Nhật - Úc nỗ lực hợp tác quân sự chặt chẽ, đề phòng TQ

Trong tuần này, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe thăm 3 quốc gia thuộc châu Đại dương nhằm tìm kiếm sức mạnh đối phó với Trung Quốc.

Thủ tướng Nhật Abe và phu nhân đi thăm châu Á

Dự kiến tại Úc, Nhật và Úc sẽ khởi đông cuộc thương lượng về Thỏa thuận thăm viếng quân sự (VFA), vốn sẽ cho phép quân đội Úc và Cục phòng vệ Nhật (SDF) thăm nhau, hợp tác cứu hộ nhân đạo và cùng tập trận chung.

Trong chuyến thăm Úc ngày 8.7 của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe để nói chuyện với người đồng nhiệm Tony Abbott, họ sẽ ra tuyên bố chung kêu gọi tăng cường hợp tác an ninh song phương, để tiến tới việc ký VFA mà Nhật trước đây chưa hề ký với bất kỳ nước nào.

Về các thỏa thuận cho phép quân đội nước ngoài hoạt động trên lãnh thổ Nhật, phía Nhật có thỏa thuận quy chế quân sự Nhật - Mỹ ký năm 1960 vốn dựa trên Hiệp định an ninh Nhật Mỹ, và hiệp định liên quan quy chế quân Liên Hiệp Quốc tại Nhật, ký năm 1954.

Các thỏa thuận này được ký để xử lý các tình huống liên quan việc quân nước ngoài trú đóng tại Nhật trong một thời gian có gia hạn. Ví dụ dưới thỏa thuận quy chế quân sự Nhật - Mỹ thì lính Mỹ không bị truy tố hình sự.

Ngược lại, VFA nhằm xử lý các vấn đề pháp lý trước khi quân đội nước ngoài tiến hành các chiến dịch ngắn thời gian trên lãnh thổ nước khác. Úc đã ký VFA với Philippines năm 2007.

Chính phủ Nhật đã bắt đầu điều phối với các cơ quan chức năng để ký VFA với Úc. Các vấn đề xem xét gồm:

+ Miễn khám xét hải quan cho các phương tiện mà SDF và quân Úc sẽ đem vào lãnh thổ của nhau.

+ Cho phép xe tăng Úc cùng các phương tiện quân sự khác di chuyển trên đường lộ Nhật.

+ Cho phép quân Úc mang súng và đạn vào Nhật.

Chính phủ Nhật cũng xem xét liệu có nên cho quân Úc, khi triển khai đến Nhật làm nhiệm vụ cứu hộ thiên tai, được miễn bồi thường tổn thất, nếu như họ phá nhà trong nỗ lực cứu người.

Nhật và Úc đã duy trì hợp tác an ninh dựa theo Tuyên bố chung Nhật - Úc về hợp tác an ninh (ký năm 2007). Ba năm sau, họ có thêm một thỏa thuận cho phép trao đổi hậu cần giữa hai lực lượng quân sự.

Không quân hoàng gia Úc đã hỗ trợ Nhật sau vụ động đất - sóng thần tháng 3.2011, bằng cách đưa 3 vận tải cơ chở 450 tấn hàng hóa đến các vùng bị ảnh hưởng.

Tại cuộc gặp hồi tháng 4 ở Tokyo, hai ông Abe và Abbott đã đồng ý SDF và quân Úc sẽ tập trận chung. Nếu kết thúc được VFA sẽ tạo điều kiện dễ hơn cho SDF tập trận chung với quân Úc và quân Mỹ trú đóng tại Nhật.

Mỹ và Úc đều đã nâng cao quyết tâm bảo vệ an ninh ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nhằm cảnh giác trước các hoạt động hàng hải hung hăng của TQ trong vài năm gần đây.

Một nguồn tin từ chính phủ Nhật nói: “Quân Mỹ và Úc hiện diện và hoạt động trong lãnh thổ Nhật có thể có tác dụng cảnh cáo TQ”.

Ông Abe cũng sẽ là lãnh đạo Nhật đầu tiên nói chuyện trước Ủy ban an ninh quốc gia Nhật và quốc hội Úc. Ông sẽ giải thích lại hiến pháp yêu chuộng hòa bình của Nhật, cùng việc tuyên bố SDF có quyền ra nước ngoài bảo vệ đồng minh bị tấn công - một động thái mà Úc, Mỹ hoan nghênh nhưng TQ phản đối.

Nhật chuẩn bị xuất khẩu lô hàng vũ khí đầu tiên

Theo báo Nikkei Business Daily ngày 6.7 không dẫn nguồn tin nào, công ty Mitsubishi Heavy Industries sắp xuất khẩu các bộ cảm biến chất lượng cao qua Mỹ, để Mỹ sử dụng vào hệ thống tên lửa phòng thủ Patriot Advanced Capability-2 (PAC-2) bán cho Qatar.

Trước đây, Nhật bị cấm xuất khẩu vũ khí, nhất là nếu sản phẩm ấy được tái xuất qua các nước đang có chiến tranh. Báo này nêu Nhật kết luận kế hoạch bán tên lửa nói trên cho Qatar thì không làm bùng lên cuộc chiến tranh nào.

Bộ cảm biến PAC-2 là thành phần chính của bộ tìm nhiệt hồng ngoại tuyến, gắn vào tên lửa để xác định và truy vết mục tiêu đang tiến đến. Mitsubishi Heavy sản xuất PAC-2 cho SDF theo giấy phép của công ty Mỹ Raytheon, nơi đang nghiên cứu sản xuất bộ cảm ứng PAC-3.

Lệnh cấm xuất khẩu vũ khí được nới lỏng hồi tháng 4, vào lúc Nhật đang muốn tăng sự hiện diện về kinh tế và quân sự đối với thế giới.

Bích Ngọc (theo AFP)