Mặt trận, sau một tuần nhiều việc

Một Hội nghị Đoàn Chủ tịch, hai ngày diễn ra Hội nghị Ủy ban Trung ương, một Hội nghị lấy ý kiến kiều bào về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 - một tuần làm việc bận rộn và thành công của Mặt trận khép lại nhưng mở ra những suy nghĩ về nhiều vấn đề đặt ra sau quá nửa nhiệm kỳ khóa VII UBTƯ MTTQ Việt Nam.

Hội nghị Đoàn Chủ tịch UBTƯMTTQ VN lần thứ mười (Khóa VII)

Vị thế Mặt trận? - câu hỏi "muôn năm cũ”

Những câu hỏi đặt ra tại những Hội nghị của Mặt trận trong tuần qua băn khoăn về vai trò, vị thế Mặt trận không phải là lần đầu tiên, chắc chắn cũng chưa thể là lần cuối cùng. Vì sao trong nhiều năm qua câu hỏi về vị thế Mặt trận luôn được đặt ra và đến lần này, lại một lần nữa được đặt ra như phát biểu của nhà báo Đỗ Phượng: Trong thời gian qua vị trí vai trò của Mặt trận đã được nâng cao một bước nhưng vẫn chưa xứng tầm?

Câu trả lời có lẽ chỉ có thể hiểu là kỳ vọng, là mong muốn của nhân dân và của chính các thành viên Mặt trận, của những người làm công tác Mặt trận là rất lớn. Kỳ vọng lớn nên luôn thấy những gì được làm và đã làm được còn chưa đủ. Đại diện cho ý chí nguyện vọng, nói lên tiếng nói của gần 90 triệu người dân Việt Nam, vị trí của Mặt trận phải được đặt đúng tầm đã luôn là băn khoăn và sẽ càng là băn khoăn trong bối cảnh hiện nay. Nhân dân thông qua Mặt trận phải được tham gia mạnh mẽ vào việc xây dựng Nhà nước và thực hành dân chủ, đó cũng chính là để tăng cường đồng thuận xã hội.

Băn khoăn đội ngũ

Theo dõi những Hội nghị Mặt trận vừa diễn ra, chúng tôi thấy thú vị với tinh thần "nhìn thẳng vào sự thật” là nhiều đại biểu đã chỉ ra hạn chế của chính đội ngũ cán bộ Mặt trận để đáp ứng kịp với tình hình mới. Chúng ta nói "vị thế của Mặt trận phải xứng tầm” không phải để nói một chiều. Bởi vì chính cán bộ Mặt trận quyết định hiệu quả công tác Mặt trận, quyết định "vị thế” Mặt trận. GS.TS Trần Hậu hoàn toàn có lý và thẳng thắn khi cho rằng: "Đã đến lúc phải xốc lại đội ngũ cán bộ Mặt trận từ Trung ương đến cơ sở. Phải xem xét lại tiêu chí cán bộ Mặt trận. Đây là một đòi hỏi cấp bách và trọng tâm hàng đầu. Nếu không Mặt trận không làm được nhiệm vụ giám sát và phản biện xã hội”.
Ở đây, phải nhìn vấn đề 2 chiều. Có lẽ chính vì vị thế Mặt trận - nhất là ở cấp cơ sở - chưa xứng tầm mà công tác cán bộ những năm qua ở nhiều cấp mặt trận cơ sở cũng là những sự lựa chọn "chưa xứng tầm”. Rồi từ đó lại càng dẫn đến việc vai trò của Mặt trận chưa được nâng lên do bộ máy chưa tương xứng như ý kiến của ông Phạm Ngọc Huy - Chủ tịch MTTQ tỉnh Hưng Yên. Đã đi qua nửa chặng đường của nhiệm kỳ VII UBTƯMTTQ Việt Nam, trước yêu cầu thực tiễn đòi hỏi, vấn đề đội ngũ cán bộ Mặt trận, từ sự đặt ra thẳng thắn của các đại biểu dự Hội nghị Đoàn chủ tịch và Hội nghị Ủy ban Trung ương, cần phải được xem xét nghiêm túc và mạnh mẽ. Chính ông Phạm Ngọc Huy, từ thực tiễn công tác đã khẳng định: "Tư duy của đội ngũ cán bộ hiện nay là chưa tương xứng. Vì vậy ngoài việc đổi mới phương thức hoạt động chúng ta phải đổi mới bộ máy các cấp”. Phương thức hoạt động theo chúng tôi chỉ là một vế, nguồn lực con người để thực hiện công việc mới là yếu tố quan trọng quyết định.

Một trong những sứ mệnh được đặt ra gay gắt, đã và sẽ là nhiệm vụ trọng tâm của công tác Mặt trận sắp tới là giám sát - phản biện xã hội. Nhưng nếu không có đội ngũ cán bộ xứng tầm, chắc chắn Mặt trận khó có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ đó cho đúng với vai trò, vị thế Mặt trận, đặc biệt như chúng tôi nhiều lần nhấn mạnh, là ở các cấp Mặt trận cơ sở. Mặt trận Trung ương có thể làm tốt khâu phản biện, đóng góp ý kiến cho những vấn đề ở tầm vĩ mô. Nhưng ở Mặt trận cơ sở, nơi gần dân nhất, nếu không làm tốt thì vai trò sẽ mờ nhạt và rất nhiều vấn đề đặt ra ở cơ sở, những bức xúc thực sự của nhân dân, sự suy thoái của cán bộ chính quyền cơ sở vẫn tiếp tục nảy sinh mà không thấy vai trò của Mặt trận. Như thế, dù ở cấp Trung ương có làm tốt đến đâu thì sức mạnh của cả hệ thống Mặt trận vẫn chưa có. Chính bà Lương Bạch Vân, Phó Chủ tịch MTTQ T.P Hồ Chí Minh tại Hội nghị của Mặt trận tuần qua đã chỉ rõ: "Nếu Mặt trận đi vào công tác giám sát, phản biện thì rất cần người tài giỏi, chuyên sâu, nắm chắc vấn đề thì mới gỡ khó cho công tác giám sát của Mặt trận được. Hiện nay có một thực tế, nhiều người làm công tác Mặt trận nhưng không hiểu công tác Mặt trận”.

Việc cần kíp bây giờ, nói như ông Nguyễn Thanh Quang - Chủ tịch MTTQ TP Đà Nẵng là "xây dựng đội ngũ cán bộ Mặt trận gần dân, hiểu dân, trọng dân, tâm huyết phục vụ nhân dân, đại diện và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của nhân dân”.

Đương nhiên, việc Mặt trận vừa có quyết định thành lập Trung tâm đào tạo cán bộ là một tín hiệu tốt cho công tác chuẩn bị xây dựng nguồn nhân lực. Tiến sĩ Trần Thị Sơn – Chủ tịch Viện lúa Đồng bằng sông Cửu Long có lẽ là người đầu tiên nhắc đến một "vườn ươm cán bộ Mặt trận” và phải "tạo mọi điều kiện tối ưu để ươm mầm những nhân sự phù hợp với vai trò và trọng trách nặng nề sắp tới của Mặt trận”.

Lãnh đạo UBTƯMTTQ VN gặp gỡ các đại biểu tại hội nghị

Ảnh: Hoàng Long

Kỳ vọng 2013: Quý hồ tinh...

Hội nghị Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã xác định 10 nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2013. Và chương trình thống nhất hành động của UBTƯ MTTQ Việt Nam trong năm 2013 nhận được sự quan tâm và nhiều ý kiến đóng góp nhất của các đại biểu. Hầu hết các ý kiến đều nhất trí với các nội dung nhiệm vụ nhưng nhấn mạnh phải tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm, làm đến nơi đến chốn. Chắc chắn, việc lớn trước mắt là đợt lấy ý kiến nhân dân đóng góp cho Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992. Còn việc liên tục, lâu dài, mạnh mẽ vẫn phải là giám sát - phản biện xã hội.

Từ ý kiến tâm huyết của các vị trong Đoàn Chủ tịch, các Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam có thể nhận thấy rất rõ những mong muốn Mặt trận nên tập trung vào những việc cụ thể, không làm nhiều việc cùng lúc nhưng đã làm thì phải tạo chuyển biến thật sự. Thể hiện rõ quan điểm "quý hồ tinh bất quý hồ đa”, nhiệm vụ của Mặt trận trong năm 2013, theo GS Lưu Văn Đạt là không cần làm nhiều mà cần tập trung vào những chương trình cụ thể: "Phải ra tấm ra món. Mặt trận phải có chương trình giám sát và phản biện cụ thể để từ đó phân công cho các Hội đồng Tư vấn thực hiện. Mong rằng trong 2 năm còn lại trong nhiệm kỳ Đại hội VII chúng ta làm được một cái gì đó chuyển biến mới về chất, góp phần vào việc xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền thực sự trong sạch và vững mạnh”. Đó cũng là mong muốn chúng tôi nghe được từ Ủy viên Đoàn Chủ tịch, bác sĩ Nguyễn Thị Ngọc Phượng "những vụ việc giám sát - phản biện Mặt trận đã làm được thì phải bám đến cùng”; hay ông Lù Văn Que: Năm 2013 người dân mong muốn Mặt trận phải đổi mới hơn nữa, gần dân hơn, nắm dân sâu sắc hơn nữa, thực sự dân chủ, khắc phục tình trạng hình thức, hành chính. Mặt trận nên chọn vài việc trọng tâm phù hợp với sức của mình và đáp ứng đúng nguyện vọng của nhân dân như lấy ý kiến nhân dân vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992, sửa đổi Luật Mặt trận, giám sát và phản biện xã hội, chống tham nhũng, chuẩn bị cho Đại hội MTTQ các cấp…Đây cũng là quan điểm của ông Trần Ngọc Tình, Phó chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam: "Đối với 10 nhiệm vụ trọng tâm mà Mặt trận đề ra trong năm 2013 phải tập trung hơn nữa, 10 nhiệm vụ phải làm nhưng phải tập trung vào cơ chế giám sát - phản biện và mở rộng cơ chế đó trong năm nay. Nếu làm tốt việc này thì mới thể hiện rõ vai trò của Mặt trận trong xây dựng dân chủ, cải thiện dân sinh. Bên cạnh đó, Mặt trận Trung ương cũng nên mở những chuyên đề hoạt động cho năm còn hơn là dàn trải hàng loạt những nhiệm vụ công tác”.

***

Một tuần nhiều việc ngay trong tháng đầu tiên của năm 2013 đã báo hiệu những chuyển động mạnh mẽ để Mặt trận xứng với kỳ vọng của nhân dân, với vai trò, vị thế của chính mình. Nhưng còn nhiều vấn đề được đặt ra phải được nhìn nhận thẳng thắn, để cần kíp phải đổi mới. Bởi vì: "Nhân dân kỳ vọng vào sự nghiêm túc, trách nhiệm, sự đổi thay của Đảng thì nhân dân cũng kỳ vọng vào Mặt trận trong việc thực hiện chức năng về xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh”.

Nguyễn Đức Thành Vĩnh