Hòa bình hay tiếp tục nội chiến ở Syria?

Không có gì đáng ngạc nhiên khi các nhóm đối lập ở Syria và các nước bên ngoài tỏ ra thận trọng đối với kế hoạch hòa bình 6 điểm mà ông Kofi Annan - đặc phái viên chung của Liên hợp quốc (LHQ) và Liên đoàn Arập (AL) - đưa ra và đã được được Tổng thống Syria Bashar al-Assad chấp thuận ngày 29/3. Kế hoạch của ông Annan không đề ra thời gian biểu hay các bước đi cụ thể cho việc ngừng bắn, cũng không có giải pháp chính trị cho cuộc đấu tranh đã khiến 9.000 người bị thiệt mạng ở Syria trong năm qua.

Tháng 11/2011, ông Assad đã chấp thuận một kế hoạch với các điều khoản tương tự, nhưng ông đã không thực hiện được nó. Và lần này, hẳn ông Assad đã không chấp thuận kế hoạch của ông Annan nếu nó không mang lại cơ hội chấm dứt khủng hoảng ở Syria và đảm bảo ông vẫn tại vị.

Nhóm "Những người bạn của Syria" (gồm các nước phương Tây và Arập ủng hộ phe đối lập ở Syria) đã gặp nhau tại Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) ngày 30/3 sau khi phe đối lập ra một tuyên bố thống nhất về các nguyên tắc, trao quyền cho Hội đồng Dân tộc Syria đại diện đàm phán. Triển vọng can thiệp quân sự vào Syria còn xa vời bởi tại hội nghị của AL ở Baghdad, Arập Xêút tiếp tục kêu gọi đề ra một chiến lược mạnh mẽ hơn nhằm trợ giúp phe đối lập ở Syria, nhưng dường như họ không thể có được sự ủng hộ của nước chủ nhà Iraq.

Thay vì phản đối kế hoạch hòa bình của ông Annan, các nước phương Tây dường như đang cố thúc đẩy thực hiện kế hoạch này để ngăn chặn hành động quân sự của Chính quyền Assad nhằm vào phe đối lập.

Điều mà ông Annan đề xuất là một công thức để kiểm soát cuộc đấu tranh quyền lực trong khuôn khổ các luật lệ, nhằm tránh đổ máu. Ông Assad chấp thuận kế hoạch của ông Annan một phần vì sức ép của các đồng minh chủ chốt như Nga và Trung Quốc muốn có sự hòa hợp chính trị và cải cách, một phần vì cho rằng kế hoạch này có thể tạo điều kiện để ông ta duy trì quyền lực. Phe đối lập có thể phải chấp nhận kế hoạch một cách miễn cưỡng vì họ không còn lựa chọn nào khác do sự yếu kém về quân sự.

Cho dù các nước phương Tây không tin vào ý đồ của ông Assad, nhưng họ chắc chắn sẽ ép Hội đồng Dân tộc Syria tham gia tiến trình mà ông Annan đề xuất, đồng thời thúc đẩy thực hiện ngay lập tức kế hoạch này. Về phần mình, ông Assad không tin phe đối lập, cũng không có ý định cho phép họ lật đổ ông ta một cách hòa bình. Ông ta sẽ yêu cầu kế hoạch ngừng bắn phải được thực hiện bắt đầu từ các nhóm nổi dậy. Cuối tuần trước, một quan chức cấp cao của Nga bình luận rằng, các nhóm nổi dậy phải chấm dứt bạo lực trước, cho thấy Mátxcơva và phương Tây có thể rất khác nhau về cách thức thực hiện kế hoạch của ông Annan. Nhưng dù thế nào, thì có một điều rất rõ ràng là ngay cả khi phe đối lập chấp thuận kế hoạch hòa bình của ông Annan thì cũng không có nghĩa là cuộc nội chiến ở Syria sắp kết thúc. Thay vào đó, nó có thể mở ra một giai đoạn mới của cuộc chiến tranh.

Đức Trí (gt)