Như Thanh - Thanh Hóa: “Quặng tặc”... tái xuất

Từ đầu năm 2010 đến nay, ven hồ Yên Mỹ thuộc mỏ quặng sắt Thanh Kỳ, huyện Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa, lại bị cày xới không thương tiếc để khai thác quặng sắt.

Những chiếc máy xúc vục sâu vào lòng đất Tái xuất... việc tận thu Chỉ cần qua con đường dẫn vào mỏ quặng sắt, chúng tôi không khỏi kinh hoàng bởi bùn đất lầy lội vì bị ô tô, công nông, xe trâu, xe bò... ra vào chở quặng cày nát cả ngày, lẫn đêm. Từ trên đường nhìn xuống lòng hồ Yên Mỹ là cảnh tượng một đại công trường đang thi công theo kiểu tận thu. Hàng trăm người nào búa, xà beng, cuốc, xẻng đào bới, máy nổ, máy xúc thi nhau cày xới... theo kiểu bán mạng cả ngày lẫn đêm. Có mặt tại khu vực Bãi Sim và Kim Đồng, nơi tập trung nhiều quặng sắt nhất xã Thanh Kỳ, mới thấy tình trạng khai thác quặng trái phép diễn ra “nóng” như thế nào. Nhìn từ xa, cả khu vực lòng hồ như một công trường, lán trại mọc lên khắp nơi, những chiếc máy xúc to đùng “vươn tay” vục sâu xuống lòng đất, xung quanh lố nhố người với cuốc, xẻng, bao tải... Thời buổi khan hiếm quặng, giá đội lên cao, người ta dùng búa đập quặng thành từng cục nhỏ bỏ lên xe tải nhập cho các đầu nậu ngay tại bãi với giá từ 800.000 đến 860.000 đồng một tấn. Mỗi ngày có đến hàng nghìn tấn quặng sắt khai thác trái phép được bán đi như vậy. Anh Hà Văn Đại, một người dân sống ở khu vực khai thác quặng cho hay: “Hôm nào cũng vậy, cứ sáng tinh mơ là tôi đã nghe thấy tiếng máy, tiếng người nhao nhao ngoài lòng hồ. Số dân trong làng tham gia làm “quặng tặc” phải quá nửa, thanh niên trai tráng khỏe mạnh thì làm thuê cho các ông cai; phụ nữ, trẻ em sức yếu thì đi mót quặng. Rất nhiều người ở địa phương khác cũng kéo về đây để tham gia vào đội quân đào đãi quặng trái phép”. Ngày nông nhàn, hàng trăm người từ các nơi lều lán về đây quay đội, quay phường khai thác trái phép, khi khai thác được quặng, họ bán bán cho các đầu nậu ngay tại bãi là 30.000 đồng/xe rùa, trung bình một ngày mỗi người có thể kiếm được 120.000 - 150.000 đồng nên ngày càng có nhiều người tham gia vào đội quân “quặng tặc”. Đáng nói là, việc khai thác quặng tại đây diễn ra công khai nhưng không hề có sự ngăn cản của chính quyền địa phương. Việc buông lỏng khiến trữ lượng quặng sắt bị khai thác tận thu, gây lãng phí, ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. “Bức tử” hồ Yên Mỹ Hồ Yên Mỹ là hồ lớn nằm phía Tây nam Thanh Hóa, có trữ lượng nước lớn, cung cấp tưới tiêu cho các huyện phía nam như Như Thanh, Như Xuân, Nông Cống, Tĩnh Gia... nhưng do khai thác quặng trái phép đã làm lòng hồ bị thu hẹp dần, đê bao bị xâm hại nghiêm trọng. Theo người dân trong vùng cho biết, trước đây nước hồ trong xanh, nhưng từ gần 10 năm nay, việc khai thác quặng biến mặt nước hồ lúc nào cũng đục ngầu, cá chết nổi do nhiễm hóa chất... Hằng ngày có tới 300 - 400 người dân ở các địa phương đổ về đây. Trung bình mỗi ngày, một người dân khai thác được từ 1,5 đến 2 tạ quặng sắt, kiếm được từ 150.000 đến 300.000 đồng, đồng nghĩa với hàng vạn tấn đất đá phế thải bị quăng ra bờ hồ. Theo phản ánh của người dân địa phương thời gian gần đây do nước rút đi xuất hiện bãi bồi rộng và lộ diện nhiều vỉa quặng sắt, chính vì vậy, mỗi ngày ở đây có tới vài trăm người đến khai thác quặng. Trao đổi với phóng viên, ông Lưu Đình Thực, Chủ tịch UBND xã Thanh Kỳ, cho biết: “Lợi dụng nước ở lòng hồ Yên Mỹ cạn kiệt, người dân đã vào khai thác quặng sắt trái phép. Địa phương đã nhiều lần phối hợp với cơ quan chức năng tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, nhưng khi lực lượng xuống giải phóng, đối tượng khai thác lại chạy sang địa bàn các huyện Tĩnh Gia, Nông Cống. Khi lực lượng rút về mọi việc lại tái diễn như cũ”. Chính quyền cần quyết liệt Việc tái xuất khai thác quặng sắt gây nguy hại ở Thanh Kỳ rất phức tạp, gây lãng phí nguồn tài nguyên, ô nhiễm môi trường, chết người vì tai nạn, tệ nạn xã hội. Đứng trước nguy cơ tái đại náo do quặng như năm 2006, tháng 7-2010, Chủ tịch UBND huyện Như Thanh đã ký Công văn số 258/UBND-TNMT gửi UBND xã Thanh Kỳ về việc ngăn chặn khai thác quặng trái phép tại lòng hồ Yên Mỹ, xã Thanh Kỳ. Theo đó, Chủ tịch UBND huyện Như Thanh giao cho Chủ tịch UBND xã Thanh Kỳ chủ trì phối hợp với công an huyện, Công ty Thanh Hà thành lập đoàn để ngăn chặn, giải tỏa số người và phương tiện khai thác, thu gom quặng trái phép tại thôn Bái Sim và xử lý các vi phạm theo quy định của pháp luật hiện hành. Đối với việc nạo vét đất đá, thu dọn lòng hồ Yên Mỹ của Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Nam Thanh Hóa phải tuân thủ các quy định v.v... Thế nhưng đến nay, tình trạng khai thác quặng trái phép trên địa bàn thôn Bái Sim vẫn tiếp diễn. Thành Văn