Lo ngại dịch bệnh tay chân miệng

Thông tin từ Bệnh viện Nhi trung ương cho biết: Từ đầu năm đến nay, khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Nhi Trung ương đã tiếp nhận và điều trị hàng trăm ca tay chân miệng; đặc biệt, chỉ trong khoảng 10 ngày trở lại đây đã có tới hơn 20 trường hợp mắc bệnh vào nhập viện, hầu hết là các bé dưới 3 tuổi.

Ảnh minh họa.

Bùng phát và lan rộng

Tính đến đầu tháng 10, cả nước ghi nhận 61.821 trường hợp mắc tay chân miệng rải rác tại 63 tỉnh, thành phố, trong đó có 29.324 trường hợp nhập viện và 6 trường hợp tử vong tại 5 tỉnh, thành phố thuộc khu vực phía Nam. So với năm 2017, số ca bị tay chân miệng cả nước giảm 18,9%, số trường hợp nhập viện giảm 14,9%.

Tuy nhiên, thời gian gần đây, một số tỉnh thành ghi nhận số mắc tích lũy cao và gia tăng nhanh chóng như: TP HCM, Đồng Nai, Bình Dương, Đồng Tháp, Bà Rịa - Vũng Tàu, Long An, Đà Nẵng, Ninh Thuận, Quảng Ngãi, Tây Ninh, Hà Nội... Các chuyên gia dự báo dịch bệnh TCM trong cả nước có xu hướng gia tăng do tính chất dễ lây truyền của bệnh, đặc biệt chưa có vaccine phòng ngừa.

Đầu tháng 10, Bộ Y tế đã có văn bản khẩn gửi sở y tế các tỉnh thực hiện các biện pháp tăng cường phòng chống dịch bệnh tay chân miệng, khống chế không để dịch bùng phát, lan rộng và kéo dài.

Theo ông Đặng Quang Tấn, Phó Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng (Bộ Y tế), bệnh tay chân miệng (TCM) là bệnh nhiễm virus cấp tính, lây truyền theo đường tiêu hóa, thường gặp ở trẻ nhỏ và có khả năng gây thành dịch lớn. Bệnh rất dễ lây cho người khác nếu hành vi vệ sinh không đảm bảo. Tại Việt Nam, bệnh có quanh năm và tăng mạnh vào tháng 3-5 và tháng 9-10. Thời tiết giao mùa hiện nay là thời điểm căn bệnh tay chân miệng ở trẻ em có nguy cơ gia tăng, bùng phát dịch.

Theo đó, bệnh có nguy cơ lây nhiễm mạnh nhất trong tuần đầu tiên sau khi một bệnh nhân nhiễm bệnh và có thể kéo dài vài tuần do virus khu trú trong chất thải. Dấu hiệu đặc trưng của bệnh là sốt, đau họng, tổn thương niêm mạc miệng và da chủ yếu ở dạng phỏng nước thường thấy ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông. Hầu hết các ca bệnh đều diễn biến nhẹ. Tuy nhiên ở một số trường hợp, bệnh có thể diễn biến nặng và gây biến chứng nguy hiểm như viêm não - màng não, viêm cơ tim, phù phổi cấp dẫn đến tử vong nên cần được phát hiện sớm, điều trị kịp thời.

Phân tích cụ thể hơn, BS Đỗ Thiện Hải, khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Nhi trung ương, cho biết: Các dấu hiệu của bệnh tay chân miệng bao gồm: sốt (sốt nhẹ hoặc sốt cao) và tổn thương ở da (dát đỏ, mụn nước ở các vị trí đặc biệt như họng, quanh miệng, lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, đầu gối…). Tuy nhiên, cha mẹ phải rất tinh ý mới phát hiện kịp thời.

Có thể gây tử vong nhanh

Theo các chuyên gia y tế, bệnh TCM có thể gây thành dịch lớn. Đa phần trẻ có diễn biến nhẹ nhưng bệnh cũng có thể có biến chứng nguy hiểm và đặc biệt là diễn biến rất nhanh chỉ trong vòng vài giờ. Nếu trẻ không được phát hiện và điều trị kịp thời sẽ dẫn đến tình trạng nặng như sốc, viêm não, viêm màng não, viêm cơ tim, phù phổi cấp thậm chí dẫn đến tử vong.

PGS.TS Trần Minh Điển – Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi trung ương cho biết, trong số hơn 200 trường hợp mắc bệnh TCM mà bệnh viện đã tiếp nhận điều trị có hơn 10 ca được xác định do nhiễm chủng virus EV71. EV71 là chủng virus nguy hiểm có đặc tính lây lan nhanh, gây sốt cao và gây nhiều biến chứng nặng như: thần kinh, tim mạch, phù phổi, sốc, suy tim và tử vong nhanh.

PGS.TS Trần Minh Điển cũng cảnh báo virus EV71 được biết đến như một loại virus có vai trò gây viêm não và các hội chứng não cấp, làm cho bệnh nặng hơn. Hơn nữa, nhiễm virus EV71 gây biến chứng thần kinh cao hơn 5 lần so với nhiễm các virus đường ruột khác gây bệnh TCM.

Trong khi đó, nhiều chuyên gia y tế cảnh báo, dịch bệnh TCM hiện đang vào mùa vào cao điểm và đến nay vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, cũng chưa có vaccine phòng ngừa nhiễm virus EV71 tại Việt Nam.

Còn TS Trần Đắc Phu - Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế, cho hay thông tin virus gây bệnh TCM đã biến chủng, biến đổi kiểu gen để tạo thành virus mới nguy hiểm hơn, lây lan nhanh hơn là không chính xác. Ông Phu khẳng định các type virus gây bệnh TCM ở nước ta đang khiến nhiều người lo lắng là EV71, chiếm 21% số lượng bệnh nhân.

Mọi trẻ nhỏ đều có nguy cơ mắc TCM nên khi trẻ mắc bệnh, cha mẹ cần cho trẻ ở trong không gian thoáng, các bề mặt trẻ tiếp xúc như sàn nhà, nhà vệ sinh, giường ngủ phải sạch sẽ, đồng thời cần đưa đi đến các cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Theo bác sĩ Nguyễn Văn Thường – Trưởng Khoa Nhi, BV đa khoa Xanh Pôn, cơ chế lây bệnh của TCM thường là lây trực tiếp qua đường tiêu hóa khi ăn uống chung hay tiếp xúc với dịch của trẻ mắc bệnh, lây gián tiếp qua bàn tay hoặc vật dụng nhiễm virus, do đó nó rất dễ lây trong môi trường sinh hoạt chung của trẻ ở lớp học, nhà trẻ. BS Thường cảnh báo chỉ cần một trẻ bị bệnh tay chân miệng là những trẻ xung quanh có thể bị lây nhiễm bất cứ lúc nào.

Bệnh TCM chủ yếu xảy ra ở trẻ em dưới 10 tuổi, thường là ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi. Trẻ càng nhỏ thì các triệu chứng càng nghiêm trọng hơn. Tuy nhiên, tất cả những ai chưa từng mắc bệnh đều có nguy cơ lây nhiễm khi tiếp xúc với các dụng cụ hoặc bề mặt bị nhiễm virus do người bệnh chạm vào, nhưng không phải ai bị nhiễm virus cũng có biểu hiện của bệnh.

Ngoài ra, trẻ nhỏ cũng thường bị nóng gây lở loét miệng, vì vậy rất nhiều phụ huynh nhầm sang bệnh TCM do khi trẻ mắc bệnh này, trong miệng thường có những vết loét đỏ hay tổn thương dạng phỏng nước, khi vỡ ra sẽ tạo thành các vết loét trong miệng. Khi phát hiện, cha mẹ cần xem xét những bọng nước đó có xuất hiện ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, gối, mông của trẻ hay không. Nếu khó phân biệt được thì tốt nhất nên đưa trẻ đến chuyên khoa nhi để được bác sĩ thăm khám, xét nghiệm máu giúp xác định nguyên nhân và có biện pháp xử trí thích hợp.

Nếu trẻ chỉ bị viêm loét miệng bình thường thì vết loét thường nhỏ, đường kính 1 - 3mm, xuất hiện đơn độc hay thành từng đám ở niêm mạc má, môi, nướu hoặc dưới lưỡi, hình tròn hoặc bầu dục, màu trắng xám hay vàng, với quầng đỏ xung quanh.

* Các bác sỹ khuyến cáo: Bệnh TCM chủ yếu xảy ra ở trẻ em dưới 10 tuổi, thường là ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi. Trẻ càng nhỏ thì các triệu chứng càng nghiêm trọng hơn. Tuy nhiên, tất cả những ai chưa từng mắc bệnh đều có nguy cơ lây nhiễm khi tiếp xúc với các dụng cụ hoặc bề mặt bị nhiễm virus do người bệnh chạm vào, nhưng không phải ai bị nhiễm virus cũng có biểu hiện của bệnh. Các gia đình cần theo dõi nếu trẻ có 1 trong 3 dấu hiệu cảnh báo diễn biến nặng thì đưa trẻ đi khám để được xử trí kịp thời, tránh biến chứng nặng nề.

Mai Linh