Giảm 100.000 biên chế có tạo ra cuộc chạy đua "giữ ghế"?

(ĐSPL) - Không thể để tình trạng những người không làm được việc, không chịu làm việc vẫn "rút" lương cơ quan. Nhưng vấn đề đặt ra là làm thế nào để không biến một chủ trương tốt đẹp thành cơ hội để “thanh trừng” lẫn nhau?

Đề án tinh giản 100.000 công chức, viên chức do bộ Nội vụ đề xuất đang thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận, nhiều người coi đây là một "cuộc cách mạng" về nhân sự. 100.000 người so với con số 2,8 triệu công chức như hiện nay chưa phải là nhiều, nhưng đề xuất này cũng khiến không ít người trong diện " báo động đỏ" lo sốt vó. Liệu đây có phải là một cuộc "cách mạng nhân sự" hay lại tạo ra một cuộc chạy đua mới để giữ lại vị trí hay là cơ hội để loại bỏ những “cái gai trong mắt”? Không dễ để trả lời những câu hỏi như vậy.

Phóng to

Tinh giản 100.000 công chức có phải là một cuộc cách mạng về nhân sự? - (Ảnh minh họa).

Tinh giản 100.000 công chức vẫn còn hơi ít (!?)

Vừa qua, bộ Nội vụ đã công bố dự thảo nghị định của Chính phủ về chính sách tinh giản biên chế để lấy ý kiến người dân. Đồng thời Bộ cũng có công văn gửi các bộ ngành và địa phương đề nghị góp ý kiến vào dự thảo tờ trình Chính phủ về dự thảo nghị định nêu trên...

Theo dự thảo về chính sách tinh giản biên chế bộ Nội vụ đang lấy ý kiến bộ ngành, lộ trình 6 năm tới (2014 - 2020) sẽ cần 8.000 tỷ đồng để tinh giản khoảng 100.000 biên chế, trong đó 80% là giải quyết nghỉ hưu trước tuổi và 20% giải quyết thôi việc.

Dự thảo tờ trình nêu rõ, hiện nay khi triển khai các quy định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền về tiêu chuẩn, chức danh từng vị trí việc làm của cán bộ, công chức, viên chức sẽ có một số lượng lớn cán bộ, công chức, viên chức không đáp ứng được tiêu chuẩn của vị trí việc làm đang đảm nhiệm, cũng không bố trí được việc làm khác, cần giải quyết tinh giản.

Cùng với việc kế thừa những quy định tại Nghị định 132 trước đây, dự thảo nghị định lần này bổ sung một số quy định về trường hợp tinh giản rất cụ thể. Đó là những người có chuyên ngành đào tạo không phù hợp với vị trí việc làm hiện đang đảm nhiệm nhưng không thể bố trí việc làm khác. Quy định này nhằm giúp việc sắp xếp lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức theo đúng ngành, nghề đào tạo; Những người có hai năm liên tiếp được phân loại, đánh giá xếp vào mức hoàn thành nhiệm vụ nhưng còn hạn chế về năng lực, hoặc có hai năm liên tiếp, trong đó có một năm hoàn thành nhiệm vụ nhưng còn hạn chế về năng lực và một năm không hoàn thành nhiệm vụ nhưng không thể bố trí việc làm khác phù hợp. Quy định này nhằm tạo điều kiện cho việc đưa ra khỏi bộ máy những trường hợp có năng lực yếu qua việc đánh giá, phân loại hằng năm để góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Trường hợp người đại diện theo ủy quyền đối với phần vốn Nhà nước tại doanh nghiệp có vốn Nhà nước, nay doanh nghiệp đó không còn phần vốn Nhà nước nhưng không bố trí được vào vị trí công tác mới. Quy định này rất cần thiết nhằm giải quyết chế độ, chính sách cho một số cán bộ, công chức trước đây được cử sang làm đại diện quyền sở hữu phần vốn Nhà nước trong doanh nghiệp đã cổ phần hóa, nay cổ phần của Nhà nước đã bán hết, những đối tượng này không thể bố trí công việc khác tại cơ quan cũ.

Ngoài ra, dự thảo nghị định còn một số quy định khác có liên quan và quy định cụ thể thời gian áp dụng chính sách tinh giản biên chế là từ năm nay đến 31/12/2020. Thời hạn này phù hợp với lộ trình sắp xếp tổ chức bộ máy trong chương trình tổng thể cải cách hành chính Nhà nước giai đoạn 2012-2020, đề án đẩy mạnh cải cách chế độ công chức, công vụ.

Ngay sau khi đề xuất trên của bộ Nội vụ được công bố rộng rãi, nhiều người dân đặc biệt là những cán bộ, công chức bày tỏ nhiều băn khoăn, lo lắng về con số 100.000 người sẽ ra khỏi bộ máy công quyền.

Trao đổi với PV báo Đời sống và pháp luật xung quanh vấn đề này, ông Vũ Quốc Hùng, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương bày tỏ: "Quan điểm của tôi là ủng hộ cắt giảm biên chế vì thực trạng hiện nay ở các cơ quan Nhà nước thừa rất nhiều công, viên chức. Đó là chưa kể đến những người thuộc diện con ông, cháu cha được gửi vào".

Ông Vũ Quốc Hùng dẫn chứng đến con số 30% công chức, viên chức thuộc diện "cắp ô đi, cắp ô về" như Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã đề cập trước đó. Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương cho rằng con số 30% công chức, viên chức không làm được việc là có cơ sở và chỉ tinh giản 100.000 người là hơi ít.

"Một cái nữa là trong các giải pháp chống tham nhũng cũng đưa ra việc tăng lương cho đội ngũ công, viên chức. Thế nhưng đội ngũ này đông như vậy mà số người làm việc vẫn chưa hiệu quả thì tăng làm sao được để lãng phí ngân sách Nhà nuớc. Vấn đề ở đây là không chỉ bàn xong rồi dừng lại ở đấy. Cần phải rà soát, chấn chỉnh một cách nghiêm túc, thậm chí mạnh tay cắt giảm công chức để bộ máy làm việc hiệu quả hơn", ông Vũ Quốc Hùng nhấn mạnh.

Nguy cơ “đánh hội đồng” và “trù dập”

Xung quanh con số 100.000 công chức nằm trong diện bị tinh giản biên chế, câu hỏi đầu tiên đặt ra là giảm ai? Tất nhiên câu trả lời sẽ là giảm những người không đủ tiêu chuẩn. Song thế nào là đủ tiêu chuẩn và làm thế nào để chọn "đúng người, đúng việc" không phải dễ. Những tiêu chí nằm trong đề xuất mà bộ Nội vụ đưa ra được cho là chưa rõ ràng, vẫn còn chung chung, như thế rất dễ dẫn tới tình trạng thiếu công bằng trong việc giải quyết "đầu ra".

Không thể để tình trạng những người không làm được việc, không chịu làm việc vẫn "rút" lương cơ quan. Nhưng vấn đề đặt ra là làm thế nào để không biến một chủ trương tốt đẹp thành cơ hội để “thanh trừng” lẫn nhau? Làm thế nào để những người có năng lực thực sự, trung thực, dám đấu tranh không bị "đánh hội đồng"?

Đó là lo ngại của không ít nhiều người dân và cả những nhà quản lý xung quanh "cuộc cách mạng" nhân sự do bộ Nội vụ phát động. Trong bối cảnh đầu vào của công chức trong những năm qua và con số 30% công chức "cắp ô đi, cắp ô về" như Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc phát biểu thì những lo ngại đó hoàn toàn có cơ sở.

Trao đổi với PV báo Đời sống và pháp luật về những băn khoăn, lo lắng trên, ông Thái Quang Toản, Vụ trưởng vụ Tổ chức - Biên chế (bộ Nội vụ), một trong những người soạn thảo ra đề án này thẳng thắn thừa nhận: "Theo tôi, nơi này, nơi khác vẫn có chuyện lợi dụng tinh giản biên chế để trù dập nhau, nhưng không phải là đồng bộ. Tất nhiên là phải làm công tâm, còn nếu đã trù dập cán bộ, viên chức thì đạo đức, trách nhiệm của người lãnh đạo như thế là không chấp nhận được. Đó là chưa kể làm như thế là không đúng với quy định của pháp luật".

Ông Thái Quang Toản cho biết thêm, ngoài ra các Nghị định của Chính phủ, nếu được thực hiện nghiêm túc thì tình trạng trên cũng sẽ giảm bớt. Ông Toản lấy ví dụ năm ngoái bộ Nội vụ tổ chức thi tuyển công chức, có mấy trăm thí sinh dự thi nhưng chỉ chọn được 27 người.

Trả lời về những lo ngại sẽ tạo ra một cuộc "chạy đua" mới để giữ chân khi cuộc tinh giản bắt đầu, ông Thái Quang Toản cam kết việc đánh giá, tinh giản cán bộ, công chức sẽ được thực hiện một cách công bằng, khách quan. Bởi lẽ, theo ông Toản, việc đánh giá cán bộ, công chức sẽ dựa trên 4 tiêu chí mà Bộ đưa ra: Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ; Hoàn thành tốt nhiệm vụ; Hoàn thành nhiệm vụ nhưng năng lực yếu; Không hoàn thành nhiệm vụ. Công tác đánh giá cán bộ sẽ có sự tham gia của cấp ủy, công đoàn, đoàn thanh niên và các đơn vị liên quan, nghĩa là có tiếng nói của nhiều người. "Khi đầu vào chúng tôi kiểm soát chặt chẽ, làm mạnh tay thì "đầu ra" sẽ đỡ khó hơn và sẽ không có cơ hội để trù úm, trù dập người khác, chúng tôi kiên quyết không thể để xảy ra tình trạng đó", ông Thái Quang Toản khẳng định.

Tinh giản biên chế như chuyện Cây tre trăm đốt?

Cả nước hiện có 2,8 triệu công chức chiếm hơn 3,1% dân số cả nước, trong khi nước Mỹ gấp hơn 3 lần dân số Việt Nam nhưng chỉ có 2,1 triệu công chức. Đầu vào ồ ạt, dễ dàng để đội ngũ cán bộ, công chức phình to khiến cho "đầu ra" không khỏi đau đầu. Để thu nhỏ bộ máy công chức cồng kềnh thì việc tinh giản biên chế là điều không có gì bất ngờ. Tuy nhiên, nhiều ý kiến lo ngại liệu câu chuyện phình to, thu nhỏ này có giống như câu chuyện "khắc nhập - khắc xuất" trong truyện cổ tích Cây tre trăm đốt?

PV