Giúp người nghiện hòa nhập cộng đồng: Cần nhiều giải pháp

"Chúng ta nói chung chung rất nhiều nhưng không có các kế hoạch cụ thể giúp đỡ tới cùng nên không ít người nghiện sau cai phải lặn lội đi tìm việc nhưng không được đã bi quan chán nản quay ra tái nghiện” – Thứ trưởng Bộ LĐTB&XH Nguyễn Trọng Đàm đã thẳng thắn trao đổi với báo chí xung quanh vấn đề cai nghiện hiện nay.

Thứ trưởng Nguyễn Trọng Đàm

PV: Thưa Thứ trưởng, nhìn vào con số hơn 204.000 người nghiện ma túy, trong đó số người tái nghiện chiếm không nhỏ, không ít người lo ngại và đặt câu hỏi phải chăng công tác cai nghiện của ta vẫn chưa phát huy được vai trò của mình?

Thứ trưởng Nguyễn Trọng Đàm: Số người nghiện ma túy đang có chiều hướng gia tăng, đây là một thực tế đáng báo động. Tính đến cuối tháng 9-2014, cả nước hơn 204.000 người nghiện ma túy, tăng 4 lần trong vòng 20 năm, kể từ năm 1994 đến nay.

Những năm qua, công tác cai nghiện ma túy cho người nghiện ở hầu hết các địa phương được triển khai tích cực. Bộ LĐTB&XH đã phối hợp với các bộ, ngành, các tỉnh, thành phố xây dựng nhiều chương trình, kế hoạch thực hiện công tác hỗ trợ và quản lý sau cai nghiện. Tuy nhiên, chúng ta vẫn còn quá nhiều sự kì thị đối với người nghiện, thậm chí nhiều cơ quan tổ chức nhà nước còn e ngại khi người nghiện đến xin việc làm. Chúng ta nói chung chung rất nhiều nhưng những kế hoạch cụ thể thì chưa làm được. Đã có rất nhiều học viên đi cai 3- 4 lần nhưng vẫn tái nghiện, bởi khi trở về địa phương họ phải tự lặn lội đi tìm việc nhưng không tìm được vì sự kì thị, thất nghiệp họ lại chán nản rồi lại sa vào con đường nghiện.

Nói như vậy công tác sau cai giữ vai trò rất quan trọng, thưa Thứ trưởng?

- Đúng vậy! Trên thực tế, dù việc cai nghiện rất khó khăn, nhưng nếu bản thân người nghiện quyết tâm cùng sự giúp đỡ của gia đình, chính quyền thì hoàn toàn có thể cai nghiện thành công. Tính đến thời điểm hiện tại đã có hàng nghìn người sau cai nghiện 3-7 năm chưa tái nghiện. Nhiều người từng nghiện nặng, nghiện nhiều năm nhưng đã quyết tâm cai nghiện, tích cực tham gia các hoạt động xã hội, được công đồng ghi nhận. Để đẩy lùi nghiện ma túy, xã hội cần gạt bỏ sự kì thị thay vào đó cho họ một cơ hội để họ tái hòa nhập và cũng là xây dựng một môi trường sống lành mạnh cho tất cả.

Thời gian qua ở vài địa phương đã xảy ra tình trạng học viên phá trung tâm bỏ về cả tập thể khiến dư luận hết sức hoang mang. Xin Thứ trưởng cho biết nguyên nhân của thực trạng này?

- Vừa qua có một vài địa phương đã để xảy ra thực trạng này,cụ thể là tại một trung tâm ở Hải Phòng học viên bỏ về tập thể. Như chúng ta đã biết, phần lớn những người đưa vào cai nghiện bắt buộc về tâm lý cũng như về nhận thức họ đều chưa hoàn toàn tự nguyện đi cai mà họ thường coi mình là bị bắt cai, thế nên lúc nào cũng có tư tưởng muốn ra. Lợi dụng tâm lí đó, một bộ phận người nghiện là những đối tượng cộm cán đã tìm cách kích động, xúi giục. Do đó mới có thực trạng học viên phá cổng bỏ về tập thể.

Thưa Thứ trưởng, mới đây Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định tháo gỡ khó khăn cho người cai nghiện tập trung, đến nay công tác đó được triển khai như thế nào?

- Thực hiện Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ đang chỉ đạo các Bộ hướng dẫn cho các địa phương tổ chức các Trung tâm trợ giúp xã hội trước mắt tiếp nhận những người nghiện không có nơi cư trú ổn định trong một thời gian nhất định nào đó để họ có nơi ăn nghỉ, sau đó các cơ quan chức năng có thể tiến hành lập hồ sơ đưa qua tòa án quyết định xem có cần phải vào Trung tâm cai nghiện bắt buộc không.

Về chỉ đạo chung, Thủ tướng yêu cầu các Bộ rà soát lại các quy phạm pháp luật để rút ngắn thời gian, rút ngắn quy trình thủ tục để đưa những người nghiện cần phải vào cai nghiện tập trung càng sớm càng tốt đồng thời đẩy mạnh cai nghiện tại cộng đồng.

Vậy vai trò của Bộ LĐTB & XH trong việc thực hiện sự chỉ đạo đó như thế nào, thưa Thứ trưởng?

- Là thành viên của UBQG, được giao chủ trì về công tác cai nghiện, Bộ LĐTB&XH đã tham mưu cho Chính phủ ban hành Đề án về đổi mới công tác cai nghiện đến năm 2020. Trong đó phương châm chung là sẽ tiến hành đồng thời nhiều phương thức cai nghiện, có những người sẽ phải cai bắt buộc có những người cai tại cộng đồng. Nhưng dù là đối tượng nào thì việc nâng cao chất lượng công tác cai nghiện, dạy nghề, tạo việc làm cho người nghiện phải được đặt lên hàng đầu và được chú trọng.

Quản lí sau cai ở xã phường cần phải có kế hoạch cụ thể phối hợp chặt chẽ giữa các bộ ngành và các trung tâm cai nghiện, chứ nếu chúng ta làm chung như thời gian vừa rồi sẽ rất khó khăn. Bộ đang trình Thủ tướng Chính phủ kế hoạch tổng thể để triển khai Đề án này. Sau khi Thủ tướng phê duyệt, Bộ sẽ chủ trì phối hợp và đôn đốc các bộ ngành địa phương thực hiện có hiệu quả.

Liên quan tới các văn bản hướng dẫn Luật Xử lí vi phạm hành chính, hiện chỉ còn duy nhất một Thông tư liên tịch do Bộ Y tế chủ trì phối hợp với Bộ LĐTB&XH và Bộ Công an, đó là Thông tư hướng dẫn về trình tự thủ tục và thẩm quyền xác định tình trạng nghiện của người nghiện, hiện chúng tôi đang gấp rút hoàn thiện để ít ngày nữa là ban hành.

Trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!

Khanh Lê (Thực hiện)