Festival Huế 2012: Phút lắng lòng nhìn lại

QĐND Online – 9 ngày vui, 9 ngày sôi động của Festival Huế 2012 đã khép lại. Khác những lần trước, Festival Huế 2012 đón nhận khá nhiều sự kiện mới. Đây là Festival có nhiều hoạt động cộng đồng, thể hiện xu hướng quần chúng hóa lễ hội.

Thành phố của Festival

Cách đây 4 năm, khi lần đầu tiên Việt Nam có một thành phố Festival- thành phố của những lễ hội. Sự đầu tiên ấy bắt nguồn từ một hành trình thường xuyên, mà điểm khởi đầu là sự thành công của Festival Huế 2000. Từ những ngày đầu, Festival Huế đã thu hút được sự tham gia của nhiều nước ASEAN và các đối tác Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, tạo tiếng vang lớn trong và ngoài nước, tạo tiền đề để xây dựng Huế trở thành thành phố Festival của Việt Nam.

Festival Huế đã cống hiến nhiều chương trình có giá trị đặc sắc

Từ Festival Huế 2004 với chủ đề “Di sản văn hóa với hội nhập và phát triển”, tôn vinh Nhã nhạc Cung đình Huế - kiệt tác văn hóa phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại được UNESCO công nhận. Festival Huế 2006 đã được công luận đánh giá là một lễ hội mang đậm chất dân tộc, hiện đại, hoành tráng, hấp dẫn và an toàn, thể hiện được đẳng cấp của một Festival chuyên nghiệp và có tính quốc tế của Việt Nam.

Cứ như vậy, hai năm một lần, Festival Huế là cơ hội để đánh thức, khơi dậy những giá trị văn hóa Việt Nam, văn hóa Huế; tiếp thị một cách có hiệu quả với bạn bè năm châu hình ảnh của Cố đô Huế, thành phố Festival của Việt Nam.

Với cái nền đã vững, sự thành công của Festival Huế 2012 là điều tất yếu. Đặc biệt Festival Huế 2012 còn là hoạt động văn hóa đặc biệt được Bộ Ngoại giao Việt Nam đề xướng trong khuôn khổ Diễn đàn giao lưu văn hóa Đông Á, Mỹ La Tinh (FEALAC) và được đông đảo các quốc gia thành viên hoan nghênh, hưởng ứng. Cùng gắn kết với Festival năm nay, Hội nghị thường niên lần thứ 13 Liên đoàn các thành phố lịch sử đã tổ chức tại Huế 3 ngày nối kết với thời điểm kết thúc Festival.

Thương hiệu Festival Huế đã được khẳng định qua sự góp mặt của của các nghệ sĩ và đoàn nghệ thuật có đẳng cấp; đại diện của nghệ thuật đương đại chọn lọc từ các Festival quốc tế tiêu biểu và các loại hình nghệ thuật được công nhận là di sản phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại, tiêu biểu cho các nền văn hóa lớn đến từ các thành phố lịch sử.

Ngoài ra, Festival Huế 2012 còn ghi nhận một số cái nhất: lần đầu tiên khai mạc có đông đảo khách mời quan trọng. Ngoài Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng, còn có 4 đồng chí nguyên Tổng Bí thư, nguyên Chủ tịch nước, nguyên lãnh đạo UBTW MTTQ Việt Nam; nhiều đồng chí Bộ Chính trị, nguyên Bộ trưởng; 10 đồng chí Bộ trưởng; bí thư chủ tịch của 42 tỉnh thành phố. Bên cạnh đó còn có mặt của Phó Thủ tướng thường trực Lào, 25 Đại sứ, lãnh đạo cơ quan Tổng lãnh sự các nước.

Công chúng được hướng tới nhiều hơn bằng những hoạt động công cộng

Nhiều chương trình nghệ thuật nhất (mỗi ngày, các chương trình diễn ra tại 15 sân khấu ở thành phố Huế và 10 địa điểm khác nhau ở các huyện, thị xã), thu hút nhiều tài trợ nhất (hơn 25 tỷ đồng). Phiên chợ quê ngày khai mạc đã thu hút 7.000 khách đến tham quan, vui chơi. Trong đó, có hơn 200 lượt khách quốc tế; 685 phóng viên đến từ 124 cơ quan thông tấn, báo chí trong và ngoài nước đã đến đưa tin về sự kiện…

Festival Huế 2012 đã thu hút sự tham gia của 40 đoàn nghệ thuật và nghệ sĩ tên tuổi của 28 quốc gia đến từ năm châu lục, với 450 nghệ sĩ.

Không chỉ đông về số lượng, hầu hết chương trình đăng ký đều nhằm giới thiệu các loại hình nghệ thuật đặc trưng, mang đậm bản sắc dân tộc của từng quốc gia. Đó là vũ điệu dân gian của đoàn nghệ thuật Ca múa nhạc Hàn lâm Quốc gia Nga Piatnitsky – cánh chim đầu đàn của nền âm nhạc dân gian Nga; những bản nhạc mazurka truyền thống bằng các nhạc cụ dân gian, theo phong cách jazz của nghệ sĩ dương cầm Artur Dutkiewicz đến từ đất nước Ba Lan; hay mới lạ từ những điệu múa truyền thống của người Okinawa từ thời đại vương quốc Ryukyuan đến nay của đoàn nghệ thuật Okinawa Nhật Bản; gần gũi với những “Vũ điệu ngày mùa” -vũ điệu truyền thống của người Pnong, những trích đoạn vũ kịch đặc sắc về sử thi “Ream Ker” của đất nước chùa tháp Campuchia…

“Đáp lễ” lại bạn, 25 đoàn nghệ thuật với hơn 700 nghệ sĩ đại diện cho các vùng miền trên cả nước đã cống hiến nhiều chương trình nghệ thuật truyền thống, lẫn hiện đại. Các nghệ sĩ Nhà hát Ca múa nhạc Thăng Long đã khiến hàng vạn trái tim dồn dập trong âm thanh từ khúc hát xưa đến khúc quân hành của Hà Nội – Việt Nam, những giai điệu dựa trên chất liệu dân gian giới thiệu đặc trưng của vùng đồng bằng Bắc Bộ; bản sắc quê hương, đất nước đến với công chúng bằng những ca khúc trữ tình, nhạc cụ dân tộc điêu luyện của các nghệ sĩ Nhà hát Ca múa nhạc quân đội; đoàn nghệ thuật dân tộc Lào Cai đến với Festival bằng những vũ khúc tưng bừng của gậy tiền, tiếng khèn, tiếng sáo dìu dặt, đậm bản sắc người Dao đỏ, Pa Zí, Hà Nhì, người Dáy…

Xứ Huế “bày” ra cả một đại tiệc văn hóa, với những chương trình nghệ thuật truyền thống: Vũ khúc cung đình, Lễ nhạc Huế - nghệ thuật di sản độc đáo của Cung đình Việt Nam còn được lưu giữ có hệ thống tại cố đô Huế; ca Huế với những cung bậc sang trọng, tri âm – tri kỷ…

Tại Festival Huế 2012, bên cạnh những lễ hội truyền thống, mang lại thương hiệu Festival cho Huế như: Lễ hội Nam Giao, Lễ hội áo dài, Âm vang hào khí Việt… lần đầu tiên, bên dòng sông Hương tái hiện ước vọng “Thiên hạ Thái bình”, đầy hào sảng, lộng lẫy, sống động mà không làm mất đi vẻ thâm trầm của kinh thành Huế.

Thiếu nhi và cộng đồng dân tộc thiểu số cũng trở thành một trong những chủ thể chính của lễ hội. Những “Không gian sắc màu tuổi thơ”, trại sáng tác tranh thiếu nhi; Hội thi điêu khắc các vùng dân tộc thiểu số A Lưới; các chương trình Festival đến với Bệnh viện Trung ương Huế, về tận huyện Hương Thủy, Phong Điền, Hương Trà, Phú Vang… khiến người dân không có điều kiện tham gia cũng được sống trong những ngày lễ hội; Chương trình từ thiện “Tình sông Hương” đã thu được số tiền gần 100 triệu, toàn bộ số tiền thu được của đêm văn nghệ được đưa vào Quỹ Tình sông Hương để Tạp chí Sông Hương trực tiếp trao tận tay cho các em nghèo hiếu học của Thừa Thiên- Huế.

Festival Huế 2012 đã đạt đến con số đáng mừng về số khách du lịch. Sơ bộ tính đến ngày 14-4, trong khuôn khổ lễ hội, đã có gần 200.000 lượt khách lưu trú tại Huế, tăng 50% so với Festival 2010. Trong đó, 58.000 khách quốc tế đến từ 104 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới (tăng 30% so với festival trước), công suất phòng đạt 91%.

Tại các lễ hội chính, khán giả vẫn phải “đứng ngoài” xem

Những lỗi nhịp trên bản nhạc hay

Một kỳ đại lễ hội kéo dài tới 9 ngày như Festival Huế 2012, thật khó tránh khỏi sơ suất. Nhiều lễ hội trùng giờ, gần địa điểm, gây ra sự lộn xộn khiến khán giả khó tập trung để thưởng thức, cảm nhận hết cái hay, cái đẹp của chương trình… Nhưng thiết nghĩ, những sơ suất ấy không đáng để ảnh hưởng xấu đến một lễ hội có tầm vóc lớn như Festival Huế 2012. Vấn đề là, Ban tổ chức Festival Huế biết rút kinh nghiệm để những sơ suất tương tự xảy ra trong những kỳ festival sau.

Trong mỗi kỳ Festival Huế, người dân Huế luôn được coi là chủ thể. Thế nhưng, qua tiếp xúc, đã có không ít người “chê” chương trình bởi lẽ họ dường như mới chỉ dừng lại ở việc tham gia các chương trình lễ hội chứ chưa thực sự là chủ nhân của Festival Huế. Tuy đã có nhiều chương trình công cộng phục vụ cộng đồng nhưng những lễ hội “đinh”, số lượng người dân được tham gia còn hạn chế. Bởi vậy, lẽ đương nhiên là họ chưa biết hết cái hay, cái đẹp của festival và có phần thờ ơ với lễ hội.

Người dân muốn thưởng thức các chương trình hay trong Đại Nội phải bỏ ra chi phí, trong khi tinh thần của Festival vốn được coi là một lễ hội “mở”. Các nghệ sỹ, diễn viên, các đoàn nghệ thuật, đặc biệt các đoàn nước ngoài, khi đến tham dự Festival Huế, đều không đặt nặng yếu tố “bán vé thu tiền”. Mục đích lớn của họ là được giao lưu với nhau, được giới thiệu những nét văn hóa đặc sắc của dân tộc mình đến với dân tộc khác.

Dường như bỏ ra 600.000 đồng để có một bữa Dạ tiệc trong Đêm Hoàng cung là quá xa xỉ với đa số người dân Huế. Hơn nữa, theo đánh giá của nhiều người tham dự, bữa Dạ tiệc đó không như kỳ vọng, tương ứng với số tiền họ đã bỏ ra…

Vẫn biết yếu tố doanh thu trong mỗi kỳ Festival cũng là quan trọng. Bởi một chương trình hoành tráng như Festival Huế 2012 chắc chắn tốn không ít tiền của. Tuy nhiên, khi một khối lượng du khách khổng lồ tới cả trăm ngàn người đổ về Huế, các dịch vụ tại đất Cố đô có cơ hội “hốt bạc”. Từ những dịch vụ như khách sạn, nhà hàng, đến những cuốc xích lô, xe ôm; những đầu mối cung cấp thực phẩm, đặc sản có thêm vô số việc làm… Có thể thấy, trong một kỳ Festival, đối tượng hưởng lợi nhiều nhất chính là những người dân Huế. Vì thế, có lẽ nên đặt “nặng” yếu tố người dân được hưởng lợi hơn là số tiền Ban tổ chức thu được từ việc bán vé. Để từ đó, Festival Huế được tổ chức trên không gian rộng mở hơn, thu hút được nhiều du khách hơn.

Bài, ảnh: Thu Hà – Hải Lý