Nỗi chơi vơi của người dân Israel

Đang có nhiều thông tin trái ngược nhau về chuyện thượng sĩ Gilad Shalit của Israel bị Hamas bắt giữ hơn ba năm nay sắp được trao trả cho Israel để đổi lấy hơn 1.000 tù nhân Palestine. Điều này làm cho gia đình Shalit và công luận Israel hoang mang sau biết bao lần hy vọng rồi thất vọng

Các nguồn tin chính thức cũng như không chính thức từ phía Israel và Ả Rập đang làm cho tâm trạng người dân Israel chơi vơi giữa hy vọng và thất vọng. Các nguồn tin chính thức cũng như không chính thức từ phía Israel và Ả Rập đang làm cho tâm trạng người dân Israel chơi vơi giữa hy vọng và thất vọng. Ngày 24-11, từ thủ đô Thổ Nhĩ Kỳ, nơi ông đang viếng thăm chính thức, Bộ trưởng Thương mại Israel Benyamin Ben Eliezer tuyên bố sắp đạt được một thỏa thuận trao đổi cả ngàn tù binh Palestine để đổi lấy thượng sĩ Gilad Shalit. Ngày trao trả có thể diễn ra vào cuối tuần này nhân dịp lễ Hồi giáo Aid al-Adha (Lễ hy sinh) diễn ra từ ngày 27 đến 30-11. Những thông tin ngược chiều Thế nhưng, cùng ngày, ông Eli Yishi, Bộ trưởng Nội vụ Israel, cải chính “ít nhất phải vài tuần nữa”. Trước đó, ngày 23-11, thủ tướng Netanyahu đã dội gáo nước lạnh khi ông tuyên bố “hiện tại chưa có thỏa thuận và tôi không biết có thỏa thuận được hay không. Nếu có thỏa thuận thì còn phải được nội các thông qua và quốc hội phê chuẩn”. Theo nhật báo Pháp Le Figaro, đa số bộ trưởng trong chính phủ liên minh - nhất là Bộ trưởng Thương mại Ben Eliezer - đồng ý thả cả ngàn tù binh Palestine để đổi lấy Shalit. Chỉ có một số vị như Bộ trưởng Bộ Chiến lược Moshe Yaalon, giám đốc hai cơ quan tình báo Mossad (đối ngoại) và Shin Bet (đối nội) công khai phản đối vì cho rằng cái giá trao đổi quá đắt và khuyến khích Hamas tiếp tục bắt cóc người Israel để mặc cả chính trị. Ngày 26-11, lại có tin cuộc thương lượng bán chính thức giữa Israel và Hamas về việc trao trả Shalit đã bị đình chỉ, phải chờ qua lễ Adha mới có thể tiếp tục. Một chức sắc của Hamas (tên gọi tắt của phong trào kháng chiến Hồi giáo) giấu tên tuyên bố với phóng viên hãng tin Pháp AFP: “Cuộc thương lượng trao trả Shalit sẽ được nối lại sau lễ Adha, sớm nhất là ngày 1-12”. Dân chúng Israel mang ảnh Gilad Shalit biểu tình trước nhà riêng Thủ tướng Netanyahu đòi giải cứu Shalit ngay. Ảnh: AFP Nhân vật Hamas nói trên còn cho biết thêm phái đoàn Hamas đến Damacus, thủ đô Syria, để gặp Khaled Meshaal, tổng bí thư lưu vong của phong trào Hamas, để xin ý kiến chỉ đạo, đã trở về Dải Gaza hôm 25-11. Phái đoàn này từ Dải Gaza đã đến Cairo, thủ đô Ai Cập, từ hôm 23-11 dấy lên niềm hy vọng cho gia đình Shalit nói riêng và nhân dân Israel nói chung. A-Risala, tờ báo chính thức của Hamas, nhấn mạnh rằng Shalit sẽ được đưa đến Cairo qua cửa khẩu chính thức Ai Cập-Dải Gaza giao cho phía Ai Cập – nước trung gian chính - để đổi lấy 450 tù binh Palestine đang bị Israel giam giữ. Đó là đợt đầu. Sau đó, khi Shalit được Ai Cập giao cho Israel thì sẽ có thêm 500 tù binh Palestine được thả tiếp. Cuối cùng, Israel sẽ thả thêm một nhóm tù binh Palestine khoảng 200 đến 400 người. Theo nhật báo Pháp Le Monde, nhóm tù binh này là thành viên phái Fatah của tổng thống Palestine, ông Mahmoud Abbas. Đây được xem là một “động thái” giúp ông Abbas, vốn bị suy yếu trong thời gian gần đây, lấy lại uy tín sau “chiến thắng” (đổi một thượng sĩ Israel để lấy về cả ngàn tù binh Palestine trong tay Israel) của Hamas. Chính sự hiện diện của phái đoàn Hamas tại Cairo đã khiến làng báo Israel và Ả Rập tin rằng thỏa thuận đã đạt và cuộc trao trả sẽ diễn ra cuối tuần này. Sở dĩ sự kiện này rất được quan tâm là vì người dẫn đầu đoàn Hamas là Mahmoud al-Zahar, một trong những thủ lĩnh Hamas có thế lực nhất ở Gaza. Nhiệm vụ của al-Zahar là gặp một nhân viên tình báo Đức đóng vai “người trung gian” (cùng với Ai Cập) trong cuộc thương lượng diễn ra mấy tháng nay. Đài truyền hình Ả Rập Al-Jazeera ngày 24-11 cũng cho biết cuộc thương lượng sắp kết thúc và phương thức trao đổi đã được hai bên thống nhất. Vướng mắc hiện nay là yêu cầu của Hamas đòi thả 4 hoặc 5 người mà Israel coi là phần tử khủng bố vô cùng nguy hiểm không thể thả. Shalit quan trọng cỡ nào? Gilad Shalit, sinh năm 1986, bị Hamas bắt sống trong một cuộc tập kích quân đội Israel trong lãnh thổ Israel giáp ranh miền Nam Dải Gaza ngày 25-6-2006. Cuộc tập kích do nhóm du kích tự xưng là Ủy ban Kháng chiến Palestine thực hiện. Nhóm này gồm nhiều thành viên của phái Fatah, phái Thánh chiến Hồi giáo và phái Hamas. Shalit lúc đó là hạ sĩ xạ thủ thiết giáp, bị thương ở tay và vai do trúng đạn chống tăng. Cuộc tập kích làm 2 lính Israel chết và 3 người bị thương, phía du kích có 2 người chết. Shalit bị Hamas giam giữ từ đó đến nay tại Gaza. Mới đây, Israel quyết định thăng cấp thượng sĩ cho Shalit. Hai ngày sau khi Shalit bị “bắt cóc” – từ thường dùng của Israel trong khi Hamas nói Shalit là tù binh chiến tranh – Israel yêu cầu Palestine thả Shalit vô điều kiện. Do Palestine không đáp ứng, Israel mở cuộc tấn công trên bộ đồng thời cho phi cơ oanh kích Dải Gaza, phá hủy nghiêm trọng hạ tầng cơ sở dân sự. Hơn 100 người Palestine bị thiệt mạng trong cuộc tấn công quân sự mà một quan chức cao cấp của Liên Hiệp Quốc mô tả là “sử dụng sức mạnh không cân xứng”. Xã hội Israel được quân sự hóa rất cao vì chung quanh Israel toàn là kẻ thù. Tất cả thanh niên nam nữ đều phải đi lính và sau khi xuất ngũ vẫn là lính dự bị. Mọi chính phủ Israel đều cam kết mỗi người lính Israel “bị địch bắt hay chết trên đất địch” sẽ được đem về nước bằng mọi giá. Do đó, “giải cứu chiến sĩ Shalit” trở thành một áp lực rất lớn đè lên vai các nhà lãnh đạo Israel hơn ba năm qua. Cuộc trao trả tù binh Shalit đang được các nước – kể cả Mỹ và Liên hiệp châu Âu (EU) - chứ không riêng gì người dân Israel quan tâm bởi vì thành công hay thất bại đều ảnh hưởng đến tương lai của Trung Đông. Nếu thành công, tiến trình hòa bình ở Trung Đông có cơ hội hồi sinh. Nếu thất bại, cả khu vực sẽ rơi vào một vòng xoáy bạo lực mới. Kỳ tới: Cuộn băng video và 20 nữ tù