Nhìn lại một thời gần 200 năm: Thăng Long không có bóng ngoại xâm

Sử sách xưa còn ghi chép, trong khoảng 200 năm thời Lê - Trịnh, nước ta trong đó có Thăng Long không bóng giặc ngoại xâm. Với mong muốn người dân có cái nhìn khách quan về thời vua Lê, chúa Trịnh trong lịch sử dân tộc, ngày 25-9-2010, NXB Lao Động đã giới thiệu những kết quả nghiên cứu mới nhất của tác giả Trịnh Xuân Tiến về “Thăng Long thời Lê - Trịnh”.

Nói về những đóng góp của thời Lê - Trịnh trong lịch sử ngàn năm Thăng Long, theo ông Vũ Oanh - Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị: “Chúng ta cần xuất phát từ quan điểm của Đảng để đánh giá khách quan những thành tựu, công tích của các Chúa Trịnh trong mọi lĩnh vực của thời Lê - Trịnh. Với lịch sử, ta cần “công minh nhìn về lịch sử”, vừa để khai thác những tinh hoa của quá khứ vừa để sửa đi những nhận thức sai lầm, những oan khuất có thể là do đời sau thêu dệt, hoặc do kỳ thị về quyền lợi, tông tộc... Họ Trịnh lại là một trong số ít các họ có vai trò khá đặc biệt trong suốt cả chiều dài lịch sử mà tới nay vẫn còn nhiều “mảng khuất” không chỉ cần “phủi bụi thời gian” mà còn phải làm phát lộ những “nguồn sáng”...”. Ý thức được điều này, khoảng 10 năm nay, ông Trịnh Xuân Tiến - Chủ tịch Hội đồng họ Trịnh ở Hà Nội đã chuyên khảo, nghiên cứu, biên soạn để viết ra hàng nghìn trang sách về thời Lê - Trịnh như: 5 tập bộ sách Chúa Trịnh qua những áng thơ văn; bộ tiểu thuyết về thời Lê - Trịnh gồm các cuốn: Chàng trai làng Sóc (1503-1570), Chim bằng tung cánh (1570-1623), Nghị vương Trịnh Tráng (1623-1657)... Và mới đây nhất, trước thềm Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, tác giả Trịnh Xuân Tiến đã giới thiệu tới công chúng cuốn sách “Thăng Long thời Lê Trịnh” (1592-1787). Chỉ với hơn 200 trang sách, tác giả đã làm sáng tỏ một thời non 200 năm, Thăng Long xuất hiện một thể chế chính trị mới: Vua trị vì - Chúa chấp chính - Chính phủ điều hành chính sự quốc gia, khác với Bắc quốc và các nước phong kiến trên thế giới. Hàng trăm năm sau nhiều nước mới xuất hiện thể chế chính trị tương tự. Đây là sáng kiến tuyệt vời của nhân dân ta - Một thể chế “Trên thuận ý trời, dưới hợp lòng dân” - Không xảy ra việc cướp ngôi giết vua. Theo nghiên cứu của tác giả Trịnh Xuân Tiến, non 200 năm thời Lê - Trịnh ở Thăng Long đã đạt được những thành tựu rực rỡ. Về ngoại giao, chúng ta đã buộc nhà Minh phải công nhận vua Lê và chấp nhận chúa Trịnh. Giáo dục thời này đã đào tạo được nhiều nhân tài trong đó có nhà bác học Lê Quý Đôn. Thăng Long thời này còn xuất hiện một loại văn tự mới - chữ Quốc ngữ - tồn tại đến ngày nay. Về văn hóa, cũng xuất hiện nhiều tác phẩm danh tiếng cùng những tên tuổi rực rỡ như: Phùng Khắc Khoan, Phạm Công Trứ, Nguyễn Quý Đức, Ngô Thì Sĩ, Đoàn Thị Điểm, Nguyễn Du, Nguyễn Gia Thiều... Đặc biệt, thời này, còn xuất hiện một vị thần linh trong Tứ bất tử của nước Nam là Mẫu Liễu. Việc giao lưu buôn bán phát triển ở khắp Thăng Long, hình thành một khu thương mại lớn - Kẻ Chợ, xuất hiện 36 phố phường bán buôn sầm uất. Phản ánh đời sống no đủ của nhân dân thời này, đến nay người ta vẫn còn lưu truyền câu ca: “Đời vua Vĩnh Tộ lên ngôi/ Cơm nguội đầy nồi trẻ chẳng ăn cho”. Những câu chuyện các chúa Trịnh, lâu nay vẫn còn nhiều điều bí ẩn. Việc tác giả Trịnh Xuân Tiến cố gắng tìm ra được những ẩn khuất không chỉ làm sáng tỏ lòng trung của các chúa Trịnh mà còn đính chính lại những hiểu sai lệch về con người, đem lại sự công minh lịch sử cho biết bao người đã đem công sức và trí tuệ bảo vệ và xây dựng đất nước làm cho dân giàu nước mạnh, để có một Thăng Long 200 năm không bóng ngoại xâm. Cuốn sách như một tài liệu quý giúp các nhà nghiên cứu, bạn đọc trong và ngoài nước tiếp tục tìm hiểu, khai thác thêm những giá trị tinh hoa thời Lê - Trịnh. Huy Văn