Ký ức về một cây cầu

    Báo Hà Nội Mới
    Gốc

    Được xây dựng sớm nhất

    Vừa dài vừa rộng bắc trên sông Hồng Tàu xe đi lại thong dong Người người tấp nập gánh gồng ngược xuôi… Cầu Long Biên là cây cầu thép đầu tiên bắc qua sông Hồng tại Hà Nội, do người Pháp xây dựng (1899-1902) và đặt tên là "Pont Doumer", đọc như Đu-mê (tên của Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer). Người dân thường gọi là cầu Sông Cái. Cầu Long Biên hôm nay. Năm 1897, cuộc thi thiết kế cho cầu đã được tổ chức ở Pháp. Phương án thiết kế của Gustave Eiffel (cũng là người thiết kế xây tháp Eiffel nổi tiếng) là phương án được chọn để xây dựng cầu chính thức. Cầu được thiết kế theo kiểu dáng của cầu Tolbiac ở quận 13, Paris trên tuyến đường sắt Paris - Orleána (Pháp). Sau đó, phần thi công xây dựng cầu đã được tổ chức đấu thầu và hãng Daydé & Pillé trúng thầu thi công phần chính, còn Nha công chính Đông Dương thì xây dựng phần cầu dẫn. Toàn bộ vật liệu sắt, thép, bulon, đinh ốc, xi măng… đều được chở từ Pháp qua. Công nhân Việt Nam chịu trách nhiệm thi công dưới sự giám sát rất chặt chẽ của các kỹ thuật viên, kỹ sư người Pháp và phải làm việc suốt ngày đêm để cầu hoàn thành đúng thời hạn quy định. Cầu có chiều dài là 1.862m, gồm 19 nhịp dầm thép và đường dẫn xây bằng đá. Cầu dành cho đường sắt đơn chạy ở giữa. Hai bên là đường dành cho xe cơ giới và đường đi bộ. Đường cho các loại xe là 2,6m và luồng đi bộ là 0,4m. Luồng giao thông của cầu theo hướng đi xuôi ở phía trái cầu chứ không đi theo bên phải như các cầu thông thường khác. Ở đầu thế kỷ thứ XX, đây là một cây cầu thép có kiến trúc đẹp nhất và dài nhất, đồng thời cũng sớm nhất ở xứ Đông Dương. Cây cầu và những sự kiện lịch sử Người Pháp chọn nơi xây dựng cây cầu Long Biên trên sông Hồng, cũng chính là nơi chiến hạm của người Pháp đã nổ súng bắn vào Ô Quan Chưởng và thành Cửa Bắc khi đánh chiếm thành Hoàng Diệu; khiến người chỉ huy thành lúc đó là ông Hoàng Diệu đã tự vẫn ngay sau khi thành bị thất thủ (chứng tích hiện còn phát đại bác ở cửa thành phía Bắc). Cây cầu cũng là nơi chứng kiến đội quân viễn chinh Pháp, phải rút khỏi cầu Long Biên sáng ngày 10-10-1954, đồng thời đón các đơn vị Quân đội nhân dân Việt Nam chiến thắng từ Điện Biên Phủ, hành quân qua đền Hùng, rồi về tiếp quản Hà Nội trong không khí hồ hởi, phấn khởi của hàng vạn đồng bào Thủ đô. Trong cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ ở miền Bắc (1965-1972), cầu Long Biên bị ném bom 14 lần. Để bảo vệ cầu, bộ đội công binh, phòng không Việt Nam và dân quân tự vệ Hà Nội đã xây dựng nhiều trận địa pháo phòng không, có trận địa cao 11,5m, trên bãi cát nổi giữa sông Hồng (còn gọi là bãi giữa). Trên những điểm cao ở cầu thép Long Biên, bộ đội phòng không đã xây dựng những trận địa pháo 14 ly 5, ngày đêm túc trực, bất kể nắng, mưa để chờ máy bay Mỹ bổ nhào là kịp thời nhả đạn và sẵn sàng hy sinh cả tính mạng và trận địa để bảo vệ cây cầu. Chính vì vậy, mà lực lượng không quân Mỹ sau nhiều lần ném bom thất bại, đã phải dùng đến "bom tinh khôn" (điều khiển bằng laser - một công nghệ mới nhất của khoa học quân sự thời kỳ đó) để đánh vào cầu Long Biên. Khi các nhịp cầu bị bom Mỹ đánh sập, lập tức quân dân Hà Nội đã nhanh chóng thay thế ngay bằng các dầm cầu bán vĩnh cửu, có khẩu độ ngắn đặt trên các trụ mới xây, để bảo đảm mạch máu giao thông từ hậu phương lớn ra tiền tuyến lớn luôn được thông suốt. Đây là cây cầu duy nhất ở trên thế giới đã được biến thành những điểm cao ngay trên thành cầu, trở thành những ụ pháo cao xạ, để chống trả lại lực lượng không quân Mỹ và đã rất thành công, khiến cho nhiều phi công Mỹ mỗi lần nhận nhiệm vụ vào đánh phá mục tiêu cầu Long Biên đều rất hoảng sợ, có nhiều phi công đã phản chiến ngay tại sân bay, khi được chỉ huy quân đội Mỹ phân công. Cây cầu được sử dụng lâu nhất Kể từ ngày khánh thành, năm 1902, cho đến nay đã sang thế kỷ XXI (2009) cây cầu vẫn có tác dụng giao thông Bắc - Nam cả đường sắt, xe máy và người đi bộ. Trong hơn 100 năm qua, những giá trị thiết thực của cây cầu vẫn lắng đọng trên từng nhịp cầu, từng mố cầu. Đất nước Việt Nam và Thủ đô Hà Nội đã thay đổi nhiều nhưng giá trị biểu tượng "con rồng khổng lồ" bằng thép bắc qua sông Hồng vẫn là một giá trị, một biểu tượng đẹp đối với người dân Việt Nam và người nước ngoài mỗi khi đặt chân đến Thủ đô Hà Nội. Hồng Long

    Nguồn Hà Nội Mới: http://hanoimoi.com.vn/vn/53/222514/