Nga: 30 năm tàu ngầm nguyên tử chiến lược

(LĐO) - Cách đây 30 năm, tháng 9 năm 1980, tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo chiến lược của Hải quân Xô Viết được xuất xưởng từ nhà máy đóng tàu Severodvinsk.

Dmitry Donskoy thuộc tàu ngầm lớp Akula (trong tiếng Nga nghĩa là cá mập) hay lớp Typhoon theo cách gọi của NATO (nghĩa là cuồng phong) được phát triển từ dự án 941. Với trọng lượng rẽ nước gần 50.000 tấn khối, cho đến nay, Dmitry Donskoy là loại tàu ngầm lớn nhất từng được đóng. Dmitry Donskoy cùng với 5 tàu ngầm lớp Akula được đóng, mỗi tàu mang 20 tên lửa R-39 (SS-N-20) với tối đa 10 đầu đạn hạt nhân cho mỗi tên lửa, được ví như những chú voi trắng trên biển xanh. Con đẻ của cuộc chạy đua vũ trang Tàu ngầm chiến lược mang tên lửa mới lớp Akula được thiết kế trong một cuộc leo thang chạy đua vũ trang. Kế hoạch xây dựng bắt đầu vào năm 1972 khi Mỹ công bố việc chế tạo các tàu ngầm thế hệ tiếp theo lớp Ohio, được trang bị tên lửa Trident I C4 và hệ thống phóng lửa. Akula của Hải quân Xô Viết được thiết kế nhằm mục đích vượt qua các loại tàu ngầm của Mỹ ở tất cả các tính năng chính. Tuy nhiên, điều này nói dễ hơn là làm. Tên lửa là vấn đề chính. Hải quân Xô Viết, lực lượng đã có kinh nghiệm với các tên lửa đạn đạo nhiên liệu lỏng, khẳng định rằng tên lửa mới sử dụng nhiên liệu rắn như các tàu ngầm của Mỹ, dễ dàng thực hiện hơn và an toàn hơn khi lưu giữ và sử dụng. Tuy nhiên, việc xây dựng tên lửa mới là những thách thức to lớn đối với Hải quân Xô Viết, những người tụt xa so với Mỹ trong công nghệ nhiên liệu rắn. Tên lửa mới R-39 lớn hơn nhiều lần và nặng gấp 3 lần so so với Trident I. Akula được bắt đầu xây dựng từ ngày 16.3.1976 và được hoàn thành sau một khoảng thời gian rất ngắn. Tuy nhiên, hệ thống tên lửa R-39 vẫn chưa sẵn sàng khi tàu ra mắt vào tháng 9.1980, thậm chí tới cả ngày tàu nhận nhiệm vụ vào tháng 12.1981. Hàng loạt vụ phóng thử R-39 bắt đầu được tiến hành từ năm 1977, nhưng một nửa số vụ phóng không thành công. Mãi tới năm 1984, hệ thống D-19 và tên lửa mới mới được đưa vào sử dụng. Điểm mạnh và điểm yếu Theo dự án mới, tổng cộng có 6 tàu ngầm tên lửa đạn đạo được xây dựng trong khoảng thời gian từ năm 1976 tới 1985. Tàu ngầm lớp Akula có nhiều tính năng diễn tập hơn các loại trước đây của Nga. Bên cạnh 20 tên lửa đạn đạo RSM-52 SLBMs, trang bị của tàu ngầm lớp Akula còn gồm: 6 ống phóng ngư lôi, hai cánh tay RPK-2 chứa tên lửa SS-N-15 hoặc ngư lôi Type 53, và bốn bệ phóng RPK-7 dùng để phóng tên lửa SS-N-16 hoặc ngư lôi Type 65 hoặc mìn. Akula còn có thể lặn sâu dưới nước tới 180 ngày trong điều kiện bình thường và có thể lặn được lâu hơn trong điều kiện cần thiết (chẳng hạn chiến tranh hạt nhân). Độ bền cao của tàu ngầm là một lợi thế, nhưng kích thước khổng lồ của nó lại là một điểm yếu. Trước hết, nó đòi hỏi một động cơ cực khỏe khiến cho tàu ồn hơn khi chạy. Ngoài ra chi phí xây dựng tàu ngầm ngốn một khoản tiền khổng lồ, đắt hơn nhiều lần so với tàu ngầm 667BDRM Delfin ở những năm đầu 1980. Cuộc sống ngắn ngủi Tàu ngầm lớp Akula không có một sự nghiệp lâu dài. Toàn bộ các tàu ngầm lớp này ngừng hoạt động từ năm 1995 đến 2005 sau khi hệ thống tên lửa R-39 hết hạn sử dụng. Những tàu ngầm này có thể sẽ kéo dài tuổi thọ hơn nếu chúng được trang bị vũ khí mới hơn. Tuy nhiên, tên lửa mới R-39UTHH Bark (hay còn gọi là SS-N-28) được thiết kế cho tàu ngầm dự án 935 và sau đó là tàu ngầm thế hệ 4 của có tên Borei. Hải quân Nga thiếu kinh phí để hiện đại hóa Akula nên tập trung vào việc bảo quản tàu ngầm 667BDRM và 667BDR. Dự án tên lửa Bark được hủy bỏ và thay thế bằng Bulava, siêu tên lửa nhẹ hơn và nhỏ hơn. Tuy nhiên, duy nhất con tàu chiến lược Dmitry Donskoy của dự án 941 vẫn được sử dụng trong hải quân Nga, phục phụ cho các thử nghiệm bệ phóng tên lửa Bulava, loại tên lửa đang được phát triển hiện nay. Toàn bộ 12 vụ phóng thử Bulava đều diễn ra trên tàu này. Bên cạnh Dmitry Donskoy còn có 2 tàu ngầm khác được giữ lại là TK-17 Arkhangelsk và TK-20 Severstal, dự kiến cũng sẽ được nâng cấp để mang Bulava nếu chúng được phóng thử thành công. Vân Anh (Theo Ria Novosti)