Nếu UBND xã trách nhiệm hơn…

Sự việc rõ ràng

Từ nội dung đơn thư của ông Trần Văn Khuộc (còn có tên gọi khác là Trần Quang Khuộc), 78 tuổi, trú tại thôn Bông 3, xã Bảo Hà, huyện Bảo Yên gửi Báo Lào Cai và những gì phóng viên thu thập được tại cơ sở và các cơ quan có liên quan, chúng tôi vắn tắt sự việc như sau: Năm 1991, gia đình ông Khuộc mua thanh lý nền sân kho Đội 4, Hợp tác xã Tắp, nay là thôn Tắp 3, liền kề với thôn Tắp 2, xã Bảo Hà với giá 1 triệu đồng. Sau đó gia đình sử dụng thửa đất này (hiện là thửa đất số 683, tờ bản đồ số 87) vào mục đích sản xuất, có thực hiện nghĩa vụ thuế hằng năm, cho đến khi Nhà nước miễn thuế đất nông nghiệp. 6 năm gia đình ông Khuộc sử dụng hợp pháp lô đất trên mà không có bất kỳ tranh chấp với cá nhân, tổ chức nào thì đến năm 1997, ông Hoàng Văn Đọc, trú tại thôn Tắp 2, xã Bảo Hà chủ động làm đơn tranh chấp lô đất này với gia đình ông Khuộc.

Trong năm 1997 và năm 1998, UBND xã, các ngành của huyện Bảo Yên, UBND huyện Bảo Yên đã tổ chức nhiều buổi làm việc, hòa giải, trong đó kết luận của huyện Bảo Yên rất rõ ràng là: Gia đình ông Trần Văn Khuộc sử dụng nền gạch sân kho của Hợp tác xã Tắp là hoàn toàn hợp pháp, nếu gia đình ông Khuộc muốn sử dụng lô đất trên để ở lâu dài và chuyển đổi thành đất thổ cư phải làm thủ tục cần thiết theo quy định (khi khu đất này được quy hoạch thành đất dân cư). UBND huyện Bảo Yên kết luận: Việc ông Hoàng Văn Đọc phát sinh tranh chấp lô đất với gia đình ông Trần Văn Khuộc là sai vì từ năm 1965, thực hiện chính sách hợp tác hóa sản xuất nông nghiệp, gia đình ông Đọc đã tự nguyện giao lô đất này cho tập thể để xây dựng nền sân kho và Hợp tác xã bản Tắp đã sở hữu và quản lý, sử dụng suốt 26 năm liền. Huyện Bảo Yên yêu cầu ông Hoàng Văn Đọc dừng tranh chấp với ông Trần Văn Khuộc đối với thửa đất số 683 và đề nghị xã Bảo Hà lấy đó làm căn cứ tổ chức giải quyết, hòa giải. Khi đó, UBND huyện Bảo Yên cũng yêu cầu ông Hoàng Văn Đọc dừng hành vi phá hoại hoa màu của ông Trần Văn Khuộc tại lô đất nói trên và đề nghị xã Bảo Hà có biện pháp xử lý nghiêm minh nếu ông Đọc tái diễn vi phạm.

Ngôi nhà của ông Khuộc, bà Thành bị kéo đổ sập đầu năm 2019.

Những quyết định khó hiểu

Các kết luận của UBND huyện Bảo Yên là rõ ràng, hợp lý, thuận tình nhưng không hiểu sao ngày 23/1/1999, UBND xã Bảo Hà lại có Công văn số 01/CV.UB gửi Trưởng bản Tắp 2, ông Trần Văn Khuộc và ông Hoàng Văn Đọc, trong đó có thông báo cách giải quyết: “Giao khu vực đất làm nền sân kho của Đội 4, Hợp tác xã Tắp (phần đất ông Khuộc đang sử dụng nói trên - PV) cho bản Tắp 2 quản lý và sử dụng”.

Rõ ràng quyết định của UBND xã Bảo Hà khi đó đã đi ngược với chủ trương của UBND huyện và làm phức tạp thêm nội dung sự việc, gia tăng pháp nhân tranh chấp, làm phát sinh những tình tiết phức tạp mà chúng tôi đề cập tới ở phần sau.

Hồ sơ phóng viên thu thập được thì từ năm 2001, ông Trần Văn Khuộc đã chủ động kiến nghị các cơ quan của huyện và UBND huyện Bảo Yên về việc cấp chứng nhận đất thổ cư, được làm nhà ở tại lô đất nói trên; UBND xã Bảo Hà cũng có biên bản xác định nguồn gốc lô đất và chứng nhận đất không có tranh chấp. Sự việc tiếp tục kéo dài và tại Thông báo số 216/TB-UBND ngày 10/11/2017 của UBND huyện Bảo Yên về kết quả đối thoại với bà Nguyễn Thị Thành (vợ ông Khuộc) có nêu rõ: “Qua đối chiếu với quy hoạch sử dụng đất tại xã Bảo Hà giai đoạn 2016 - 2020 thì thửa đất số 683, tờ bản đồ số 87 là phù hợp với quy hoạch đất ở” và “đề nghị UBND xã Bảo Hà hướng dẫn hộ bà Nguyễn Thị Thành hoàn thiện hồ sơ đăng ký cấp quyền sử dụng đất”. Sau khi có Thông báo của UBND huyện, ngày 13/11/2017, bà Nguyễn Thị Thành làm hồ sơ xin cấp chứng nhận quyền sử dụng đất, hồ sơ được công khai tại trụ sở UBND xã Bảo Hà.

Ngày 17/11/2017, chính quyền sở tại nhận được đơn của bà Hoàng Thị Ước, bản Tắp 2, xã Bảo Hà. Phản ánh của bà Ước là năm 1997, vợ chồng ông Khuộc, bà Thành có chuyển nhượng lô đất nói trên cho bà với giá 4 triệu đồng, bà Ước đã giao 2 triệu đồng, số còn lại 2 bên thỏa thuận khi nào có Giấy chứng nhận chuyển nhượng sẽ giao nốt.

UBND xã Bảo Hà nhiều lần tổ chức hòa giải giữa các bên nhưng không thành bởi lần thì nguyên đơn, lần thì bị đơn, lần thì cả 2 cùng vắng mặt nên không đủ điều kiện hòa giải thành.

Câu hỏi đặt ra là việc tranh chấp quyền sở hữu lô đất nói trên của bà Ước với vợ chồng ông Khuộc, bà Thành có đủ điều kiện để hòa giải hay giải quyết hay không bởi đó chỉ là giao dịch dân sự hai bên, thiếu các căn cứ pháp lý. Tuy nhiên, suốt 3 năm qua, UBND xã Bảo Hà đã lấy đây để giải thích cho việc hoãn xét hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Trần Văn Khuộc và bà Nguyễn Thị Thành bởi đất “có tranh chấp”.

Gia tăng rắc rối

Trong khi tranh chấp bất hợp lý, thiếu cơ sở xem xét, giải quyết giữa bà Ước với vợ chồng ông Khuộc, bà Thành đang cần được chấm dứt sớm thì thời điểm những năm 2017, năm 2018, UBND xã Bảo Hà lại có những kết luận mang tính xét lại, trái với tinh thần giải quyết của UBND huyện Bảo Yên. Đó là việc khẳng định ông Khuộc, bà Thành chỉ mua phần nền gạch sân khu hợp tác xã chứ không mua đất; thừa nhận tranh chấp của bà Ước; đưa nhiều thành phần vào các buổi hòa giải tranh chấp 2 bên.

Chính sự giải quyết thiếu trách nhiệm đã khiến “cái sảy nảy cái ung”. Theo phản ánh của ông Khuộc, khi hồ sơ xin cấp chứng nhận quyền sử dụng đất đang được niêm yết công khai tại trụ sở UBND xã thì nhiều đồ đạc của gia đình và cây trồng trên thửa đất số 683 đã bị phá, nhổ vào cuối tháng 11/2017. Liên quan đến Công văn số 01/CV.UB ngày 23/1/1999 của UBND xã Bảo Hà về giao lô đất cho bản Tắp 2 quản lý, tròn 19 năm sau, ngày 20/3/2018, tập thể thôn Tắp 2 bất ngờ mang vật liệu tới để dựng nhà tạm làm điểm sinh hoạt văn hóa trên thửa đất số 683. Gia đình ông Khuộc thấy đó là sự vô lý nên đã tháo dỡ công trình tạm này sau khi kiến nghị nhưng thôn không tổ chức tháo dỡ. Tới ngày 13/11/2018, bà con thôn Tắp 2 một lần nữa mang vật liệu đến xây dựng Nhà văn hóa thôn trên thửa đất này, gia đình ông Khuộc trình báo, đề nghị chính quyền địa phương can thiệp nhưng bất thành nên đến đầu năm 2019, thêm một lần gia đình chủ động tháo dỡ công trình. Ngay trong đêm đó, mấy gian nhà kiên cố của ông Khuộc cũng bị ai đó kéo đổ sập, do hôm đó vắng nhà nên không có thiệt hại về người. Đến nay, vụ việc phá hoại tài sản đã kéo dài gần 20 tháng nhưng chưa được giải quyết, xử lý.

Từ tranh chấp công dân với công dân bỗng chuyển thành tranh chấp giữa công dân với một tập thể. Sự việc không chỉ kéo dài nhiều năm mà ngày càng bị đẩy lên cao trào, phức tạp, rắc rối, quẩn quanh. Không khó để nhận ra sự tắc trách, thiếu trách nhiệm, thấu đáo ở đây nên dù đã có nhiều ý kiến chỉ đạo rõ ràng của UBND huyện Bảo Yên trong suốt hơn 20 năm qua, nhưng sự việc vẫn ngày thêm phức tạp. Dư luận đang mong huyện Bảo Yên một lần vào cuộc giải quyết dứt điểm để tránh sự bức xúc của công dân kéo dài thêm nữa.

Nhóm pV nội chính