Hệ thống máy liên hợp trong ngành mía đường

Do giá thành sản xuất mía đường khá cao, tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch vẫn trên 20% nên việc đẩy mạnh ứng dụng cơ giới hóa được coi là những giải pháp quan trọng để nâng cao năng suất và hiệu quả của cây mía.

Với diện tích trồng trên 300.000 ha, năng suất bình quân đạt 65 tấn/ha, ngành mía đường nước ta được đánh giá là có nhiều tiềm năng để phát triển và có thể hướng tới vấn đề xuất khẩu. Theo quy hoạch phát triển mía đường của chính phủ, đến năm 2020 nước ta sẽ sản xuất được mỗi năm 2,1 triệu tấn đường, phát triển diện tích trồng mía đạt 300.000 ha, năng suất đạt 80 tấn/ha, hàm lượng đường trong mía bình quân 12ccs.

Nhiều loại máy liên hợp được đưa vào sử dụng

Trong khâu trồng và chăm sóc mía, hiện trong nước đã nghiên cứu chế tạo và thử nghiệm thành công một số loại máy liên hợp như: máy trồng mía một hàng bán cơ giới, máy trồng mía hai hàng kép, máy trồng mía bầu, các loại máy chăm sóc mía chưa ra lóng và đã ra lóng, máy tuốt lá và chặt ngọn...

Hệ thống máy liên hợp trong ngành mía đường - Ảnh 1

Ông Đoàn Xuân Hòa, Phó Cục trưởng Cục Chế biến nông lâm thủy sản và nghề muối cho biết, đến nay các khâu như làm đất, rạch hàng, trồng, bạt gốc, chăm sóc và thu hoạch mía đã được nhiều nhà máy quan tâm đầu tư đẩy mạnh cơ giới hóa, đưa vào sử dụng hệ thống máy liên hợp nhằm giảm thiểu sức lao động cho công nhân, nâng cao hiệu quả sản xuất. Hiện cơ giới hóa khâu làm đất cho mía cả nước đạt khoảng 65-75% diện tích. Có nhiều nơi như Công ty cổ phần Mía đường Tuy Hòa đã áp dụng cơ giới hóa trên khâu làm đất đạt trên 80% diện tích vùng nguyên liệu của công ty. Một số công ty có vùng nguyên liệu tập trung lớn, địa hình tương đối bằng phẳng như Châu Thành – Tây Ninh; Ia Pa – Gia Lai đã nhập mẫu máy liên hợp thu hoạch chặt khúc. Đây là dàn máy do Mỹ sản xuất. Loại máy này có vừa thể chặt mía sát gốc, xén ngọn mía, vừa cắt mía thành từng khúc ngắn 20 - 25 cm chuyển vào băng tải đưa mía vào thùng xe chạy kèm bên cạnh để chuyển về nhà máy.

Trước nhu cầu cao về cơ giới hóa trong khâu thu hoạch mía, Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch đã nghiên cứu thiết kế, chế tạo được máy chặt mía rải hàng. Sử dụng loại máy này có thể giảm được 25-30% công lao động, 10% chi phí so với thu hoạch bằng thủ công. Ngoài ra, loại máy này còn tận thu được 5-7% khối lượng mía và giảm 200.000 – 300.000 đồng/ha chi phí bạt gốc do chặt mía sát gốc hơn so với thu hoạch thủ công.

Vẫn còn nhiều khó khăn

Tuy việc đưa vào sử dụng các loại máy liên hợp giúp đạt hiệu quả cao trong các khâu trồng và thu hoạch mía nhưng vẫn gặp phải những hạn chế nhất định, nhất là việc thích nghi với điều kiện khác biệt của mỗi vùng, miền. Theo những công ty đã áp dụng loại máy liên hợp thu hoạch chặt khúc mía do Mỹ sản xuất nói trên: Máy chỉ có thể thu hoạch ở vùng đất rộng, cứng. Những vùng trũng, đất gồ ghề rất khó đưa máy vào thu hoạch. Mặt khác, khi sử dụng máy này phải tổ chức phối hợp thật tốt khâu thu hoạch và tiếp nhận mía về nhà máy trong vòng 24 giờ để đảm bảo chất lượng mía. Vì nếu thu hoạch xong, chậm chuyển về ép sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng mía, tổn thất sau thu hoạch mía vẫn cao. Ngoài ra, khi thực hiện, loại máy có hạn chế là phải có hệ thống rơmoóc phù hợp đi cùng theo máy liên hợp thu nhận mía đoạn và phải có thiết bị nhận mía đoạn trong sân nhà máy đưa tới băng vận chuyển vào máy ép.

Hệ thống máy liên hợp trong ngành mía đường - Ảnh 2

Hay như đối với loại máy chặt mía rải hàng cũng chỉ sử dụng cho mía trồng theo phương thức rải hàng, có độ dốc không quá 10 độ. Còn đối với vùng trồng mía trên liếp (luống) như ở đồng bằng sông Cửu Long thì trong khu vực và trên thế giới lại chưa có loại máy thu hoạch nào phù hợp. Do đó, tìm ra một giải pháp khoa học và công nghệ nhằm cơ giới hóa khâu thu hoạch – vận chuyển mía lúc này là bài toán không dễ đối với ngành công nghiệp mía đường. Để ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất mía thuận lợi và hiệu quả, đại diện Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch cho rằng, các loại máy, thiết bị cần có sự đầu tư đồng bộ và tổ chức khai thác sử dụng hợp lý. Trước tiên, cần quy hoạch lại đồng ruộng, khuyến khích dồn điền đổi thửa, tích tụ ruộng đất để có quy mô lớn và xây dựng cơ sở hạ tầng đáp ứng yêu cầu ứng dụng cơ giới hóa. Bên cạnh đó, các đơn vị cần xây dựng và áp dụng quy trình canh tác mía phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho cơ giới hóa theo hướng đồng bộ các khâu nhằm nâng cao hiệu quả trong sản xuất. Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, để đưa cơ giới hóa vào sản xuất, ngành mía đường phải rà soát lại quy hoạch, hình thành các vùng sản xuất lớn, tập trung gắn với các nhà máy chế biến.

Hiện nay Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch cũng đang thực hiện đề tài nghiên cứu thiết kế, chế tạo loại máy thu hoạch phù hợp với loại nguyên liệu này.

-------------------------------------------------

Bài viết phục vụ Dự án “Tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng về an toàn lao động, vệ sinh lao động năm 2015”.

Thanh Hà