Giúp doanh nghiệp hòa nhập sân chơi quốc tế

Theo ông Phạm Văn Khánh - Vụ trưởng Vụ Kinh tế, Bộ Xây dựng đang phối hợp với Jica, cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản hoàn thiện dự án: Nâng cao năng lực quản lý hợp đồng, Quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình, An toàn, Môi trường và Chất lượng công trình, nhằm góp phần hoàn thiện hệ thống cơ chế chính sách của ngành Xây dựng phù hợp với cơ chế thị trường của Việt Nam, và hội nhập quốc tế.

Giúp doanh nghiệp hòa nhập sân chơi quốc tế - Ảnh 1

Thưa ông, vấn đề quản lý hợp đồng và chi phí đầu tư xây dựng (Vụ Kinh tế đảm nhiệm), Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục hoàn thiện những cơ chế chính sách gì thời gian tới?

- Các cơ quan Bộ Xây dựng đang tích cực hợp tác với Jica để tìm ra một số vấn đề mà Việt Nam cần hoàn thiện cho phù hợp với thông lệ quốc tế. Vấn đề lớn nhất là đảm bảo sự độc lập, bình đẳng giữa chủ đầu tư, nhà thầu và đơn vị tư vấn. Theo thông lệ quốc tế, để đảm bảo tính khách quan, tính hiệu quả trong quản lý đầu tư xây dựng, thì trụ cột 3 bên: Chủ đầu tư, tư vấn và nhà thầu trong thực hiện dự án cần sự hợp tác nhưng cũng cần độc lập và bình đẳng. Tư vấn quản lý hợp đồng sẽ phải quản lý tất cả các lĩnh vực của hợp đồng, có quyền xử lý độc lập để đảm bảo hợp đồng thực hiện đúng mục tiêu. Quyền nghĩa vụ của cả hai bên chủ đầu tư và tư vấn giám sát được đảm bảo ngang nhau khi thực thi các thỏa thuận trong hợp đồng, mặc dù chủ đầu tư trả tiền cho tư vấn quản lý hợp đồng. Điều này giúp đạt hiệu quả trong quản lý hợp đồng. Ở Việt Nam, pháp luật về hợp đồng xây dựng đã bảo đảm quyền và nghĩa vụ giữa chủ đầu tư với nhà thầu trong hợp đồng được bình đẳng, chỉ còn vấn đề về tư vấn giám sát. Bởi hiện nay, chỉ khi chủ đầu tư không đủ năng lực thực hiện thì mới thuê tư vấn giám sát thực hiện hợp đồng. Do đó, chủ đầu tư quyết định quyền của tư vấn giám sát thông qua hợp đồng, chủ đầu tư giao nhiệm vụ nào thì tư vấn làm nhiệm vụ đó, nên công việc của tư vấn quản lý hợp đồng có thể sẽ không quản lý toàn bộ hợp đồng.

Vấn đề tiếp theo cần phải làm rõ hơn liên quan đến việc hiện thực hóa chế tài trong hợp đồng. Chế tài của chúng ta khá đầy đủ, nhưng còn một số chế tài chưa có đủ điều kiện để thực hiện, như vấn đề thưởng phạt hợp đồng với công trình sử dụng vốn Nhà nước. Luật yêu cầu các bên được thỏa thuận mức thưởng hợp đồng và phạt hợp đồng không quá 12% giá trị hợp đồng bị vi phạm, nhưng đối với công trình vốn ngân sách Nhà nước chưa hướng dẫn rõ lấy tiền ở đâu để thưởng hoặc phạt, nên rất khó để thực hiện.

Khâu về giải quyết tranh chấp trong hợp đồng sẽ được hoàn thiện hơn. Theo Nghị định 48 của Chính phủ ban hành ngày 07/5/2010 về hợp đồng trong hoạt động xây dựng, nếu chủ đầu tư chậm thanh toán thì phải trả lãi, nếu chủ đầu tư gây thiệt hại cho nhà thầu hoặc nhà thầu gây thiệt hại cho chủ đầu tư thì phải bồi thường, nếu không bồi thường hoặc không thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình theo thỏa thuận của hợp đồng thì dẫn đến tranh chấp. Tuy nhiên, chúng ta đã đề cập đến các hình thức xử lý tranh chấp nhưng để xử lý từng tình huống như nào cho hiệu quả thì còn thiếu và tiếp tục hoàn thiện trong thời gian tới.

Ngoài ra, nội dung hợp đồng của chúng ta đã đầy đủ nhưng sẽ được sắp xếp, cơ cấu lại cho phù hợp với thông lệ quốc tế, để dễ thực hiện. Các mẫu hợp đồng quốc tế ở các nước trên thế giới thường theo mẫu hợp đồng của Fidic (Hiệp hội quốc tế các kỹ sư tư vấn).

Đối với quản lý chi phí đầu tư xây dựng, chúng ta đã thực hiện: Nguyên tắc quản lý chi phí đầu tư xây dựng, đơn giá vật liệu, đơn giá nhân công theo thị trường và thông lệ quốc tế. Thời gian tới, chúng ta tiếp tục thay đổi, hoàn thiện và làm rõ hơn: Cơ cấu dự toán, chi phí máy và hệ thống chi phí quản lý (bao gồm quản lý doanh nghiệp, quản lý công trường, đặc biệt là quản lý công trường) và các chi phí khác liên quan sẽ được làm rõ hơn, minh bạch hơn trong từng điều kiện, từng quy mô dự án, từng loại công trình, để đảm bảo đúng nguyên tắc quản lý chi phí trong Luật Xây dựng năm 2014 là tính đúng, tính đủ, đáp ứng mục tiêu hiệu quả dự án và phù hợp với yếu tố khách quan của thị trường.

Tuy nhiên, để hoàn thiện hệ thống cơ chế chính sách của ngành Xây dựng phù hợp với cơ chế thị trường và thông lệ quốc tế, còn phải hoàn thiện rất nhiều các yếu tố khác nữa. Quan điểm của ông về vấn đề này?

- Tiến độ thực hiện dự án, chất lượng xây dựng công trình, các điều kiện thi công công trình,… đều ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí thực hiện dự án, doanh thu của chủ đầu tư, nhà thầu. Vì vậy, đối với lĩnh vực quy hoạch, phải làm sao để quy hoạch phủ kín, phù hợp với các yếu tố khách quan, điều kiện thực hiện và đặc biệt phải có kế hoạch để thực hiện quy hoạch nhằm hạn chế quy hoạch không được thực hiện theo kế hoạch (quy hoạch treo). Thời gian qua, có những quy hoạch treo vì phần lớn trong đồ án quy hoạch của chúng ta thiếu đánh giá nội dung về kinh tế, chưa chỉ ra được nguồn lực nào để thực hiện quy hoạch theo kế hoạch. Hay đối với việc kiểm soát chất lượng, đặc biệt là đối với hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, nếu đầy đủ, phù hợp với thực tiễn, thì việc quản lý sẽ rất thuận lợi, không ách tắc và giảm được chi phí trung gian. Ngoài ra, còn có các điều kiện khác liên quan đến thực hiện dự án như: Tiến độ công tác giải phóng mặt bằng, cấp vốn cho dự án, cấp giấy phép xây dựng,… cũng cần phải tiếp tục được hoàn thiện, tiệm cận hơn với kinh tế thị trường, theo thông lệ quốc tế. Hiện nay, hệ thống pháp luật liên quan đến xây dựng của chúng ta cơ bản đã đầy đủ, đồng bộ, gần với thông lệ quốc tế. Vấn đề còn lại trong thời gian tới là triển khai để các quy định này đi vào thực tiễn cuộc sống.

Trân trọng cảm ơn ông!

Thanh Nga (thực hiện)