Nhật Bản thêm bộ trưởng, ông Abe không nhân nhượng

(Quan hệ quốc tế) - Nhật Bản lên kế hoạch thiết lâp một vị trí bộ trưởng mới chuyên trách việc thực thi đạo luật liên quan tới "quyền phòng vệ tập thể."

Nhật Bản có gì để hỗ trợ đồng minh? Nhật độc lập vũ khí sau thay đổi chính sách quốc phòng

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã có một bước đi đánh dấu sự thay đổi lớn lao trong lịch sử hiện đại của Nhật Bản, nó được ví như cuộc cải cách của Hoàng đế Minh Trị đưa Nhật Bản đến vị trí cường quốc như hiện nay: thực thi quyền "phòng vệ tập thể."

Trước đây, Nhật Bản đã thực thi cái quyền phòng vệ tập thể này nhiều lần, nhưng khi đó là trong một bối cảnh lịch sử hoàn toàn khác và một địa vị thân phận rất khác. Khi đó là câu chuyện của một nước Nhật phát xít.

Họ liên minh với phát xít Đức, phát xít Italy, mở ra mặt trận tại châu Á - Thái Bình Dương đối đầu với phe Đồng Minh tại thế chiến thứ hai. Và khi cuộc chiến này kết thúc năm 1945, Nhật Bản bại trận dưới tay nước Mỹ và bị trói buộc sức mạnh bởi một Hiến pháp do người chiến thắng soạn thảo.

Hiến pháp này dựa trên tinh thần của 9 quy định, mà trong đó, mấu chốt là vấn đề: Quân đội các binh chủng của Nhật Bản sẽ không được duy trì, các tiềm lực chiến tranh không được duy trì, không có cơ hội sở hữu vũ khí hạt nhân, và đặc biệt, không có quyền tham chiến.

Thủ tướng Shinzo Abe quyết định thực thi quyền phòng vệ tập thể

Để đưa quyết định của mình hôm 1/7 vừa qua được thực hiện một cách quyết liệt nhất, ngày 6/7, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe cho biết ông có kế hoạch thiết lập một vị trí bộ trưởng mới phụ trách an ninh nhằm sửa đổi và giới thiệu các đạo luật liên quan cần thiết để thực hiện quyền phòng vệ tập thể.

Có thể thấy rằng, Shinzo Abe đang quyết tâm thực hiện việc thay đổi hiến pháp bằng được, và vị trí Bộ trưởng mới mà ông Abe thiết lập sẽ mang cả nhiệm vụ xoa dịu và thuyết phục dân chúng, cũng như những thế lực chính trị đối đầu về sự cần thiết của sửa đổi Hiến pháp cho Nhật Bản.

Dù lợi ích của việc khôi phục quyền chủ động phòng ngự này đến đâu còn chờ vào những hành động tiếp theo của nội các Chính phủ Abe. Nhưng hiện tại, họ đang vấp phải những phản đối mạnh mẽ từ phía nhân dân và các thế lực chính trị đối lập.

Và cuộc bầu cử vào mùa xuân năm 2015 tới đây, quyết sách này của ông Abe đang khiến chiếc ghế Thủ tướng của ông bị lung lay nghiêm trọng.

Quyền phòng vệ Nhật Bản:Đằng sau tiếng sét không kịp bưng tai...

Nước Nhật của Shinzo Abe hoàn toàn khác!

Nhìn nhận một cách khách quan, khi Thủ tướng Shinzo Abe ra quyết định khôi phục quyền "phòng vệ tập thể" đồng nghĩa với việc Nhật Bản được phép tham chiến, và kích hoạt sức mạnh quân sự nhất nhì châu Á mà họ đang ngấm ngầm chuẩn bị bao năm nay.

Việc sức mạnh đáng gờm này được kích hoạt sẽ tạo tiền đề cho Nhật Bản vững vàng quay trở lại vị trí cường quốc thật sự, sẽ trở thành một "ông lớn" với đầy đủ sức mạnh của đồng tiền và vũ lực. Mà hiểu rộng ra, Nhật Bản hoàn toàn có thể chơi chiêu bài "cây gậy và củ cà rốt" để bảo vệ lợi ích quốc gia của mình như Mỹ hoặc bất kỳ cường quốc nào khác.

Quân đội Nhật Bản tập trận với máy bay Osprey mua từ Mỹ

Ngay lập tức quyết sách này của Nhật Bản đã bị giới truyền thông Trung Quốc khai hỏa "hỏa lực miệng". Họ cho rằng Nhật Bản vẫn còn vương vấn chủ nghĩa Phát xít, hoặc "con quỷ" phát xít đang hiện thân trong Thủ tướng Shinzo Abe.

Nhưng phải thấy rằng Abe đang là một chính trị gia rất khác, khác hoàn toàn những lãnh đạo trước đây của quốc gia này từ sau chiến tranh thế giới thứ hai. Trước hết, ông là Thủ tướng trẻ nhất trong lịch sử Nhật Bản (SN 1954), và là Thủ tướng đầu tiên sinh ra sau khi kết thúc chiến tranh thế giới lần thứ hai.

Shinzo Abe sinh ra và lớn lên trong một bối cảnh mà bóng ma chiến tranh đã phần nào thôi đeo bám đất nước ấy. Ông Shinzo Abe hiểu rõ, đất nước của ông đã phải nỗ lực, quật cường ra sao, nhưng quyền lợi của đất nước, an nguy đất nước của ông đang bị phụ thuộc vào một sức mạnh của nước Mỹ, và đó là một sự an ninh hoàn toàn bị động.

Trong khi đối phương của Nhật Bản, đối thủ của Nhật Bản là Trung Quốc đang hoàn toàn chủ động.

Nhật Bản dưới thời của Shinzo Abe từ 2012 đến nay đã đặt dấu chấm hết cho một thời kỳ phân tranh quyền lực, không đạt được sự thống nhất trong chính giới Nhật Bản. Và mở ra một trang sử mới, một trang sử không còn những nghi kỵ hay run sợ bóng ma chiến tranh.

Hải quân Nhật Bản được cho là hiện đại hàng đầu châu Á, đáp ứng được các "tiêu chuẩn Mỹ"

Sự quyết tâm lần này của Shinzo Abe không khác gì quyết tâm của Thiên hoàng Minh Trị năm 1866 khi phải lựa chọn giữa việc cải cách đất nước hay vẫn duy trì việc núp trong những ảo tưởng phong kiến để rồi trở thành nô lệ. Và Minh Trị đã lựa chọn đúng khi đưa Nhật Bản trở thành cường quốc như ngày nay.

Nhật Bản thời kỳ Shinzo Abe đã hiểu đầy đủ ý nghĩa của hai từ chiến tranh, nhưng không vì thế Nhật Bản không dám đối mặt với nó để bảo vệ lợi ích quốc gia. Với Nhật Bản lúc này: hoặc chủ động phòng vệ, hoặc núp dưới cái ô quân sự của Mỹ và chiếc ô đó không biết sẽ bị gió thổi tung bất cứ lúc nào.

Thêm một phiếu bảo hành cho đồng minh

Lựa chọn của Thủ tướng Shinzo Abe là sáng suốt khi bắt đầu với quyền phòng vệ tập thể. Bởi trong thế cục châu Á - Thái Bình Dương lúc này, tất cả các quốc gia cảm thấy an nguy về chủ quyền đều có kẻ thù chung là Trung Quốc. Như vậy, thay vì việc lựa chọn ưu tiên gia tăng sức mạnh quân sự lên hàng đầu để đơn đả độc đấu với Trung Quốc, Nhật Bản lựa chọn "đánh hội đồng".

Để chiến thuật này thành công, Nhật Bản phải giải quyết được hai yếu tố: thứ nhất là lòng tin của đồng minh, thứ hai là có càng nhiều đồng minh càng tốt.

Vậy đồng minh đó từ đâu mà có? Từ chính việc xây dựng mối quan hệ với các nước trong khu vực của Nhật Bản. Hiện tại Nhật Bản đang nằm trong một trục các đồng minh của Mỹ, gồm Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Philippines, Australia. Dưới sự ảnh hưởng của Mỹ, Nhật Bản nghiễm nhiên có thể áp dụng phòng vệ tập thể với các thế lực này.

Nhưng đó là chưa đủ, sẽ không cần đến "đánh hội đồng" nếu chỉ có từng đó đồng minh. Nhật Bản cần mở rộng hơn xuống phía Nam, bởi sau Philippines, vòng vây vẫn đang bị hở, chưa thể khóa đường ra biển của Trung Quốc.

Thủ tướng Shinzo Abe và Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng

Đấy là lý do vì sao ngay từ khi Thủ tướng Shinzo Abe lên nhậm chức năm 2012, Việt Nam là quốc gia ông đến thăm đầu tiên. Trong những năm gần đây, hợp tác với Việt Nam ngày càng toàn diện trên mọi lĩnh vực. Ngoài ra, Nhật Bản không ngừng dùng sức mạnh kinh tế của mình để cạnh tranh ảnh hưởng trực tiếp với Trung Quốc lên Thái Lan, Campuchia và một số quốc gia Đông Nam Á khác.

Tặng quà hay đưa ra "củ cà rốt" là cách mà Nhật Bản dùng để tạo thiện cảm bước đầu với các quốc gia trong khu vực. Phần nào nhiệm vụ thu thập đồng minh được hoàn thành.

Nhưng làm sao để từ bạn bè trở thành đồng minh, hay nói cách khác thì bạn bè lấy gì để tin Nhật Bản sẽ đứng về phía mình khi bản thân họ còn không được phép động binh. Và quyền "phòng vệ tập thể" ra đời đã là chế độ bảo hành tốt nhất mà những người bạn có thể đặt niềm tin vào Nhật Bản.

Phải nói rằng, với quyền phòng vệ này, Nhật Bản đã làm được một điều mà ngay cả Mỹ không làm được, đó là gây dựng lòng tin. Với Nhật Bản, sự chân thành đến từ cả hai phía, không như Mỹ, mọi quyền lợi cho đồng minh đều như một sự ra ân.

'Đánh hội đồng', Nhật Bản không ngán!

Đỗ Minh Tú