Giải mã ý nghĩa đôi bầu sữa trên cầu thang nhà sàn người Ê Đê

Trên chiếc cầu thang dẫn lên bất cứ ngôi nhà sàn nào của người dân tộc Ê Đê cũng có hình ảnh bầu sữa khiến nhiều du khách tò mò về ý nghĩa của hình tượng này.

Trong văn hóa của người Ê Đê tại Tây Nguyên, những chiếc cầu thang không chỉ là để lên xuống nhà sàn, mà chúng còn mang trong mình chiều sâu văn hóa và tín ngưỡng đã được hình thành và lưu giữ qua nhiều thế hệ.

Trong văn hóa của người Ê Đê tại Tây Nguyên, những chiếc cầu thang không chỉ là để lên xuống nhà sàn, mà chúng còn mang trong mình chiều sâu văn hóa và tín ngưỡng đã được hình thành và lưu giữ qua nhiều thế hệ.

Mỗi nhà dài của người Ê Đê thường sẽ có 2 chiếc cầu thang chính với hình dáng khác nhau. Một chiếc cầu thang dẹt và một chiếc cầu thang tròn.

Trong đó, chiếc cầu thang dẹt là cầu thang dành cho những người phụ nữ. Vốn theo chế độ mẫu hệ, người phụ nữ rất được coi trọng trong cộng đồng người Ê Đê. Cầu thang thường có chiều rộng từ 0,8 - 1m, chiều cao gần 2m, và có 5 hoặc 7 bậc lên xuống bởi đồng bào quan niệm, số lẻ là số sinh, số may mắn.

Điều đặc biệt, là trên cầu thang dẹt thường sẽ khắc họa tiết mặt trăng khuyết và 2 bầu sữa. Với người Ê Đê, cầu thang là thứ đầu tiên phải bước lên khi vào nhà, hình ảnh bầu sữa thể hiện tinh thần "thượng tôn mẫu hệ", coi trọng phụ nữ. Sâu xa hơn, đó còn là lời gợi nhắc cho mỗi người, phải luôn nhớ về công ơn sinh thành dưỡng dục của người mẹ, của tổ tiên.

Mỗi khi lên xuống cầu thang, người Ê Đê thường sẽ xoa tay vào hai bầu sữa, như một cách tri ơn và nhắc nhở bản thân về nguồn cội và ý nghĩa thật sự của cuộc sống. Đầu cầu thang cũng thường được vuốt cong như hình mũi thuyền độc mộc đang lướt sóng để người đồng bào tưởng nhớ về tổ tiên- những người đã đi khai phá vùng đất mới.

Nếu khách đến chơi nhà được mời đi lên bằng cầu thang dẹt, điều đó có nghĩa vị khách đó rất được quý trọng.

Để làm được chiếc cầu thang dẹt, người dân trong làng phải lên rừng tìm cây cổ thụ đẹp nhất rồi làm lễ cúng xin thần rừng mới đưa về nhà. Sau đó, những nghệ nhân điêu khắc giỏi nhất làng sẽ được mời để tạc hình đôi bầu sữa. Trong suốt quá trình thực hiện, nghệ nhân phải kiêng kỵ: Không được đùa giỡn trong lúc làm việc, không được nói điều thô tục, đụng chạm đến người phụ nữ. Và đặc biệt, khi tạo tác nghệ nhân chỉ được phép sử dụng một chiếc rìu.

Bên cạnh cầu thang dẹt, thì cầu thang tròn sẽ dành cho những người đàn ông trong gia đình.

Trong nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị truyền thống dần mai một, người đồng bào Ê Đê cùng chính quyền đang nỗ lực để có thể bảo tồn, gìn giữ lại những nét văn hóa đặc trưng, ý nghĩa và tốt lành của dân tộc mình.

Nguồn VietnamNet: https://vietnamnet.vn/giai-ma-y-nghia-doi-bau-sua-tren-cau-thang-nha-san-nguoi-e-de-2213355.html