Hàng Việt lép vế trên sàn TMĐT: Điểm yếu cố hữu...

    14 liên quanGốc

    Doanh nghiệp Việt đã thành công trên thị trường truyền thống khó thay đổi nhận thức, chấp nhận cái mới để chuyển sang thương mại điện tử.

    Báo cáo mới của iPrice cho thấy hàng Việt đang lép vế trên các sàn thương mại điện tử. Cụ thể, trong top 1.200 mặt hàng được tìm mua nhiều nhất trên các sàn thương mại điện tử, sản phẩm mang thương hiệu Việt chỉ chiếm trung bình 17% trong năm 2020 và nửa đầu 2021. Trong khi đó, có đến 83% sản phẩm được quan tâm nhất là hàng ngoại nhập.

    Con số này còn có dấu hiệu suy giảm từ 2020 sang 2021. Tỷ lệ hàng Việt trong top 1.200 bán chạy chỉ chiếm 20% trong thời điểm dịch năm 2020. Bước sang nửa đầu năm 2021, các mặt hàng trong nước chỉ còn chiếm 14% trong top bán chạy.

    Trao đổi với Đất Việt, Ths Nguyễn Bình Minh, Khoa Thương mại điện tử, Đại học Thương mại cho biết, hàng Việt lép vế so với hàng ngoại trên các sàn thương mại điện tử là điều dễ hiểu.

    Xét riêng trong hai năm 2020-2021 có thể thấy, năm 2020, Việt Nam chống dịch tốt, được thế giới ghi nhận, thậm chí coi là một điển hình để các nước học tập. Tuy nhiên, sang năm 2021, với biến chủng Delta, công cuộc phòng, chống dịch của Việt Nam khó khăn hơn rất nhiều, nhiều địa phương, nhất là các tỉnh phía Nam, với đầu tàu kinh tế của cả nước là TP.HCM phải thực hiện giãn cách nghiêm ngặt trong thời gian dài, logistics trở thành khâu yếu nhất. Điều này tác động mạnh đến các nhà sản xuất Việt Nam, các thương hiệu Việt bị đuối sức và suy giảm.

    Trong khi đó, các doanh nghiệp nước ngoài phòng chống rủi ro tốt hơn, khi xảy ra sự cố họ đã có sự chuẩn bị về nguồn hàng, còn doanh nghiệp trong nước lại rất kém chuyện này.

    Hàng Việt bị lép vế trên các sàn thương mại điện tử

    "Sức sản xuất của TP.HCM và các tỉnh phía Nam bị ảnh hưởng nghiêm trọng và trước mắt có thể tiếp tục suy giảm khi người lao động rời thành phố về quê, các doanh nghiệp tại TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai thiếu nhân lực để tái sản xuất. Cho nên, sự suy giảm của các thương hiệu Việt là điều không tránh khỏi", ông Minh nhận xét.

    Nhìn rộng ra, vị chuyên gia chỉ ra một điểm yếu "cũ" khiến hàng nước ngoài áp đảo được hàng Việt trên các sàn thương mại điện tử, đó là nền sản xuất trong nước cũng như văn hóa tiêu dùng của người Việt còn yếu.

    "Người tiêu dùng Việt Nam chưa có tư duy chuộng hàng nội địa. Trong những năm gần đây, văn hóa tiêu dùng ấy được cải thiện rất nhiều. Ban đầu, cơ quan quản lý phải khuyến khích Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam, sau đó dần chuyển sang hướng Người Việt Nam tự hào dùng hàng Việt Nam, nghĩa là thứ hạng hàng Việt trong tâm lý của người Việt đang dần thay đổi và trong tâm lý của thị trường thế giới cũng có bước tiến.

    Trước đây, nền sản xuất Việt Nam yếu, trong khi các nước trong khu vực như Thái Lan, Malaysia sản xuất nhiều, hàng hóa đa dạng. Đặc biệt, ngay sát Việt Nam, Trung Quốc là công xưởng của thế giới, nhất là hàng cấp thấp. Do vậy, nếu doanh nghiệp Việt tập trung vào phân khúc rẻ tiền thì không bao giờ cạnh tranh được với Trung Quốc vì không thể rẻ hơn họ. Chỉ khi chuyển hướng tập trung vào phân khúc hàng hóa chất lượng, giá trị cao thì hàng Việt mới vươn lên được", Ths Nguyễn Bình Minh chỉ rõ.

    Vị chuyên gia ghi nhận, hiện nay Việt Nam đã cải thiện điều này rất nhiều. Trong các siêu thị, hàng hóa có chất lượng ngày càng cao, trên các sàn thương mại điện tử có sự phổ cập của các mặt hàng ở thị trường ngách. Độ phủ của hàng Việt Nam trong thị trường truyền thống tương đối lớn so với độ phủ của hàng hóa các nước khác.

    Tuy nhiên, thương mại điện tử có ưu thế xuyên biên giới, hàng của các nước mạnh hơn vẫn vào được. Sự đa dạng, phong phú của các sản phẩm nước ngoài làm cho độ phổ biến của hàng nước ngoài rộng hơn, còn nếu tính về tổng dung lượng tiêu dùng, Ths Nguyễn Bình Minh khẳng định, hàng Việt Nam vẫn được tiêu dùng nhiều hơn, nhất là những sản phẩm cơ bản, tiêu dùng phục vụ cho đời sống. Theo dõi đánh giá các thương hiệu trên thế giới có thể thấy độ tin cậy của hàng Việt Nam ngày càng tăng lên, thậm chí vượt lên cả Trung Quốc.

    "Cho nên, nếu hàng Việt Nam tiếp tục đi theo hướng sản xuất hàng có chất lượng thì sẽ ngày càng giành được thị phần. Còn nếu đi theo hướng sản xuất hàng rẻ tiền, cấp thấp thì không có tương lai, vì không có khả năng cạnh tranh được với hàng Trung Quốc", ông Minh tái nhấn mạnh và ghi nhận hàng Việt Nam đang đi theo hướng chất lượng hơn mà mặt hàng gạo là một ví dụ. Nhiều sản phẩm gạo của Việt Nam đã giành được thứ hạng cao trên thế giới, số lượng mua có thể ít nhưng giá trị ngày càng cao hơn.

    Khắc phục điểm yếu cố hữu...

    Một điểm yếu cố hữu của doanh nghiệp Việt được Ths Nguyễn Bình Minh chỉ ra đó là doanh nghiệp Việt chưa quan tâm đến thương mại điện tử đúng mức. Điều này, theo vị chuyên gia, liên quan đến sự cố chấp của người Việt. Khi đã thành công ở môi trường truyền thống, doanh nhân Việt không ra khỏi được lối mòn tư duy đó, để chuyển sang môi trường mới, hiện đại như thương mại điện tử, đối với họ là một thách thức.

    Đây cũng là tình trạng phổ biến trên thế giới, và ở Việt Nam, nhiều doanh nghiệp rơi vào tình trạng này, không chấp nhận cái mới và không thay đổi nhận thức. Thường chỉ đến khi kiệt quệ, không còn cách nào khác thì họ mới chịu thay đổi, còn không họ sẽ vẫn cứ níu kéo hào quang cũ, thậm chí coi môi trường mới chỉ là giải pháp tạm thời.

    "Rất nhiều doanh nghiệp Việt thành công nhưng khó khăn trong chuyển đổi sang thương mại điện tử, vấn đề nằm ở nhận thức của doanh nghiệp. Doanh nghiệp Việt có thể thừa nhận thương mại điện tử là hay, là tốt nhưng không ứng dụng, chỉ khi không còn cách nào khác.

    Dịch bệnh có một ưu điểm là ép doanh nghiệp phải thay đổi, nhưng ngược lại, việc ứng phó với dịch chưa được tốt nên dẫu có muốn, không phải ai cũng thay đổi được.

    Trung Quốc, cùng xuất phát điểm với Việt Nam, cùng ứng dụng thương mại điện tử vào cuối thế kỷ 20, đầu thế kỷ 21 nhưng họ vượt Việt Nam rất xa vì họ chấp nhận cái mới, chấp nhận thay đổi", Ths Nguyễn Bình Minh cho biết.

    Thành Luân

    Nguồn Đất Việt: http://datviet.trithuccuocsong.vn/kinh-te/thi-truong/hang-viet-lep-ve-tren-san-tmdt-diem-yeu-co-huu-3440044/