Không nên xây thêm bất kỳ công trình cao tầng nào quanh Hồ Gươm

Thêm một lần nữa, dư luận Thủ đô lại ồn ào khi Hà Nội cho xây dựng dự án Trung tâm thông tin Hồ Gươm. Một ngôi nhà nằm trên diện tích không lớn, chỉ 242m2 ở số 2 Lê Thái Tổ, quận Hoàn Kiếm, nhưng đã gây sự chú ý đặc biệt của dư luận. Bởi, Hồ Gươm từ lâu đã mang trọng trách đặc biệt, là một không gian linh thiêng, là nơi tụ hội người dân khắp đất nước khi về Thủ đô. Bởi vậy, sự thay đổi trên mỗi không gian dù là rất nhỏ xung quanh Hồ Gươm cũng là sự quan tâm của nhiều người dân, nhiều nhà khoa học.

Mới đây, ngày 11/11, cử tri quận Hoàn Kiếm đã đề xuất nguyện vọng không xây dựng Trung tâm thông tin Hồ Gươm với Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Thế Thảo. Phóng viên Báo CAND cũng đã có cuộc trò chuyện với kiến trúc sư (KTS) Phạm Thanh Tùng, Chánh văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam về vấn đề này.

Phóng viên: Là một KTS yêu Hà Nội, yêu và rất hiểu Hồ Gươm, ông cũng đã có nhiều bài viết tâm huyết về những giá trị vô giá của Hồ Gươm. Vậy ông có cảm nhận như thế nào trước việc Hà Nội cho xây dựng dự án Trung tâm thông tin Hồ Gươm ở ngay cạnh quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục?

KTS Phạm Thanh Tùng: Việc thành phố có chủ trương cho quận Hoàn Kiếm xây dựng công trình Trung tâm thông tin Hồ Gươm đang gây ra phản ứng cho xã hội. Ở đây cần nhìn nhận vấn đề như thế này: Thứ nhất, công trình này không phải bây giờ mới đặt ra mà cách đây 2 năm, quận Hoàn Kiếm đã lập dự án xây dựng nhà làm việc của Ban quản lý di tích Hồ Gươm. Nhưng khi vừa quây lại, trưng biển thì dự án vấp phải phản đối của bà con, các nhà khoa học, lịch sử, Hội Kiến trúc sư Việt Nam… Đây là khu đất không lớn, hơn 200m 2 thôi, nhưng tại sao lại có những chuyện như vậy, gây sự ồn ào như thế?. Thứ hai, năm 2012 Chủ tịch UBND TP đã làm cái việc mà lúc đó dư luận rất đồng thuận, tức là có văn bản tạm đình chỉ dự án đó lại. Và từ đó đến nay quận Hoàn Kiếm cho quây hàng rào bằng tấm tôn. Cách đây ít ngày, TP Hà Nội lại chính thức cho phép xây dựng ở tòa nhà đó dự án với cái tên mới là Trung tâm thông tin Hồ Gươm.

PV: Nếu đối chiếu với quy hoạch về Hồ Gươm thì việc triển khai dự án này có vi phạm gì không, thưa ông?

KTS Phạm Thanh Tùng: Về luật thì với thiết kế được duyệt cao chưa đến 16m, 3 tầng, và lại nằm ở vị trí không nằm trong quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục (nằm sát thôi), mà lại được Hội đồng Kiến trúc Hà Nội thông qua, được thành phố cho phép thì việc xây dựng là không phạm luật. Nhưng ở đây có một vấn đề chúng ta phải suy nghĩ, không phải lúc nào chúng ta cũng lấy luật ra để áp đặt, nhất là đối với một công trình xây dựng trong khu vực Hồ Gươm là một danh thắng, là di sản văn hóa đang được giữ gìn và bảo tồn.

Trước đây chúng ta đã sai lầm quá nhiều rồi, những công trình lớn ngay sát Hồ Gươm, điển hình như “Hàm Cá Mập” trở thành nơi ăn uống, nhà hàng, thêm nữa là nơi xây “khách sạn Hà Nội Vàng” nay là Ngân hàng Bảo Việt… cũng đã làm cho kiến trúc Hồ Gươm không còn sự giản dị, dung dị của kiến trúc chuyển đổi giữa nông thôn và đô thị cách đây 100 năm, nó bị mất đi làm cho cảnh quan của hồ, mất đi giá trị của văn hóa, của sự mềm mại chuyển tiếp trong khu vực xung quanh Hồ Gươm.

Không nên xây dựng tòa nhà ở vị trí này, theo tôi vì nó nằm ở chỗ lẽ ra phải là không gian công cộng. Nó là nơi mà một số tuyến phố như Lương Văn Can, Hàng Bông, Hàng Gai… đổ ra Hồ Gươm. Nếu xây một tòa nhà dù chỉ cao lên 16m thôi cũng trấn tầm nhìn của du khách trông ra Hồ Gươm. Hơn nữa, thêm một công trình không đẹp, gây bức bối, khiến người ta cảm thấy khó chịu cho cảnh quan Hồ Gươm.

PV: Người dân nghi ngờ việc cố gắng xây dựng một tòa nhà nào đó trên diện tích đất “vàng” này nhằm mục đích thương mại. Ông nghĩ sao về cách nhìn này?

KTS Phạm Thanh Tùng: Cần phải nói, một dự án dự kiến xây dựng 3 tầng với 242m2, tầng tum có bán cà phê, một nơi làm việc mà có bán cà phê nữa thì chắc chắn người ta có nghi ngờ đây là một công trình mang tính thương mại. Hơn nữa, với khuôn viên này, và với thiết kế này người ta có cảm giác nó nhang nhác như nhà ở hoặc nhà hàng tư nhân. Vậy thì ai dám bảo rằng vài ba năm nữa người ta không chuyển đổi mục đích của ngôi nhà này? Và sau một đêm ngủ dậy, chủ nhân của nó không phải là của một quận hoặc của thành phố nữa mà là của ai đó thì sao? Ở đây rõ ràng có một vấn đề, cộng đồng có quyền nghi ngờ chuyện đó.

Dư luận không đồng tình với dự án xây dựng Trung tâm thông tin Hồ Gươm ngay sát Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục.

PV: Chúng ta có thể làm gì với diện tích đất này như mong đợi của các nhà khoa học và người dân tâm huyết với Hồ Gươm?

KTS Phạm Thanh Tùng: Vấn đề về quy hoạch đô thị hay là cảnh quan Hồ Gươm đang được đặt lên bàn nghị sự của các KTS, của thành phố là phải chỉnh trang nó để Hồ Gươm xứng đáng là viên ngọc quý của Thủ đô. Việc đó chưa được quyết định, thành phố vẫn đang bàn thảo. Hà Nội không thiếu nơi có thể đặt trung tâm thông tin đó, Hà Nội cũng có nhiều nhà có thể bố trí được với diện tích như vậy.

Với tư cách là KTS, người nghiên cứu, một công dân thủ đô nặng lòng với Hồ Gươm, và cảnh quan Hồ Gươm cũng như khu phố cổ, tôi lấy làm tiếc với quyết định của Hội đồng Kiến trúc quy hoạch thành phố đã duyệt phương án này. Tiếc cho lãnh đạo thành phố đã có quyết định cho phép xây dựng công trình này. Và tôi có một cái tiếc nữa là Hà Nội mất đi một cơ hội để chúng ta có thời gian, điều kiện làm một thiết kế đô thị xung quanh Hồ Gươm theo hướng bảo tồn, chỉnh trang để khu vực Hồ Gươm ngày càng được tôn vinh giá trị văn hóa lịch sử của nó. Và điều cuối cùng là tiếc cho cộng đồng đã mất đi một không gian lẽ ra là một không gian xanh, vườn hoa, không gian công cộng mà xung quanh Hồ Gươm đang thiếu.

PV: Ông có nghĩ rằng Hà Nội vẫn sẽ tiếp tục xây dựng dù có nhiều ý kiến ngược chiều không?

KTS Phạm Thanh Tùng: Nếu Hà Nội đã quyết làm thì phải có một phương án kỹ hơn về kiến trúc để hài hòa với kiến trúc xung quanh, như nhà 2 tầng có mái ngói giản dị, bố trí chỗ để xe cộ… Thế nhưng, quan điểm của tôi vẫn là không nên xây dựng. Nếu vì Hồ Gươm là một khuôn mặt đẹp thì xây dựng công trình này sẽ như một cái mụn mọc trên khuôn mặt.

PV: Hy vọng ý nguyện của những người yêu Hồ Gươm, yêu Hà Nội sẽ được lãnh đạo TP Hà Nội quan tâm. Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện!