyện năm xưa trong nỗi nhớ bồi hồi những kỷ niệm thời gian khổ và vị Đại tướng - người chồng thân yêu. NGÔ VƯƠNG ANH

    Nguồn Nhân Dân: http://www.nhandan.com.vn/tinbai/?article=155011&sub=130&top=37