'Lỗ hổng' pháp lý trong phòng chống xâm hại tình dục trẻ em

Đó là vấn đề được nhiều đại biểu nhấn mạnh tại phiên họp đánh giá việc thực hiện các kiến nghị về nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống tội phạm xâm hại tình dục trẻ do Ủy ban Tư pháp tổ chức ngày 19/4 tại Nhà Quốc hội

Báo động tình trạng trẻ em bị bị xâm hại

Phát biểu khai mạc phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga nêu rõ, quan tâm, chăm sóc và bảo vệ trẻ em luôn được Đảng và Nhà nước ta xác định là chính sách ưu tiên hàng đầu trong đảm bảo an sinh xã hội và vì thế hệ tương lai của đất nước; thời gian qua, công tác này đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tuy nhiên việc chấp hành các quy định của pháp luật về bảo vệ sức khỏe trẻ em vẫn còn hạn chế, đáng báo động là tình trạng trẻ em bị xâm hại do người thân, quen, để lại những tổn thất nặng nề đối với các trẻ em là nạn nhân và gia đình.

Trình bày Báo cáo của nhóm nghiên cứu thuộc Ủy ban Tư pháp, Ủy viên Thường trực Ủy ban Tư pháp Nguyễn Thị Thủy cho biết thời gian qua, Chính phủ, Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội... đã thực hiện nghiêm túc, hiệu quả và cơ bản đầy đủ các kiến nghị của Ủy ban Tư pháp về giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm xâm hại tình dục trẻ em. Tuy nhiên, công tác này vẫn còn một số bất cập.

Cụ thể, còn thiếu các văn bản hướng dẫn một số quy định trong các luật để bảo đảm việc áp dụng, xử lý thống nhất, chính xác. Bên cạnh đó, thực tế có khoảng trống trong pháp luật xử lý vi phạm hành chính đối với các hành vi xâm hại tình dục dẫn đến áp dụng, xử lý khiên cưỡng, thiếu chính xác.

Chủ nhiệm UB Tư pháp Lê Thị Nga báo động thực trạng xâm hại tình dục trẻ em

Dẫn chứng vụ nam công chức ở Triệu Phong, Quảng Trị dùng vũ lực tấn công tình dục nữ đồng nghiệp; hay vụ “cưỡng hôn” trái ý muốn trong thang máy chung cư tại Hà Nội, các cơ quan có trách nhiệm xử lý đều áp dụng Điều 5 Nghị định số 167/2013/NĐ-CP của Chính phủ về hành vi vi phạm quy định về trật tự công cộng với mức phạt chỉ 200.000 đồng. Bà Thủy cho rằng, đây là những hành vi có tính chất quấy rối tình dục, xâm hại tình dục, nhưng do Luật Xử lý vi phạm hành chính và các văn bản hướng dẫn không quy định rõ về các hành vi này, các cơ quan phải vận dụng để xử phạt về lỗi vi phạm trật tự công cộng nói chung. Điều này cho thấy khoảng trống lớn trong pháp luật xử lý vi phạm hành chính đối với các hành vi xâm hại tình dục.”

Theo Ủy ban Tư pháp, một "lỗ hổng" nữa là quy trình tố tụng đặc biệt để xử lý tố giác, tin báo và giải quyết các vụ án xâm hại tình dục trẻ em hiện nay cũng chưa có. Quy trình giám định đặc biệt đối với loại án xâm hại tình dục, nhất là xâm hại tình dục trẻ em còn thiếu.

"Những bất cập trong quy trình trưng cầu giám định tình dục thời gian qua là một trong những nguyên nhân dẫn đến khó khăn trong giải quyết án, kéo dài thời gian giải quyết, thậm chí dẫn đến bỏ lọt tội phạm hoặc xử lý không đúng tội danh. Vì vậy, nhóm nghiên cứu đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao chủ trì xây dựng quy trình trưng cầu giám định đối với loại án này," bà Thủy nêu rõ.

Đề xuất cơ chế hỗ trợ nạn nhân

Tại phiên họp, Ủy ban Tư pháp đã đề nghị các bộ, ngành giải trình về một số vụ án, vụ việc gây bức xúc trong dư luận như vụ hiếp dâm bé gái 9 tuổi tại Hà Nội, vụ sát hại nữ sinh giao gà ở Điện Biên, vụ giáo viên chủ nhiệm ở trường Tiểu học tại Bắc Giang bị tố cáo có hành vi dâm ô...

Giải trình làm rõ nhiều vụ dâm ô, xâm hại trẻ em theo yêu cầu của Ủy ban Tư pháp, trong đó có vụ ông Nguyễn Hữu Linh có hành vi ôm hôn, sàm sỡ bé gái trong thang máy, Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quý Vương cho biết hiện nay Công an Quận 4, Thành phố Hồ Chí Minh vẫn đang tiếp tục quá trình điều tra. Việc giải quyết tin báo tố giác tội phạm với nội dung tố giác về tội dâm ô người dưới 16 tuổi đang được thực hiện theo đúng quy trình.

Theo Thứ trưởng Lê Quý Vương, Công an Quận 4 đã làm việc với cháu bé, có người giám hộ - mẹ cháu bé. Tuy nhiên, đại diện gia đình bị hại đã đề nghị Công an không tiếp tục điều tra xử lý đương sự vì cho rằng sự việc không nghiêm trọng. Trong khi đó, ông Nguyễn Hữu Linh khai nhận có uống bia và ôm hôn bé gái hai lần vì thấy bé dễ thương chứ không có ý định xâm hại.

Công an Quận 4 đã trích xuất camera chung cư và tiến hành giám định, bổ sung một số vấn đề Viện kiểm sát nhân dân Quận 4 yêu cầu. Hiện Cơ quan điều tra đang tiếp tục thực hiện các bước theo quy trình.

Phó Chủ nhiệm UB đối ngoại Nguyễn Sỹ Cương nêu những bất cập trong việc xử phạt đối với hành vi xâm hại tình dục

Thảo luận tại phiên họp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội Nguyễn Sỹ Cương cho rằng, những vụ việc liên quan đến xâm hại tình dục trẻ em hầu hết do dư luận chứ không phải cơ quan bảo vệ pháp luật phát hiện được. Bên cạnh đó, công tác phối hợp với các cơ quan trong công tác đấu tranh, phòng, chống tội phạm xâm hại tình dục trẻ em còn yếu. Ông Cương chỉ rõ sự bất cập khi người dân đi đổi 100 USD tại cơ sở không được cấp phép thì bị thu cả 100 USD và phạt thêm 90 triệu. Thế nhưng, khi ép hôn trong thang máy như vụ việc Đỗ Mạnh Hùng ép hôn nữ sinh trong thang máy tại Hà Nội chỉ bị phạt 200.000 đồng.

Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Nguyễn Thị Thu Hà kiến nghị Quốc hội giám sát tối cao việc thực hiện chính sách pháp luật trong phòng, ngừa xâm hại tình dục trẻ em; sớm sửa Luật Giám định tư pháp cho phép gia đình người bị hại trực tiếp trưng cầu giám định tình dục ngay sau khi bị xâm hại mà không cần chờ đến cơ quan từ chối giám định thì gia đình mới được tiến hành giám định như Luật hiện hành. Bà Hà cũng cho rằng cần có một cơ quan đầu mối, có cơ sở theo chế độ 1 cửa để tiếp đón, hỗ trợ, thu thập thông tin, tư vấn cho nạn nhân, áp dụng quy trình pháp lý đầu tiên để giúp đỡ nạn nhân và gia đình vượt qua khủng hoảng.

CHÂU GIANG