Nhìn lại các ngành sau một năm -Kỳ 15: Quản lý “tốt” nhưng hàng giả, hàng nhái vẫn nhiều?

(PL&XH) - Hàng giả, hàng nhái là một trong những vấn đề nhức nhối trong xã hội, đặc biệt là đối với người tiêu dùng (NTD).

Trong khi đó, lực lượng quản lý thị trường (QLTT) là đơn vị đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát điều này. Vậy năm 2013 lực lượng QLTT đã làm tròn trách nhiệm ?

Cương quyết xử lý

Năm 2013, lực lượng QLTT hoạt động khá vất vả đã phát hiện và bắt giữ được nhiều vụ sản xuất, vận chuyển và kinh doanh các loại sản phẩm, hàng hóa không rõ nguồn gốc, không đảm bảo chất lượng. Ước tính, lực lượng QLTT đã xử lý khoảng 90.000 vụ nhập lậu các loại hàng hóa, thu về khoảng 400 tỷ đồng.

Trong đợt kiểm tra các cửa hàng kinh doanh xe đạp điện, Chi cục QLTT Hà Nội đã phát hiện và tạm giữ hơn 150 xe đạp điện có dấu hiệu bị làm nhái, “mạo” nhận nhãn hiệu của các thương hiệu nổi tiếng như Giant, Asama... Đồng thời, QLTT cũng phát hiện được trên 140 xe đạp điện không có hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc và xuất xứ.

Trước đó, dư luận cũng xôn xao về việc nhập lậu cá tầm từ Trung Quốc. Theo đó, Chi cục QLTT Hà Nội đã phát hiện và thu giữ hơn 1,8 tấn cá tầm và 9.000 con cá trê có nguồn gốc xuất xứ từ Trung Quốc.

Gần đây, lực lượng QLTT cũng bắt giữ được lô hàng nội tạng được vận chuyển về Hà Nội để phục vụ dịp Tết Nguyên đán. Theo đó, những sản phẩm này đều là hàng đông lạnh, để lâu và có mùi. Phần lớn những sản phẩm kiểu như vậy đều có nguồn gốc từ Trung Quốc, được nhập lậu qua đường “tiểu ngạch” vào Việt Nam.

Đây là những hành động đáng ghi nhận của lực lượng QLTT. Nó thể hiện sự quyết tâm cũng như cương quyết trong việc xử lý triệt để tình trạng hàng giả, hàng nhái.

Hàng giả, hàng nhái vẫn ngang nhiên tồn tại công khai, thách thức lực lượng QLTT. Ảnh: TL

Nhưng vẫn “hổng”

Bên cạnh những mặt tích cực thì lực lượng QLTT vẫn còn một số điểm cần có sự đổi mới. Đầu tiên, phải nói về vấn đề thông tin. Có rất nhiều trường hợp vi phạm ngang nhiên hoạt động mà không bị ai “sờ gáy”. Người dân thì biết nhưng đơn vị quản lý trực tiếp, ở đây là QLTT, lại không biết. Chỉ đến khi, người dân phản ánh quá nhiều hoặc công luận lên tiếng thì lực lượng QLTT mới “chạy theo” để xác minh và xử lý.

Chị Hoàng Lan, ở phường Giảng Võ, quận Ba Đình, cho rằng, lực lượng QLTT vẫn chưa làm hết sức, chưa triệt để. Minh chứng là nhiều sản phẩm hàng hóa không có hóa đơn chứng từ, không rõ nguồn gốc xuất xứ... vẫn ngang nhiên tồn tại và được bày bán công khai trên thị trường. Chính điều này đã khiến cho nhiều NTD cảm thấy hoài nghi và cho rằng có sự thông đồng và “bảo kê” trong trường hợp này?

Trao đổi với PV, ông Phạm Văn Hùng, GĐ siêu thị điện máy Thái Sơn nhận định, lực lượng QLTT đóng vai trò rất quan trọng trong việc QLTT. Vậy nên, họ cần có sự công tâm khi làm việc. Đồng thời, phải “hết lòng” vì công việc, mà ở đây phải được thể hiện bằng công việc thực tế, tránh chỉ làm “điểm” một vài vụ vì lý do gì đó(?).

Theo ông Hùng, hàng giả hàng nhái sẽ chỉ giảm khi lực lượng QLTT thực hiện đúng vai trò cũng như trách nhiệm của mình. Đồng thời, xử lý hoặc kiến nghị, đề xuất biện pháp xử lý một cách có hiệu quả, đủ sức răn đe.

Sáng hay “tối kiến” ?

Đó là suy nghĩ của nhiều người dân về một số đề xuất mà lực lượng QLTT đưa ra. Tháng 5-2013, dư luận xôn xao câu chuyện về giải pháp xử lý những chiếc mũ bảo hiểm rởm. Thay vì xử lý “gốc rễ” của vấn đề là nơi sản xuất và kinh doanh mũ bảo hiểm rởm, lực lượng QLTT lại đưa ra giải pháp phạt những nạn nhân của hàng giả, hàng nhái, đó là những NTD.

Thêm nữa, họ còn muốn phối hợp cùng CSGT trong việc yêu cầu dừng xe và xử lý những trường hợp đội mũ bảo hiểm rởm đang lưu thông trên đường. Điều này khiến cho QLTT sẽ phải dàn trải lực lượng trên khắp các tuyến phố. Trong khi, lực lượng QLTT lại đang cho rằng họ bị quá tải trong việc kiểm tra và xử lý các cơ sở kinh doanh mũ bảo hiểm rởm.

Một số chuyên gia kinh tế cho rằng, biện pháp mà QLTT đưa ra chỉ là hình thức “ngắt ngọn” chứ không phải là hành động “chặt gốc”. Nó thể hiện sự “bất lực” của QLTT trong việc kiểm soát tận gốc các cơ sở sản xuất và kinh doanh mũ bảo hiểm. Đáng lẽ, họ nên tập trung tối đa lực lượng để làm tốt nhiệm vụ của mình, ở đây là quản lý và kiểm soát thị trường, chứ không nên “lấn sân” sang ngành khác.

Có thể thấy, lực lượng QLTT trong năm 2013 đã đạt được nhiều thành tích trong việc kiểm soát thị trường. Nhưng có lẽ, với từng ấy vụ việc được phát hiện vẫn là chưa đủ, nhất là khi hàng giả, hàng nhái xuất hiện ngày càng nhiều trên thị trường. Điều ấy cho thấy họ vẫn chưa thực hiện tốt chức năng và nhiệm vụ của mình.

Nên chăng, lực lượng QLTT cần nâng cao tinh thần và quyết tâm hơn nữa trong công việc. Kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi sản xuất, vận chuyển và kinh doanh hàng giả hàng nhái.

Cần công khai và minh bạch

Trao đổi với PV, luật sư Nguyễn Mạnh Thắng, Đoàn luật sư TP Hà Nội nhận định, chúng ta nên gắn chặt trách nhiệm công việc với từng cán bộ QLTT quản lý địa bàn. Đồng thời, xử lý nghiêm những trường hợp “bảo kê” cho hàng giả, hàng nhái trôi nổi trên thị trường.
Mặt khác, lực lượng QLTT cần thiết lập đường dây nóng, chuyên tiếp nhận và xử lý những thông tin phản ánh, tố cáo từ DN và các hộ kinh doanh về một số biểu hiện hoặc hành vi tiêu cực nếu có.
“Theo tôi, điều này sẽ giúp cho hoạt động của lực lượng QLTT trở nên công khai và minh bạch hơn. Nó sẽ giúp cho quyền lợi của NTD và DN được đảm bảo”, ông Thắng phân tích.

Ngày 9-7-2013, Cty TNHH Mạnh Cầm (Cty Mạnh Cầm), đơn vị nhập khẩu và phân phối thực phẩm bổ sung: sữa dê Danlait đã chính thức gửi đơn khởi kiện vụ án hành chính. Người bị kiện là ông Vương Trí Dũng, Phó Chi cục trưởng Chi cục QLTT Hà Nội và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là đội QLTT số 12.
Cty Mạnh Cầm đề nghị ông Dũng phải công khai xin lỗi DN về việc cung cấp thông tin trên các phương tiện truyền thông không đúng bản chất sự việc; hủy quyết định xử phạt hành chính số 0165977 ngày 14-5 do ông Dũng ký ban hành không đúng quy định; trả lại DN 190 tờ phiếu xuất kho và đền bù thiệt hại cho DN tổn thất thực tế bước đầu do ảnh hưởng bởi hành vi hành chính và quyết định hành chính trái pháp luật.
Số tiền được DN đưa ra là hơn 1,2 tỷ đồng. Đây tiếp tục là một trong những vụ kiện hy hữu giữa DN và cơ quan quản lý Nhà nước, mà ở đây là lực lượng QLTT. Hiện vụ án đã được TAND TP Hà Nội thụ lý và đang chờ ngày xét xử.

(Còn nữa)
Nguyễn Tuấn