“Hay là mình mang tượng trả lại cho đình, chùa nhỉ...

”Đây là một ý trong phần bày tỏ ý kiến của một bạn đọc xưng tên là Phạm Thượng - ngụ tại đường Chu Văn An, quận Bình Thạnh (TPHCM) - gọi điện cho chúng tôi vào sáng 11.2.

Bộ sưu tập tượng Phật đản sanh của một nhà sưu tập tư nhân tại triển lãm ở TPHCM năm 2013. ẢNH: Â.T

Bạn Phạm Thượng cho biết: Ý nghĩ này của bạn nảy ra sau khi bạn đọc bài “Cần phổ biến cẩm nang đi chùa, dự lễ hội” đăng trên Báo Lao Động và một số bài viết trên các báo liên quan tới việc đặt thêm tượng “lạ” tại chùa Bà Đá (Hà Nội) vài ngày qua. Theo bạn Phạm Thượng: Ai cũng rõ, cả ngàn ngôi đình, chùa ở nước ta mấy chục năm qua bị mất cắp nhiều pho tượng quý.

Việc chảy máu cổ vật, những ai quan tâm tới, cũng đều rõ. Trong khi đó, báo chí hay đưa tin kèm hình minh họa nhà sưu tầm cổ vật này, họa sĩ kia, vị sư nọ sưu tập được hàng trăm pho tượng thánh, thần, phật quý hiếm, thậm chí có bài khen ngợi những pho tượng phật đắt giá cả triệu đô trong bộ sưu tập tư nhân của một họa sĩ đất Hà thành... Tượng cổ nói chung, tượng thần phật từ các đình chùa Việt nói riêng đến tay những người được gọi là nhà sưu tập, chơi đồ cổ, từ nhiều nguồn, trong đó, có nguồn từ khâu trung gian là mua lại từ những tay đánh cắp cổ vật “vớt lại” từ các nơi thờ tự tại các đình chùa, đền đài, miếu, nhà thờ họ tộc...

Dư luận, trong đó có cả một số nhà sưu tập, họa sĩ đã và đang kêu to, phê bình đúng, trong các chùa hiện nay, nhiều tượng bị thay mới đều xấu (vì tượng cũ, cổ và đẹp bị đánh cắp, đánh tráo, bị thay vô tội vạ vì người coi sóc chùa kém hiểu biết,...), vậy, họ có sẵn lòng, hoan hỉ mang trả lại, cung tiến những bức tượng họ có được cho đình chùa hay không, mặc dù việc xác định “căn tướng” của tượng để đưa tượng nào về đình, chùa, đền nấy là việc không đơn giản...Câu hỏi này, như chính bạn Phạm Thượng tự nhận xét là... ngây thơ, song, theo chúng tôi cũng khá thú vị.

Trên trang web thusuutap.com, tháng 8.2013, nhà sưu tập Đào Phan Long có đưa ra ý kiến về việc chảy máu đổ cổ: “Trước sự việc này, chắc nhà nước sẽ có chủ trương ngăn chặn, nhưng thiết nghĩ nếu những người sưu tập cổ vật và các bảo tàng có ý thức quan tâm mua lại những pho tượng cổ quý khi bắt gặp ở đâu đó, chắc chắn việc làm này sẽ góp phần gìn giữ các giá trị văn hóa quý giá của dân tộc ta, dù chúng được lưu giữ ở đâu trên mảnh đất này, còn hơn chúng lại ra đi biệt xứ...”.“Hay là mình mang tượng trả lại cho đình, chùa nhỉ...” - một câu hỏi đang chờ câu trả lời.