Không phụ kỳ vọng

Hôm nay (17-11), Quốc hội bước vào tuần làm việc thứ năm và hứa hẹn đây sẽ là một tuần làm việc sôi động tiếp theo của Kỳ họp thứ 8,Quốc hội Khóa XIII. Mở đầu cho một tuần mới, bằng 4 ngày truyền hình trực tiếp các phiên họp toàn thể, trong đó có ba ngày Quốc hội dành trọn cho hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn. Và, giống như mọi kỳ họp trước, chắc chắn cử tri sẽ rất quan tâm, theo dõi những phiên chất vấn, không phải chỉ để được biết các đại biểu dân cử do chính mình bầu sẽ thể hiện bản lĩnh thế nào trước các vấn đề xã hội và dân sinh vừa nóng bỏng vừa cấp thiết.

Họ sẽ chăm chú theo dõi những phiên chất vấn để còn để được biết tường tận hơn những gì Chính phủ và các thành viên Chính phủ đã làm được cho dân, cho nước và những hạn chế nào có thể trở thành nguy cơ tiềm ẩn, kéo lùi sự phát triển chung.

Chất vấn và trả lời chất vấn đã trở thành chương trình thường niên của mỗi kỳ họp Quốc hội. Ngay trước phiên chất vấn, bày tỏ với tờ báo của Mặt trận, nhiều ĐBQH cảm thấy có đôi chút "tâm tư” vì cách làm chưa mới của Quốc hội khi vẫn một "bài cũ”: Chọn lựa 4 trong 5 bộ trưởng, trưởng ngành có nhiều "vấn đề” nhất để yêu cầu "trả bài” cho ĐB và cử tri. Bà Phạm Khánh Phong Lan (ĐBQH TP.Hồ Chí Minh) thì bảo: Theo tôi, thay vì đọc báo cáo mà toàn các tài liệu ĐB đã có hết, chúng ta nên tập trung tăng thời lượng chất vấn lên. Bởi vì các cử tri thông qua ĐB gửi gắm nhiều việc bức xúc của mình. Chất vấn trong hai ngày rưỡi hay 3 ngày chưa đủ. Đó là chưa kể: "Có một số vấn đề luôn luôn nóng, mỗi lần chọn 4-5 bộ trưởng như thế này thì không đáp ứng hết, cứ lặp đi lặp lại cứ phải chất vấn hoài thôi.”. Cũng bàn chuyện lựa chọn cách chất vấn thế nào cho hiệu quả, ĐB Dương Trung Quốc (Đồng Nai) thẳng thắn bày tỏ về sự kém hiệu quả của các phiên chất vấn trong điều kiện quản lý ở ta là quản lý kiểu liên ngành- liên lĩnh vực. Mà đã "cha chung” như thế thì chuyện đổ lỗi cho nhau ngay trên nghị trường Quốc hội cũng là chuyện có thế xảy ra lắm chứ vì "bộ trưởng có thể lấy lý do tôi không quản vấn đề này” ra để mà thoái thác trách nhiệm-ông Quốc băn khoăn. Băn khoăn, trăn trở của hai ĐBQH này cho thấy đòi hỏi và mong muốn của ĐB và cử tri là rất lớn. Nhưng có lẽ, lớn hơn tất cả đó là, ĐB và cử tri mong có được sự thẳng thắn, chân thành và minh bạch trong cách hỏi, cách trả lời của ĐB và các "tư lệnh” ngành.

Bốn bộ trưởng, bốn lĩnh vực được chọn đăng đàn trong phiên chất vấn lần này cho cử tri cái cảm giác, Quốc hội mở rộng phạm vi quan tâm, từ những vấn đề của sự phát triển chung của đất nước cho đến những vấn đề liên quan sát sườn tới cuộc sống của người dân. Nhưng, thực tế, ĐB và cử tri sẽ chẳng bao giờ đánh giá từ góc độ vấn đề lớn hay vấn đề nhỏ; mà quan trọng hơn là cách giải quyết các vấn đề của Bộ trưởng có thấu đáo hay không, có thuyết phục được ngay cả những cử tri dễ tính nhất hay không?! Và, bao giờ cũng thế, kể cả ĐB hay cử tri đều sẽ đặt câu hỏi hoặc trực tiếp cho Bộ trưởng ngay trên diễn đàn Quốc hội hay ở những diễn đàn khác, đó là câu hỏi về những ảnh hưởng tới đời sống xã hội (kể cả ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực) đối với cách giải quyết của bộ trưởng, trưởng ngành.

Ngay trước phiên chất vấn, trao đổi với Đại Đoàn Kết, nhiều ĐB đã nói về những hạn chế của bốn ngành, lĩnh vực sẽ tham gia trả lời chất vấn lần này. Nhưng, "nóng” và có lẽ có nhiều "móc xích” với nhau nhất là vấn đề của hai ngành nội vụ và lao động. Hai ngành liên quan nhiều, liên quan trực tiếp đến cuộc sống của hàng chục triệu lao động và gia đình họ. Vẫn là những chuyện tưởng như đã nói nhiều, nói mãi; nhưng tiếc thay, ở lúc này, lúc khác tình hình vẫn chưa được cải thiện. Đành rằng vẫn là chuyện việc làm và kế sinh nhai, nhưng xét kỹ, từng gia đình mà no ấm thì xã hội mới mạnh và xã hội vững bền thì đất nước mới có đà phát triển. Chắc chắn, hai lãnh đạo của hai ngành nói trên sẽ gặp phải những câu hỏi, những "vấn đề nhỏ” thôi mà ĐBQH đưa ra, nhưng tầm ảnh hưởng của nó sẽ rất lớn. Đó là câu chuyện của sự duy tình trong đánh giá, cất nhắc cán bộ hay là chuyện tinh giản biên chế. Mà, theo nhận xét của ĐBQH tỉnh Quảng Nam Phạm Trường Dân thì: "Vẫn còn nặng chữ tình, bởi những anh em được tinh giản khi về họ sẽ làm gì? Đã nhận họ vào rồi, giờ lại "thải” ra cũng tội.” Và chuyện "giữa đào tạo chưa gắn kết với thực tế trong quá trình sản xuất, nhu cầu của nền kinh tế, nhu cầu của các nhà máy công nghiệp” mà ĐBQH tỉnh Đồng Nai Đặng Ngọc Tùng đã nhiều lần đau đáu buồn.

Những "vấn đề nhỏ” của từng ngành, lĩnh vực chậm được giải quyết thấu đáo nên vẫn còn những tồn tại- đó là cái đáng tiếc đối với các "tư lệnh” ngành; chứ nếu không can cớ gì QH và ĐBQH lại muốn chất vấn. Vấn đề đối với các vị Bộ trưởng ấy giờ là, làm thế nào để thoát ra khỏi cái chữ "tình” vừa nặng, vừa nhẹ ấy mà tính hướng đi cho tương lai. ĐBQH và cử tri đang chờ đợi những giải pháp khả dĩ sẽ được nêu lên trong nay mai. Vì nói gì thì nói, dù có khó khăn đến đâu cử tri vẫn luôn tin vào ngày mai; chỉ có điều họ muốn các bộ trưởng giúp cho niềm tin ấy của mình được "chắp cánh”.

Hoàng Mai