Nâng cao trách nhiệm của ngân hàng trong quá trình thu thuế điện tử

Bên cạnh việc nâng cấp hệ thống, tăng cường công tác hỗ trợ cho doanh nghiệp (DN) thì việc trao đổi thông tin thu nộp ngân sách nhà nước (NSNN) qua Cổng thanh toán điện tử hải quan và thực hiện nộp thuế điện tử 24/7 từ hệ thống xử lý của Hải quan và triển khai thực hiện tại các ngân hàng phối hợp thu cũng được Tổng cục Hải quan tập trung xử lý để hỗ trợ tốt hơn cho DN trong quá trình thu nộp thuế điện tử.

Lãnh đạo Tổng cục Hải quan ký kết quy chế phối hợp thu thuế điện tử 24/7 với lãnh đạo ngân hàng Vietinbank (ngày 23/1/2017) . Ảnh: T.Trang.

Thực hiện trách nhiệm bảo lãnh thuế

Xu hướng phát triển thanh toán điện tử thì kênh nộp thuế điện tử 24/7 là xu hướng phát triển tất yếu sau này. Vì vậy, một mặt Tổng cục Hải quan sẽ ký lại thỏa thuận với các ngân hàng phối hợp thu phù hợp với căn cứ pháp lý, đồng thời tiếp tục mở rộng triển khai nộp thuế điện tử 24/7 với các ngân hàng đã đáp ứng về nâng cấp hệ thống, đã ký lại Thỏa thuận hợp tác phối hợp thu NSNN, đặc biệt là mở rộng triển khai với các ngân hàng nước ngoài.

Triển khai công tác thu thuế điện tử, hiện Tổng cục Hải quan đã phối hợp thu NSNN với 39 ngân hàng thương mại, trong đó 25 ngân hàng thương mại đã triển khai nộp thuế điện tử và thông quan 24/7 với số thu thuế XNK qua phương thức điện tử đạt khoảng 92% tổng số thu của cả ngành Hải quan.

Qua thời gian thực hiện cho thấy các ngân hàng này đã hỗ trợ rất tích cực cho hoạt động XNK của DN. Các ngân hàng thương mại đã thành lập đội hỗ trợ người nộp thuế có mở tài khoản trên địa bàn. Hầu hết các cục hải quan đã tổ chức tập huấn, tuyên truyền, hướng dẫn cho cộng đồng DN trên địa bàn, thành lập tổ hỗ trợ việc thực hiện kết nối đến hệ thống ngân hàng phối hợp thu, giai đoạn hiện tại đã đáp ứng yêu cầu xử lý vướng mắc của người nộp thuế.

Tuy nhiên, thời gian qua, việc trao đổi thông tin thu nộp NSNN qua Cổng thanh toán điện tử hải quan và thực hiện nộp thuế điện tử 24/7 đã gặp một số vướng mắc phát sinh từ hệ thống xử lý của Hải quan và triển khai thực hiện tại các ngân hàng phối hợp thu. Vì vậy, để hỗ trợ tốt hơn nữa cho DN hoạt động XNK, Tổng cục Hải quan đã yêu cầu các ngân hàng phối hợp thu thực hiện chuẩn các quy định trong quy chế phối hợp thu, nâng cao trách nhiệm của các ngân hàng trong quá trình thu thuế điện tử

Cụ thể về xử lý trách nhiệm đối với các ngân hàng phối hợp thu trong việc thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh thuế, Tổng cục Hải quan cho biết, theo quy định tại Điều 9 Luật thuế XK, thuế NK số 107/2016/QH13 ngày 6/4/2016, khoản 7 Điều 10 Thông tư 184/2015/TT-BTC ngày 17/11/2015 của Bộ Tài chính, điểm 2.7 Điều 4 Thỏa thuận hợp tác tổ chức phối hợp thu NSNN giữa Tổng cục Hải quan với các ngân hàng thương mại, trường hợp các ngân hàng thương mại phát hành thư bảo lãnh thuế cho cơ quan Hải quan thì phải nghiêm túc thực hiện, chịu trách nhiệm đến cùng về số tiền thuế đã bảo lãnh của tờ khai được bảo lãnh thuế đến ngày cuối cùng của thời hạn nộp thuế mà người nộp thuế chưa nộp thuế thì ngân hàng thương mại nhận bảo lãnh có trách nhiệm nộp đủ số tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt (nếu có) vào NSNN thay người nộp thuế cho đến khi hạch toán vào tài khoản thu NSNN tại Kho bạc Nhà nước.

Đối với việc ngân hàng nhận thành công lệnh thanh toán từ Cổng thanh toán điện tử hải quan nhưng không phản hồi lại hoặc phản hồi bị lỗi, Tổng cục Hải quan cũng yêu cầu các ngân hàng phối hợp thu xử lý các tình huống cụ thể:

Trường hợp số tiền trên tài khoản của DN không đủ tiền, hoặc có lý do khác không phù hợp nên ngân hàng từ chối thực hiện giao dịch thì ngân hàng phải gửi thông báo chi tiết nguyên nhân từ chối để DN được biết (theo thông điệp 213).

Trường hợp ngân hàng thực hiện các lệnh thanh toán không đúng trình tự quy định dẫn đến hệ thống của Tổng cục Hải quan không có đầy đủ thông tin và từ chối giao dịch: Đề nghị ngân hàng rà soát và thực hiện các bước, theo đúng trình tự quy định tại quy trình trao đổi xử lý thông tin nộp tiền.

Trường hợp thời điểm dồn nhiều lệnh nên phát sinh lỗi từ đầu ngân hàng hoặc do dịch vụ trao đổi thông tin từ phía ngân hàng thương mại sang Tổng cục Hải quan bị lỗi dẫn đến không thể truyền hoặc nhận thông tin từ Tổng cục Hải quan gửi sang thì ngân hàng thương mại phải có phương án đảm bảo hoạt động của hệ thống được thường xuyên, liên tục. Khi phát hiện việc mất kết nối với hệ thống của Tổng cục Hải quan cần phải thông báo ngay cho đầu mối phía Tổng cục Hải quan để phối hợp xử lý.

Xử lý các trường hợp trừ tiền từ tài khoản

Xử lý các trường hợp ngân hàng đã trừ tiền từ tài khoản của DN nhưng không phản hồi được thông tin nộp tiền sang Cổng thanh toán điện tử của hải quan để thông quan hàng hóa do hệ thống của ngân hàng bị lỗi, Tổng cục Hải quan cũng yêu cầu các ngân hàng thương mại phối hợp thu thực hiện theo đúng các trình tự quy định.

Việc xử lý các chứng từ nộp tiền đã được quy định tại Điều 24 Thông tư 184/2015/TT-BTC ngày 17/11/2015 của Bộ Tài chính, Điều 4 của Thỏa thuận hợp tác phối hợp thu NSNN đã ký giữa ngân hàng thương mại và Tổng cục Hải quan và quy định tại công văn số 2674/TCHQ-TXNK ngày 16/5/2018 của Tổng cục Hải quan.

Theo đó, khi hệ thống gặp sự cố sau khi đã trích tiền từ tài khoản của DN nhưng không phản hồi được sang Cổng thanh toán điện tử của hải quan để thông quan hàng hóa thì ngân hàng scan giấy nộp tiền và gửi bằng email có gắn chữ ký số sang đơn vị hải quan nơi phát sinh nợ để tạm thời thông quan hàng hóa. Tuyệt đối không được để tình trạng đã trích tiền từ tài khoản của DN nhưng không thông quan hàng hóa vì bất cứ lý do gì.

Tổng cục Hải quan đề nghị các ngân hàng phối hợp thu khẩn trương chuyển ngay thông tin về chữ ký số để gắn vào email khi hệ thống gặp sự cố về Tổng cục Hải quan (Cục CNTT & TKHQ, Cục Thuế XNK) trước 30/4/2019. Quá thời hạn trên, nếu các ngân hàng không cung cấp thông tin về chữ ký số, Tổng cục Hải quan sẽ công bố danh sách các ngân hàng không đáp ứng đủ điều kiện về trao đổi thông tin nộp thuế điện tử khi hệ thống gặp sự cố, ảnh hưởng đến thời gian thông quan hàng hóa thì thực hiện dừng việc phối hợp thu và xử lý theo quy định tại Khoản c Điểm 6 Điều 25; Thông tư 184/2015/TT-BTC ngày 17/11/2015 của Bộ Tài chính.

Với trường hợp ngân hàng chậm chuyển tiền vào tài khoản của Hải quan tại KBNN do sai sót thông tin, Tổng cục Hải quan cho biết, căn cứ theo quy định tại Điều 25 Thông tư 184/2015/TT-BTG ngày 17/11/2015 của Bộ Tài chính, Điều 3, Điều 4 của Thỏa thuận hợp tác giữa Tổng cục Hải quan với các ngân hàng phối hợp thu, Tổng cục Hải quan đề nghị các ngân hàng phối hợp thu thực hiện đúng quy định, nếu sau khi ngân hàng đã chuyển thông tin nộp tiền sang Cổng thanh toán điện tử của hải quan để thông quan hàng hóa nhưng phát sinh sai sót thông tin trên chứng từ nộp tiền thuế thì phải thực hiện tra soát, đối chiếu lại các thông tin sai sót, không được trả lại tiền vào tài khoản của khách hàng. Trường hợp các ngân hàng trả lại tiền cho khách hàng sau khi đã chuyển thông tin nộp tiền sang Cổng thanh toán điện tử của hải quan và đã được thông quan hàng hóa thì ngân hàng phải nộp đủ số tiền thuế, tiền chậm nộp (nếu có) của lô hàng đã thông quan.

Tổng cục Hải quan cho biết, trong thời gian qua, một số chứng từ chuyển tiền giữa ngân hàng phối hợp thu và ngân hàng ủy nhiệm thu có số liệu không thống nhất về tổng số tiền, số tiền theo sắc thuế, thiếu thông tin trên chứng từ nộp tiền,... là nguyên nhân ảnh hưởng đến việc Cổng thanh toán điện tử hải quan không kiểm soát được dữ liệu, gây hiện tượng hạch toán paygate ảo trên hệ thống dữ liệu của hải quan.

Tổng cục Hải quan đề nghị các ngân hàng ủy nhiệm thu khi trao đổi thông tin thu NSNN thì giữ nguyên trạng thái, cấu trúc của thông điệp lệnh chuyển tiền do ngân hàng phối hợp thu chuyển sang, không tách hoặc gộp lệnh chuyển tiền; giữ nguyên số, ký hiệu của chứng từ chuyển tiền gốc khi hạch toán vào tài khoản của Kho bạc Nhà nước.

Thu Trang