Nhiều công trình giao thông hư hỏng, chậm tiến độ

NDĐT - Nhiều dự án, công trình giao thông trọng điểm chậm tiến độ, vừa đưa vào khai thác đã hư hỏng, xuống cấp,… là thực trạng được “mổ xẻ” tại cuộc tọa đàm ngày 12-11 do Cổng thông tin điện tử Chính phủ tổ chức, giữa đại diện Bộ Giao thông vận tải (GTVT), chủ đầu tư, nhà thầu và đại diện UBND thành phố Hà Nội. Các giải pháp được nêu lên cho thấy ngành giao thông tỏ ra quyết liệt trong việc đưa các công trình “về đích” sớm, mà vẫn bảo đảm chất lượng.

Dự án đường cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên tuy gần hoàn thành, thông xe vẫn còn “vướng” mặt bằng.

Mặt bằng - “điểm nghẽn” lớn nhất

Theo Bộ GTVT, hiện cả nước có 26 công trình, dự án giao thông trọng điểm với tổng kinh phí đầu tư hơn 576 nghìn tỷ đồng. Trong đó, có bảy dự án được bàn giao và đưa vào khai thác sử dụng, còn 19 công trình đang trong giai đoạn thực hiện, chuẩn bị hoàn thành, khởi công và đầu tư.
Thứ trưởng GTVT Nguyễn Hồng Trường cho biết, cho đến thời điểm này, GPMB vẫn là “điểm nghẽn” lớn nhất trong nỗ lực bảo đảm tiến độ, chất lượng các dự án giao thông trọng điểm của ngành GTVT. Mặc dù Chính phủ đã ban hành nghị định nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong GPMB và công tác này đã giao về các địa phương nhưng chính sách chưa mang tính phổ quát, bao trùm hết các vùng miền đất nước, nên xảy ra khiếu kiện từ phía người dân vẫn còn khá lớn. Bộ cũng tìm các giải pháp cùng chính quyền địa phương đẩy nhanh việc đền bù, hỗ trợ, tái định cư, hỗ trợ việc làm, trên tinh thần bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
Để giải quyết “điểm nghẽn” này, ông Trương Quang Thiều, Trưởng ban chỉ đạo GPMB thành phố Hà Nội - một trong những địa bàn “nóng" nhất về GPMB với 10 dự án trọng điểm - cho rằng: “Muốn thuận lợi cho công tác GPMB thì khu tái định cư phải làm trước và không nên quá xa vị trí họ đang ở, không thuận lợi cho quá trình tổ chức cuộc sống sau này. Ngoài ra, phải xử lý linh hoạt, điều hòa nguồn vốn để khi có yêu cầu về vốn GPMB phải có ngay, chuyển tiền cho dân để dân sớm ổn định cuộc sống”.
Ông Thiều cũng cho rằng, mấu chốt để GPMB nhanh là phải xử lý linh hoạt các nguồn vốn. Nguồn vốn trong GPMB được lập vào tổng mức đầu tư dự án nhưng thường tổng mức đầu tư đó chưa chính xác. Dự án đường nối cầu Nhật Tân - Nội Bài, cuối năm 2012, Bộ GTVT chuyển 500 tỷ đồng đền bù GPMB nhưng lúc đó các phương án tái định cư chưa xong nên chưa thể giải ngân. Cuối năm nay, khi người dân đồng thuận, nguồn vốn lại thiếu, nên phải xử lý linh hoạt các nguồn vốn sao cho phù hợp.
Cũng trong nỗ lực tháo gỡ vướng mắc về GPMB, ông Lê Ngọc Hoa, Tổng Giám đốc Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 4 (Cienco 4) đã chia sẻ: Điều quan trọng nhất là chủ đầu tư, nhà thầu cần có sự phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, cơ sở cùng đội ngũ tư vấn giám sát, nhằm hỗ trợ người dân ở mức cao nhất trong “khung” quy định. “ Dù tăng thêm một chút chi phí, nhưng ngược lại có mặt bằng thi công sớm, sẽ giúp chủ đầu tư, nhà thầu tiết kiệm rất nhiều. Đó là kinh nghiệm của Cienco 4 khi triển khai một số dự án giao thông trọng điểm và đây có thể là cách làm mà các nhà thầu khác nên tham khảo để cùng có trách nhiệm với chủ đầu tư” – Ông Hoa “bật mí”.

Nâng cao chất lượng công trình
Thời gian gần đây, hàng loạt công trình giao thông trọng điểm, điển hình như đường Láng - Hòa Lạc, cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình, cao tốc TP Hồ Chí Minh - Trung Lương,… sau khi đưa vào khai thác đã xuất hiện hiện tượng lún, xuống cấp, phá vỡ kết cấu mặt đường. Hiện tượng hằn lún không chỉ xảy ra trên mặt đường, mà còn cả ở mặt cầu có kết cấu bê-tông cứng.
Dư luận thời gian qua nghi ngờ, một trong những nguyên nhân gây ra hiện tượng hư hỏng công trình là do đội ngũ tư vấn, giám sát thiếu tinh thần trách nhiệm, trình độ yếu kém. Thứ trưởng Trường cho biết: Theo quy định, tại các dự án, tư vấn giám sát cũng được đấu thầu, thời gian qua đã xảy ra hiện tượng tư vấn, giám sát nước ngoài khi trúng thầu đã thuê tư vấn, giám sát trong nước không đủ năng lực yêu cầu.

Hiện tượng hằn lún mặt đường xảy ra phố biến tại các tuyến quốc lộ trên cả nước.

“Chất lượng tư vấn giám sát cũng là vấn đề Bộ GTVT đặc biệt quan tâm, đánh giá đây là vấn đề quan trọng. Một số đơn vị tư vấn năng lực hạn chế, Bộ cương quyết yêu cầu thay thế, thậm chí tước giấy phép hành nghề một số đơn vị yếu kém, buộc phải đào tạo lại, kiểm tra đạt yêu cầu mới được cấp phép hoạt động tiếp” – Ông Trường thừa nhận.
Mới đây, Bộ GTVT đã yêu cầu đánh giá, phân loại, xếp hạng các đơn vị tư vấn, giám sát trong nước. Căn cứ bảng xếp hạng, tư vấn giám sát đạt hạng nào mới được tham gia vào các dự án tương ứng. Đối với tư vấn giám sát nước ngoài, Bộ cũng yêu cầu rà soát lại danh sách và loại trừ những tư vấn giám sát yếu kém.
Bộ GTVT đã lấy chủ đề năm 2013 là “Năm Kỷ cương, chất lượng, tiến độ và hiệu quả công trình”. Lãnh đạo Bộ đã ban hành một loạt văn bản, chỉ thị, quyết liệt giải pháp nhằm “siết chặt” các quy định, tăng cường quản lý, nâng cao trách nhiệm các chủ thể liên quan dự án như ban quản lý dự án, đơn vị tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát và nhà thầu thi công.
Theo ông Phạm Tuấn Anh, Phó cục trưởng Quản lý xây dựng và Chất lượng công trình giao thông (Bộ GTVT), vấn đề hằn lún vệt bánh xe xảy ra phố biến tại các tuyến đường, mặt cầu,… vừa qua là “hết sức nóng”. Tình trạng này bị ảnh hưởng của nhiều yếu tố, từ quá trình thiết kế đến thi công, thậm chí chịu ảnh hưởng của những nhân tố tác động trong quá trình khai thác như xe quá tải trọng, thời tiết,...
Bộ GTVT đã tổ chức hội thảo, mời các chuyên gia có kinh nghiệm trong thiết kế, thi công, khai thác, phân tích tình hình và thống nhất kết luận: Xe vượt tải là nguyên nhân cơ bản, trực tiếp nhất dẫn đến phá hoại mặt đường và hiện tượng hằn lún vệt bánh xe. Nguyên nhân thứ hai do Việt Nam chưa sản xuất được nhựa đường, đang phải nhập khẩu 100% từ nhiều nguồn khác nhau, nên chưa kiểm soát được chất lượng, nguồn gốc xuất xứ một cách toàn diện.
Để loại trừ và triệt tiêu các khả năng có thể dẫn tới tình trạng này, Bộ đã phối hợp Bộ Công thương, xác định chính xác nguồn gốc nhập khẩu nhựa đường, để từ đó thiết kế tiêu chuẩn đường phù hợp từng loại nhựa. Đồng thời, đề nghị Bộ Công an vào cuộc điều tra, xử lý các chiêu thức gian lận, vi phạm trong nhập khẩu nhựa đường.

MINH TRANG