Luật Quản lý phát triển đô thị: Cần thống nhất trong quản lý đô thị

thị Việt Nam hiện nay đã phát triển với quy mô lớn, nhưng lại thiếu đi sự liên kết, cùng với đó là công tác quản lý và hệ thống cơ sở pháp luật thiếu đồng bộ. Các chuyên gia cho rằng, việc xây dựng cho ban hành Luật Quản lý phát triển đô thị hiện nay là cần thiết và để giải quyết được những bất cập từ đô thị thì những người xây dựng luật phải là những người có tâm, hiểu biết rõ về đô thị, phải dám nhìn thẳng và làm thật.

Luật Quản lý phát triển đô thị: Cần thống nhất trong quản lý đô thị - Ảnh 1

Người làm luật phải là người hiểu rõ đô thị, dám nhìn thẳng và làm thật (Ảnh TL).

Đối mặt với nhiều thách thức

Như Báo Xây dựng đã thông tin, hiện nay tốc độ phát triển của đô thị nước ta thuộc hàng nhanh nhất khu vực Đông Nam Á (tăng đều 3,4%/năm). Tốc độ đô thị hóa quá nhanh đã dẫn tới sự phát triển không đồng bộ giữa hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Sự vội vã, ồ ạt trong quá trình phát triển đang khiến đô thị của chúng ta phải đối mặt với nhiều thách thức lớn về môi trường, giao thông, ngập lụt...

Theo thống kê, hệ thống đô thị Việt Nam đã có bước phát triển nhanh chóng về số lượng và chất lượng, tỷ lệ đô thị hóa tăng từ 19,6% với 629 đô thị (năm 2009) lên khoảng 36,6% với 802 đô thị (năm 2016). Hiện nay, dân số đô thị của Việt Nam đạt khoảng 35,7% và ước tính đến năm 2020 có khoảng 40% dân số Việt Nam sống trong các khu vực đô thị.

Trao đổi về vấn đề này, TS.Phạm Sĩ Liêm - Nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho rằng: Hiện nay, quá trình đô thị hóa ở nước ta đang diễn ra quá nhanh, trong khi việc quản lý lại không theo kịp dẫn đến nhiều hệ lụy xấu đối với đô thị. Cùng với đó là sự lộn xộn, hỗn loạn khi các đô thị tự phát dọc các tuyến đường quốc lộ nhưng không có sự thống kê, quản lý. Quản lý đô thị ở nước ta hiện nay đang rất rời rạc, không có sự liên kết giữa các ngành, quản lý theo kiểu “Đèn nhà ai nhà nấy rạng”. Không những thế, hiện nay Việt Nam còn rất nhiều “Khu đô thị ngủ” chưa phải là những đô thị hoàn chỉnh và chính những điều này đã gây ra áp lực về nhiều mặt đối với khu vực trung tâm thành phố, khi hàng ngày số lượng người đổ dồn về các khu trung tâm để làm việc vô cùng lớn, gây ách tắc giao thông.

KTS.Phạm Thanh Tùng - Chánh văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam cũng cho rằng: Việt Nam đang tạo ra những đô thị rất đẹp trên bản vẽ, nhưng thực tế chúng ta lại xây dựng những “Khu đô thị ngủ”. Chúng ta có rất nhiều đô thị mới nhưng chất lượng đô thị như thế nào thì lại ít được quan tâm.

Hầu hết các chuyên gia đều cho rằng chính sự ồ ạt, vội vã trong quá trình phát triển cũng như sự thiếu liên kết, thống nhất trong việc quản lý đã “phá nát” đô thị Việt Nam. Việc dự Luật Quản lý phát triển đô thị được xây dựng và cho ra đời trong thời điểm này sẽ là rất cần thiết.

Cần phải có chính quyền đô thị

Những bất cập, hạn chế của đô thị Việt Nam là điều mà chúng ta có thể nhìn thấy từng ngày, từng giờ. Nguyên nhân chính được cho là do hệ thống văn bản pháp luật về quản lý phát triển đô thị chưa thống nhất, thiếu ổn định và chưa điều chỉnh toàn diện các vấn đề từ thực tiễn. Do vậy, dự Luật Quản lý phát triển đô thị được cho là một “liều thuốc” chữa “căn bệnh” cố hữu của đô thị nước ta. Tuy nhiên, để thực sự mang lại hiệu quả thì cần có sự nghiên cứu, tham khảo kĩ lưỡng để có thể xây dựng luật một cách hoàn chỉnh, chặt chẽ và có tính thống nhất.

Về vấn đề này, Tiến sĩ Phạm Sĩ Liêm cho rằng: Trong luật phải đề cập mục tiêu rõ ràng, để chúng ta dựa vào đó đánh giá được sự hiệu quả của luật đối với đô thị Việt Nam. Điều quan trọng nhất khi luật ra đời là phải giải quyết được những bất cập, hạn chế của đô thị Việt Nam hiện nay. Luật phải hướng tới sự phát triển bền vững, không thể vì vội vã, ồ ạt mà phá nát đô thị, nên giữ gìn các di tích lịch sử, bản sắc của dân tộc. Luật cần ngăn chặn được việc “nhét” các cao ốc, chung cư cao tầng vào khu vực trung tâm.

Đặc biệt, Tiến sĩ Phạm Sĩ Liêm nhấn mạnh: “Luật phải xem xét đến việc thành lập chính quyền đô thị. Điều này là rất quan trọng, bởi nếu muốn quản lý tốt được các vấn đề của đô thị hiện hành, tôi đề nghị 5 thành phố trực thuộc trung ương phải bầu ra kiến trúc sư trưởng và kĩ sư trưởng, hai người này sẽ phối hợp nhằm tạo ra một đô thị hoàn chỉnh về kiến trúc”.

Có cùng quan điểm, KTS Phạm Thanh Tùng cũng cho rằng: Phải thành lập được chính quyền đô thị và người làm luật sẽ phải là những người hiểu rất rõ đô thị và có văn hóa đô thị, bởi nếu không có cái đó thì chúng ta sẽ không có đô thị bền vững trong tương lai. Luật ra đời ở thời điểm này là rất cần thiết, bởi các nước trên thế giới đã có từ rất lâu, song hành cùng với đô thị.

KTS Phạm Thanh Tùng cũng ví von: “Đô thị nước ta hiện nay giống như những củ khoai tây rời rạc, không có sự kết nối với nhau, đô thị cũng như một cơ thể con người và cần phải được khám sức khỏe định kỳ. Khi đó, Luật sẽ là những viên thuốc chữa dứt điểm những căn bệnh đang tồn tại của đô thị”.

Hiện nay, việc đánh giá, nâng cấp đô thị ở nước ta đang gặp phải nhiều vấn đề, khi nhiều đô thị đi vay chỉ tiêu, dựa vào những con số ảo để đánh giá, nâng cấp đô thị chứ không dựa theo thực tế. Chúng ta tạo dựng nên những đô thị nhưng chúng ta lại không có kỉ cương trong quản lý đô thị, để người dân sống tùy tiện theo kiểu làng xã mà bản chất đô thị phải là một chỉnh thể ngăn nắp.

“Trên hết, những người xây dựng luật phải là những người có tâm, hiểu biết rõ về đô thị, phải dám nhìn thẳng, và làm thật”, KTS Phạm Thanh Tùng nhấn mạnh.

Bày tỏ quan điểm về vấn đề này, Tiến sĩ Phạm Gia Yên - Nguyên Chánh thanh tra Bộ Xây dựng cũng cho rằng: Luật ra đời phải giải quyết được 4 yếu tố chính đó là: Chống được ngập lụt trong thành phố; chống ách tắc giao thông; chống ô nhiễm môi trường và đảm bảo một đô thị thích ứng với quá trình biến đổi khí hậu tạo dựng được những đô thị thông minh.

Thân Nam