Ngoại trưởng Mỹ nhắc Trung Quốc tránh “vũ lực” tại Biển Đông

Hôm nay (13.2), Ngoại trưởng Mỹ John Kerry sẽ bắt đầu chuyến thăm chính thức Châu Á tới Hàn Quốc, Trung Quốc, Indonesia và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE). Chuyến thăm Châu Á lần thứ 5 của ông Kerry diễn ra vào thời điểm căng thẳng khu vực đang gia tăng do các đòi hỏi chủ quyền của Trung Quốc.

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry.

Biển Đông là điểm “nóng” nghị sự

Chuyến thăm, kéo dài từ ngày 13.2-18.2, diễn ra trước thềm chuyến công du dự kiến của Tổng thống Barack Obama vào tháng 4 tới, nhằm thúc đẩy chiến lược tái cân bằng của Mỹ tại khu vực. Tại Trung Quốc và Hàn Quốc, Ngoại trưởng Mỹ được kỳ vọng sẽ chú trọng vào vấn đề vùng nhận diện phòng không (ADIZ) mà Trung Quốc đơn phương xác lập hồi cuối năm ngoái trên biển Hoa Đông, bao trùm các quần đảo đang tranh chấp.

Theo đài RFI (Pháp), vấn đề Biển Đông chắc chắn là một điểm “nóng” trong chương trình nghị sự của Ngoại trưởng Mỹ. Khẩu chiến Mỹ - Trung vẫn đang tiếp diễn, liên quan đến tính phi pháp của bản đồ “đường lưỡi bò” mà Trung Quốc sử dụng dùng để khoanh vùng chủ quyền trên Biển Đông. Bên cạnh đó, Trung Quốc còn tiến hành nhiều biện pháp gây hấn, nhằm áp đặt yêu sách biển đảo của mình.

Trả lời phóng viên về nội dung nghị sự của ông Kerry tại Trung Quốc, bà Marie Harf tiết lộ: Ngoại trưởng Mỹ sẽ nhắc lại quan điểm phản đối sử dùng sức mạnh để giải quyết tranh chấp chủ quyền tại Biển Đông. Đây là lập trường đã được ông Danny Russel - Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ đặc trách Châu Á - Thái Bình Dương - trình bày trước Tiểu ban Châu Á - Thái Bình Dương thuộc Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ vào tuần trước.

Ông Russel đã lên án tính chất không phù hợp với luật pháp quốc tế của “đường lưỡi bò”, mà Trung Quốc dùng làm cơ sở để đòi chủ quyền trên Biển Đông. Theo Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ, tính chất khiêu khích trong một số hành động của Trung Quốc đã làm “nảy sinh nhiều mối quan ngại trong vùng về ý đồ lâu dài của Trung Quốc”.

Thúc đẩy chiến lược tái cân bằng tại Châu Á

Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Jen Psaki, trong chuyến thăm tại Bắc Kinh, Ngoại trưởng Kerry sẽ tái lặp quan điểm với chính quyền Trung Quốc, rằng Mỹ “cam kết theo đuổi một mối quan hệ toàn diện, hợp tác và tích cực, đồng thời hoan nghênh sự trỗi dậy của một Trung Quốc hòa bình và thịnh vượng”. Giới phân tích hầu như không kỳ vọng nhiều về kết quả chuyến thăm Trung Quốc lần này của ông Kerry, trong bối cảnh còn nhiều bất đồng giữa hai bên. Trung Quốc luôn tỏ ra nghi kỵ đối với chiến lược “xoay trục” về Châu Á - Thái Bình Dương của Mỹ. Trong lúc, chính quyền tại Washington chỉ trích mạnh mẽ những động thái bá quyền trên biển của Trung Quốc tại khu vực.

Trước chuyến công du của Ngoại trưởng Kerry, nhằm trấn an đồng minh Nhật Bản, Mỹ đã cam kết bảo vệ Nhật Bản theo Hiệp ước an ninh Mỹ-Nhật ký năm 1960, bao gồm cả vấn đề biển Hoa Đông. Những động thái của ông Kerry trước thềm chuyến thăm Trung Quốc có thể là dấu hiệu cho thấy khả năng cuộc thảo luận giữa hai bên về vấn đề ADIZ khó diễn ra suôn sẻ.

Ông Kerry đang đối mặt với những chỉ trích về việc dành quá nhiều thời gian cho nỗ lực hòa bình ở Trung Đông, thay vì tái cân bằng quân sự và chú trọng kinh tế đến Châu Á, như phản ứng đối với sự trỗi dậy của Trung Quốc. Quan ngại của khu vực đối với cam kết “tái cân bằng” của Mỹ càng gia tăng, khi Tổng thống Obama đã hủy các chuyến công du để dự 2 hội nghị thượng đỉnh tại Châu Á, do căng thẳng ngân sách trong nước Mỹ.