Hòa bình Trung Đông trước ngã ba đường

Quả bom “khu định cư Do Thái” được hẹn giờ vào nửa đêm ngày 26/9 đang chờ phát nổ sau tối hậu thư của lãnh đạo Palestine rằng “Israel phải lựa chọn giữa hòa bình và tiếp tục xây dựng các khu định cư” trong khi nhiều người Israel tại khu vực phía bắc Bờ Tây chuẩn bị tập kết xi măng và xe ủi đất.

Giới chức Israel, Palestine và các nhà thương thuyết Mỹ hôm qua bận rộn với những nỗ lực cuối cùng tìm kiếm một thỏa hiệp nhằm cứu vãn tiến trình hòa bình Trung Đông vốn chỉ được khởi động trở lại trong vòng một tháng qua trước khi lệnh tạm ngừng xây dựng các khu định cư của nhà nước Do Thái hết hiệu lực đúng nửa đêm. Nếu các bên không đạt được thỏa thuận thì quả bom hẹn giờ “các khu định cư” sẽ đặt dấu chấm hết cho nỗ lực tìm kiếm hòa bình, ổn định trong khu vực. Lãnh đạo Palestine Mahmoud Abbas khẳng định: “Israel phải chọn lựa giữa hòa bình hay tiếp tục xây dựng các khu định cư trên khu vực Bờ Tây mà họ đang chiếm đóng”. Ông cũng chỉ trích hành động của nhà nước Do Thái đang đẩy người dân Israel và khu vực Trung Đông vào vòng bạo lực luẩn quẩn. Thủ tướng Benjamin Netanyahu hôm qua yêu cầu giới chức Israel không phát biểu và kêu gọi người dân các khu định cư Do Thái cũng như các đảng phái chính trị kiềm chế khi thời hạn lệnh tạm ngừng xây dựng hết hiệu lực. Trước đó, ông Netanyahu khẳng định sẽ không gia hạn lệnh tạm ngừng xây dựng bất chấp áp lực mạnh mẽ từ Washington và người Palestine. Tuy nhiên, trưởng đoàn đàm phán Israel Yitzhak Molcho và đồng cấp Palestine Saeb Erekat cùng ngày vẫn hy vọng cho “cơ hội về một thỏa thuận giờ chót”. Ngoài ra, trong cuộc phỏng vấn thực hiện hôm 24/9, tờ al-Hayat dẫn lời lãnh đạo Mahmoud Abbas cho biết, Palestine có thể không ngay lập tức chấm dứt đàm phán hòa bình với Israel kể cả trong trường hợp lệnh tạm ngừng xây dựng các khu định cư không được gia hạn. Chịu tác động nhiều nhất nếu đàm phán hòa bình Trung Đông thất bại sẽ là hình ảnh “nhà hòa giải trung lập” mà Washington dày công tạo dựng trong thời gian qua. Đàm phán hòa bình Trung Đông rơi vào ngõ cụt cũng sẽ đẩy khu vực đối mặt với một làn sóng bạo lực mới khi tuần qua diễn ra nhiều vụ đụng độ giữa binh sĩ Israel và người dân Palestine tại dải Gaza trong lúc ngày bùng nổ bạo lực Intifada lần thứ hai 10 năm trước đang đến gần. Ngày 28/9 cách đây 10 năm, làn sóng bạo lực Trung Đông lần thứ 2 (Intifada) bùng nổ sau khi lãnh tụ cánh hữu đối lập Israel lúc đó là ông Ariel Sharon đến thăm khu thánh đường Hồi giáo Al-Haram Al-Sharif tại Jerusalem, hành động bị người Palestine xem là “báng bổ Hồi giáo”. Cuộc nổi dậy Intifada II kéo dài trong 5 năm khiến ít nhất 5.500 người Palestine và khoảng 1.100 người Israel gồm cả dân thường và binh sĩ thiệt mạng. Chi Hà (tổng hợp)