Mơ hồ hướng nghiệp

(Toquoc) – Hầu hết học sinh không tự đánh giá được năng lực của mình, không biết rõ mình thích môn gì, nghề gì, câu hỏi học ban nào, trường nào, làm nghề gì… thường là những câu hỏi khó giải đáp nhất.

Học sinh chưa sẵn sang tham gia lao động

Lê Nguyễn Cẩm Anh, học sinh lớp 12 trường THPT Đống Đa, Hà Nội cho biết, năm nay là năm học cuối, nhưng em vẫn chưa biết mình sẽ lựa chọn nghề nghiệp như thế nào để tìm trường thi. “Bố mẹ muốn tôi làm hành chính, cô giáo thì bảo xem sức học của mình để chọn trường, tôi thì không biết mình thích nghề gì” – Cẩm Anh than thở.

Đây không chỉ là thắc mắc riêng của cô học sinh này mà của hầu hết học sinh phổ thông trong cả nước hiện nay.

Thực tế, không ít học sinh thi đỗ ĐH, nhập học mới biết mình không phù hợp với trường này, học sinh lớp 9, 12 cũng không lựa chọn con đường học nghề… Điều này dẫn tới lãng phí thời gian và chất xám của xã hội.

Hướng nghiệp cho học sinh phổ thông vẫn mơ hồ (Nguồn: Tuổi trẻ)

Ông Phạm Ngọc Thanh, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Tp HCM, cho rằng, công tác hướng nghiệp ở trường phổ thông hiện nay chưa sâu tới từng đối tượng học sinh.

Thực tế, chất lượng dạy và học môn công nghệ, nghề phổ thông trong các trường còn hạn chế. “Chính vì thế khi học xong phổ thông, khả năng thực hành kỹ thuật và vận dụng kiến thức, kỹ năng nghề vào thực tế sản xuất, đời sống học sinh nhìn chung là yếu, đa số học sinh chưa có tâm thế sẵn sàng tham gia vào cuộc sống lao động nên khả năng sử dụng nghề đã học để tạo dựng cuộc sống, tìm công ăn việc làm rất hạn chế” – ông Nguyễn Văn Học, Phó Giám đốc Trung tâm hỗ trợ đào tạo và cung ứng nguồn nhân lực, Bộ GD&ĐT nhận định.

Thêm nữa, cách triển khai các hoạt động hướng nghiệp cũng không đa dạng. Hiện con đường học nghề qua các môn văn hóa hầu như không được các nhà trường quan tâm thực hiện. Các kênh khác như hướng nghiệp qua dạy học môn công nghệ, nghề phổ thông, tổ chức lao động sản xuất, ngoại khóa… chưa được thực hiện, hiệu quả giờ lên lớp của hoạt động hướng nghiệp thấp.

Theo ông Học, hầu hết học sinh không tự đánh giá được năng lực của mình, không biết rõ mình thích môn gì, nghề gì, câu hỏi học ban nào, trường nào, làm nghề gì… thường là những câu hỏi gay cấn, khó giải đáp nhất.

Ngoài ra, một thông tin cũng đáng lưu ý cho hoạt động hướng nghiệp, theo khảo sát của Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, có đến 85,4% các ý kiến đồng ý với nhận xét: việc làm có sẵn là nguyên nhân ảnh hưởng tới phân luồng giáo dục. Như vậy công tác hướng nghiệp cần nắm bắt yếu tố này để hướng nghiệp cho học sinh.

Học sinh phải thấy thực tế: công nhân nhiều hơn kỹ sư

Trung tâm hỗ trợ và đào tạo cung ứng nguồn nhân lực cho rằng, các nội dung về công tác hướng nghiệp nên bắt đầu từ bậc tiểu học bằng các tiết sinh hoạt hướng nghiệp nhẹ nhàng như cho học sinh xem phim hoạt hình và đĩa CD… có nội dung giới thiệu các công việc của những lao động trên các mặt của sản xuất như công việc của người lái xe trên đường phố, công việc chăm sóc bệnh nhân của các y bác sĩ, chăm sóc vật nuôi ở các trang trại.

“Nội dung càng nhẹ nhàng thì càng hấp dẫn học sinh và để lại dấu ấn sâu đậm trong trí não trẻ. Từ đó, ở bậc học trên, chúng ta thuận lợi hơn cho việc giới thiệu nghề cho học sinh” – ông Học cho biết.

Các bậc cao hơn thì hoạt động giáo dục hướng nghiệp càng phải được bố trí dày hơn. Hiện nay từ lớp 9 đến lớp 12 mỗi năm học chỉ có 9 tiết hoạt động giáo dục chuyên nghiệp thì quá khó trong việc giới thiệu nghề. Trung tâm đề nghị nên tích hợp giáo dục hướng nghiệp vào tất cả các hoạt động ở các trường phổ thông ở các môn văn hóa và các hoạt động ngoại khóa, công tác đoàn thể.

Trung tâm này cũng đề xuất, cần nghiên cứu và ban hành một số văn bản liên quan tới chuẩn giáo viên hướng nghiệp và định mức biên chế chế độ đối với giáo viên hướng nghiệp tại các trường THCS, THPT và trung tâm kỹ thuật tổng hợp – hướng nghiệp.

Về vấn đề giáo viên, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân cho biết, nên có mã ngành hướng nghiệp trong các trường sư phạm đề đào tạo giáo viên. Đồng thời, đề nghị các địa phương nên yêu cầu mỗi doanh nghiệp trở thành một trung tâm hướng nghiệp của tỉnh.

Bộ trưởng cũng gợi ý, học sinh từ lớp 6 đến lớp 12, mỗi năm nên được đi thăm quan thực tế một lần tại các cơ sở sản xuất, bởi nếu học sinh thấy ở tất cả các nơi chỗ nào cũng có nhiều công nhân hơn kỹ sư thì nhận thức của các em sẽ khác.

Nếu những nơi không có điều kiện, ông Nhân đề nghị Vụ Giáo dục Trung học của bộ hoàn thành hệ thống video phục vụ công tác hướng nghiệp./.

Gia Bảo