Mỹ chỉ thẳng Trung Quốc tư lợi ở Syria

Nhà ngoại giao Trung Quốc lưu ý công cuộc tái thiết Syria sẽ cần từ 200 - 260 tỷ USD và tuyên bố Bắc Kinh sẵn sàng giúp đỡ Syria.

Động cơ tư lợi

Tạp chí The National Interest cho biết từ ngày 13-14/5, Trung Quốc đã tổ chức “Hội nghị chuyên đề quốc tế về triển vọng một giải pháp chính trị cho vấn đề Syria” ở Thượng Hải, đánh dấu lần đầu tiên Trung Quốc tổ chức một diễn đàn quốc tế về việc giải quyết xung đột Syria.

Hội nghị chuyên đề này là dấu hiệu chưa từng có cho thấy Trung Quốc đang đảm nhận vai trò lãnh đạo trong việc xây dựng sự đồng thuận quốc tế về cách tham gia cuộc xung đột Syria và có thể báo trước cả vai trò ngày càng gia tăng của Bắc Kinh trong tương lai của Damascus và ảnh hưởng ngày càng suy giảm của Mỹ trong tiến trình hòa bình này.

Hội nghị chuyên đề do Đặc phái viên Trung Quốc tại Syria Xie Xiaoyan (Tạ Hiểu Nham) tổ chức có sự tham dự của đặc phái viên Liên hợp quốc tại Syria, Staffan de Mistura, cũng như đặc phái viên Vương quốc Anh và Pháp, và các quan chức và học giả từ Mỹ, Syria, Iran, Ai Cập, Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia, Jordan, Lebanon và Qatar.

Đặc phái viên Trung Quốc tại Syria Xie Xiaoyan (Tạ Hiểu Nham)

Thảo luận được thúc đẩy bởi 3 câu hỏi cơ bản: Giải pháp ở Syria như thế nào? Các yếu tố chính ảnh hưởng đến triển vọng về một giải pháp ở Syria là gì? Và vai trò của cộng đồng quốc tế ở Syria là gì?

Ông Xie Xiaoyan tái khẳng định lập trường không thay đổi của Trung Quốc, nhắc lại tầm quan trọng của việc tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và độc lập của Syria. Để đạt được mục tiêu này, quan chức Trung Quốc đã vạch ra 5 nguyên lý chính then chốt cần thiết để giải quyết cuộc khủng hoảng Syria, gồm:

Duy trì liên lạc đa phương cởi mở; hỗ trợ Liên hợp quốc làm kênh trung tâm cho các nỗ lực làm trung gian hòa giải; thúc đẩy sự tham gia tiếp tục và tích cực vào các cuộc đàm phán hòa bình ở Geneva và thông qua tiến trình Astana; hỗ trợ người dân Syria và đảm bảo rằng những nỗ lực chống khủng bố và ngừng bắn hoạt động song song; và hỗ trợ những nỗ lực tái thiết của Syria.

Ông Xie Xiaoyan cũng kêu gọi tất cả các bên tham gia phải nhớ nghĩa vụ của họ như đã được chỉ ra trong Nghị quyết 2254 của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc buộc các bên ký kết phải ngay lập tức chấm dứt bạo lực đối với dân thường và tìm kiếm một giải pháp chính trị.

Theo đánh giá của tạp chí Mỹ, những nội dung trên không mới nhưng lại có một mục đích mới bởi Trung Quốc nhận thấy các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc ở Syria phần lớn là vô giá trị, với lệnh ngừng bắn 30 ngày do Nghị quyết 2401 ban hành hồi đầu năm nay đã thất bại và làm leo thang xung đột giữa Mỹ và Nga tại Syria.

Đặc nhiệm Mỹ chiến đấu bên cạnh người Kurd tại Syria

Bằng cách tổ chức một diễn đàn trong đó chính Trung Quốc có thể kêu gọi cộng tác lớn hơn trong việc thực thi một lệnh ngừng bắn và thúc đẩy một giải pháp hòa bình, Trung Quốc đang lãnh đạo cuộc đối thoại đa phương về Syria. Qua đó, Trung Quốc có thể thúc đẩy các mục tiêu chiến lược rộng lớn hơn và có trọng lượng lớn hơn trong việc đưa ra quyết định.

Theo giới phân tích Mỹ, bằng cách kết hợp trách nhiệm quốc tế với những "câu thần chú" mang tính chỉ dẫn của riêng mình, Trung Quốc đang đặt nền móng ảnh hưởng và quyền lực ở Syria. Việc Trung Quốc thúc đẩy hòa bình được tạp chí Mỹ coi là một cái cớ cho những động cơ tư lợi ngầm.

Tham vọng lớn của Bắc Kinh

Theo suy luận của giới phân tích Mỹ, bằng cách đóng một vai trò tích cực hơn trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho đối thoại về vấn đề Syria, Trung Quốc có thể đang nỗ lực để được tính đến như là nhà nước bảo lãnh thứ tư cho tiến trình Astana.

Trung Quốc đã được Nga mời tham dự hội nghị Astana hồi tháng 1 tại Sochi, và sự ủng hộ ngày càng tăng của Trung Quốc thực sự là dấu hiệu cho thấy Bắc Kinh tìm kiếm một chỗ tại bàn đàm phán này.