Nơi ghi dấu chứng tích chiến tranh

Cùng các cựu chiến binh Mặt trận 44 (Quảng Đà) trở lại chiến trường xưa, chúng tôi có dịp đến thăm Khu chứng tích Sơn Mỹ-Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.

Nằm cạnh Quốc lộ 24B, thuộc địa phận thôn Tư Cung, xã Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh, cách trung tâm thành phố Quảng Ngãi khoảng 12km về phía đông bắc, khu chứng tích vừa là nơi trưng bày hình ảnh, hiện vật, đồng thời cũng là nơi đặt tượng đài tưởng niệm 504 nạn nhân vụ thảm sát Sơn Mỹ; còn gọi là vụ thảm sát Mỹ Lai.

Du khách tham quan gian trưng bày các hiện vật tại Khu chứng tích Sơn Mỹ.

Vụ thảm sát Sơn Mỹ xảy ra ngày 16-3-1968, do một trung đội thuộc lực lượng đặc nhiệm Barker lữ đoàn 11 (Mỹ) gây ra, làm chấn động dư luận thế giới. Chỉ trong một buổi sáng, 504 thường dân vô tội bị giết chết, trong đó có 182 phụ nữ, 173 trẻ em, 60 cụ già. Ngay sau vụ thảm sát, Ủy ban Mặt trận dân tộc giải phóng các cấp và Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa đã lên tiếng tố cáo trước dư luận trong và ngoài nước về tội ác của quân viễn chinh Mỹ. Tuy nhiên, phải đến một năm rưỡi sau, sự kiện kinh hoàng này mới được phanh phui ở Mỹ bởi chính các nhà báo và cựu binh Mỹ.

Theo lời giới thiệu của cán bộ khu chứng tích, sau ngày miền Nam giải phóng, chính quyền cách mạng đã cho bảo vệ các chứng tích còn lại sau vụ thảm sát, xây dựng nơi tưởng niệm các nạn nhân và nhà trưng bày hình ảnh, hiện vật liên quan đến vụ thảm sát Sơn Mỹ tại xóm Thuận Yên, thôn Tư Cung. Trải qua nhiều lần trùng tu, hiện nay, khu chứng tích có diện tích 2,4ha, bao gồm hai khu vực chính là khu chứng tích thực địa (phía tây) đã được bảo tồn, tôn tạo và khu nhà trưng bày bổ sung, tượng đài tưởng niệm, nhà đón khách (phía đông). Ngoài ra, còn có các di tích liên quan đến vụ thảm sát tại thôn Tư Cung và thôn Mỹ Lai.

Đến thăm Khu chứng tích Sơn Mỹ, khách tham quan được thấy tận mắt những khu mộ tập thể của các nạn nhân, hầm tránh pháo và nền nhà bị đốt cháy...; được xem những bức hình do phóng viên quân đội Mỹ Ronald Haeberle chụp tại Sơn Mỹ vào sáng 16-3-1968, bức ảnh mà khi công bố đã khiến dư luận hết sức bất bình và lên án sự tàn bạo, độc ác của quân đội Mỹ. Đặc biệt ấn tượng là bộ phim tư liệu ghi lại lời kể và hình ảnh của những nạn nhân sống sót, cùng nhiều cuốn sổ lưu niệm viết bằng nhiều thứ tiếng, thể hiện chân thực cảm nghĩ, thái độ của nhiều người ở các quốc gia trên thế giới, lên án gay gắt hành động của quân đội Mỹ trong vụ thảm sát...

Bài và ảnh: SONG THANH