Đừng thiếu lương tâm với tương lai của chính chúng ta

Những vụ bạo hành trẻ tại một số trường mầm non thời gian qua đang gióng lên hồi chuông báo động về đạo đức nghề nghiệp, trình độ chuyên môn của đội ngũ giáo viên mầm non hiện nay. Bên cạnh đó, số lượng và chất lượng các trường mầm non, các cơ sở trông giữ trẻ cũng đang bộc lộ một số bất cập và cho thấy còn nhiều lỗ hổng về quản lý, đào tạo trong lĩnh vực này.

Đừng thiếu lương tâm với tương lai của chính chúng ta - Ảnh 1

Ngay trong những ngày đầu năm mới, sự kiện một trường mầm non xin tự giải thể đã trở thành sự kiện thu hút sự chú ý của dư luận. Sẽ không có gì đáng bàn nếu nguyên nhân giải thể đơn thuần chỉ là do khó khăn trong hoạt động, tuy nhiên, vấn đề dư luận bức xúc là cơ sở giáo dục này có hai cô giáo bị phát hiện có hành vi bạo hành với trẻ, như: dùng dép đánh vào đầu, dùng đầu gối thúc vào bụng, rồi quát mắng, chửi rủa... Vì thế, nếu không tự giải thể, cơ sở giáo dục này có thể phải đối mặt với nguy cơ rút giấy phép hoạt động. Dù giáo viên đã bị đình chỉ công tác, trường mầm non phải tự đóng cửa, thì chuyện bạo hành trẻ em mầm non vẫn chưa thể khép lại. Bởi chỉ trong năm 2016, hàng loạt vụ bạo hành trẻ đã được đưa ra ánh sáng, khiến dư luận không khỏi kinh ngạc về một góc khuất đau lòng trong chăm sóc trẻ tại một số cơ sở giáo dục mầm non, và có lẽ chưa bao giờ chuyện bạo hành trẻ em dưới năm tuổi lại làm cho các bậc phụ huynh lo lắng như vậy.

Xét theo thời gian, dù đã bị phát hiện và xử lý, nhưng hành vi ngược đãi trẻ của một số cô nuôi dạy trẻ dường như ngày càng có chiều hướng gia tăng? Tháng 3-2016, dư luận đã choáng váng trước một video-clip ghi lại hình ảnh một giáo viên Trường mầm non tư thục Ngôi Sao Xanh (TP Hồ Chí Minh) xách ngược một cháu bé đang nằm bên mép chiếu lên cao rồi ném vào giữa các học sinh khác. Tháng 6-2016, tại Trường mầm non Sông Lô (Tuyên Quang), một bé trai bị cô giáo đạp gãy xương đùi vì không chịu ngủ trưa! Tháng 10-2016, sau khi được đưa lên mạng xã hội, video-clip giáo viên ở Trường Cầu Vồng (Hà Nội) liên tiếp đổ sữa vào miệng trẻ cũng lập tức gây xôn xao dư luận. Hình ảnh từ clip cho thấy dù miệng của trẻ đã bị xước và rớm máu, nhưng cô vẫn tiếp tục đổ sữa và lau miệng trẻ một cách thô bạo. Chưa hết, khi trẻ ngủ, giáo viên này còn đá mạnh vào những em nằm không đúng vị trí, chứ không bế hoặc đặt các em vào vị trí như quy định… Đó chỉ là một số trong nhiều vụ việc nổi cộm thời gian qua có liên quan việc chăm sóc trẻ mầm non. Trước đó, hàng loạt vụ việc tương tự đã xảy ra, có giáo viên bị xử lý hình sự vì mức độ nguy hiểm của hành vi bạo lực đối với trẻ, nhưng có lẽ sự lên án mạnh mẽ của xã hội và những bản án của tòa,... vẫn chưa đủ sức răn đe một số cô nuôi dạy trẻ ưa thích sử dụng bạo lực khi chăm sóc trẻ mà bằng chứng là các vụ bạo hành vẫn tiếp tục xảy ra. Thậm chí, để tránh bị phát hiện, khi đánh đập trẻ, một số cô giáo đã né tránh các ca-mê-ra, nhưng bằng cách này hay cách khác, những hình ảnh bạo lực này vẫn được người dân, phụ huynh hoặc từ chính giáo viên cùng trường phát hiện, ghi lại và đưa ra trước công luận như một cách để góp phần ngăn chặn hành vi phản giáo dục, đáng bị lên án này.

Trẻ mầm non là đối tượng đặc biệt. Nhiều nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng, khi trẻ bị đánh đập, chửi rủa, chúng có nguy cơ bị tổn thương nặng nề về sức khỏe và tâm sinh lý, dễ bị mắc các chứng bệnh tâm thần. Vì phải đối diện với bạo lực từ nhỏ cho nên trẻ có thể có xu hướng thích quậy phá, ngang bướng, mất niềm tin vào người lớn hoặc sống tự ti, khép kín. Và các biểu hiện này đều không tốt cho sự phát triển của trẻ. Câu hỏi được đặt ra là: Tại sao ngày càng có nhiều cô giáo trường mầm non đánh trẻ? Nếu không thật sự yêu trẻ, tại sao họ lại chọn nghề nuôi dạy trẻ? Hành hạ dã man một đứa trẻ, mắng chửi thậm tệ một đứa trẻ, những "mẹ hiền" có thấy ân hận, có nghĩ đến hậu quả đối với trẻ? Họ có quan tâm đến việc với một số trẻ em, ngày đến trường giờ không còn là ngày vui, mà là ngày có thể trở thành nỗi ám ảnh khó phai mờ trong tâm trí các em?

Có thể thấy, cùng với việc phát triển rầm rộ các khu đô thị mới tại những thành phố lớn và tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh chóng ở nhiều địa phương thời gian qua, nhu cầu về cơ sở giáo dục mầm non cũng tăng cao. Tuy nhiên, việc quy hoạch một số khu dân cư chưa gắn với việc xây dựng trường mầm non, cho nên sự ra đời trường mầm non tại đó chủ yếu mang tính tự phát, dẫn đến công tác quản lý còn nhiều bất cập. Vì thế, có khu đô thị mới diện tích chưa đầy một ki-lô-mét vuông, nhưng khảo sát cho thấy tại đây có tới hơn 20 trường mầm non! Bên cạnh đó, dù treo biển "trường mầm non chất lượng cao", "trường mầm non tiêu chuẩn quốc tế" nhưng khá nhiều cơ sở trông giữ trẻ đang hoạt động trên diện tích chật hẹp, thường là thuê lại căn hộ của nhà dân và cải tạo, cơi nới thành phòng học. Vì vậy, trang thiết bị, diện tích cho sinh hoạt chung, ánh sáng cho phòng học,... khó đáp ứng quy định chung. Tuy thế, nhiều phụ huynh vẫn phải lựa chọn vì muốn gửi con gần nhà. Bên cạnh đó, vì thiếu giáo viên đúng chuyên môn, có cơ sở giáo dục chấp nhận tuyển cả người học chuyên ngành khác vào làm, thậm chí khi bí quá thì huy động cả nhân viên làm bếp để trông trẻ! Có trường cả tháng không thấy bóng dáng hiệu trưởng, vì hiệu trưởng chỉ là người cho thuê chứng chỉ để người khác đứng ra mở trường thu lợi nhuận!

Hiện nay, một người chỉ cần theo học từ sáu tháng đến ba năm đã có thể được cấp chứng chỉ tốt nghiệp đào tạo chuyên ngành mầm non từ sơ cấp, trung cấp đến cao đẳng. Vì thế với một số người, việc học chủ yếu là để lấy bằng cho nên chưa chú trọng chất lượng đào tạo, tốt nghiệp rồi mà trình độ chuyên môn vẫn mù mờ và đây là một nguyên nhân quan trọng dẫn tới hành vi ứng xử phản giáo dục. Như luật sư Nguyễn Thế Truyền nhận xét: "Trên thế giới, ngành khoa học và giáo dục quan niệm chăm sóc cho trẻ dưới năm tuổi là nền tảng để phát triển nhân cách cho một con người trong tương lai. Nếu chúng ta không chăm sóc cho lứa tuổi này thì nhân cách của các em sau này sẽ có nhiều lệch lạc. Việc xác định sinh viên tốt nghiệp ngành mầm non hết sức ngặt nghèo, trải qua nhiều công đoạn. Nếu sinh viên nào không đủ trình độ, đạo đức nghề nghiệp, kỹ năng chăm sóc trẻ thì nhà trường không cấp bằng tốt nghiệp cho người đó". Còn PGS, TS Lã Thị Bắc Lý, Trưởng Khoa Giáo dục mầm non (Trường đại học Sư phạm Hà Nội) khẳng định tại một hội thảo về chính sách giáo dục mầm non: vài năm gần đây, các trường đại học, cao đẳng được thành lập ồ ạt cho nên giảng viên cũng không được tinh lọc. Thậm chí có trường, khoa giáo dục mầm non vừa thành lập, bản thân giáo viên không có chút kiến thức nào nhưng vẫn tuyển sinh. Chất lượng giảng viên vì thế không bảo đảm, dẫn đến hiệu quả đào tạo thấp, sinh viên ra trường kém về chuyên môn nghiệp vụ. Trong khi chất lượng giáo viên được đào tạo bài bản vẫn còn phải xem xét lại, thì các bảo mẫu không chút trình độ ở các cơ sở mầm non tư thục, tự phát còn đáng lo ngại hơn nữa.

Để giải quyết tình trạng thiếu giáo viên mầm non, một số địa phương đã đưa giáo viên phổ thông dư thừa về dạy ở trường mầm non, tuy nhiên, việc làm này đã gây nhiều tranh cãi. Dù địa phương cho rằng, đây là việc điều chỉnh nội bộ nhưng rõ ràng yêu cầu với giáo viên mầm non khác với giáo viên tiểu học và trung học cơ sở. Việc luân chuyển có tính cơ học rất có thể sẽ gây ra hậu quả đáng tiếc trong chăm sóc trẻ, vì nếu từ cấp tiểu học trở lên, việc dạy học kiến thức cho trẻ được chú trọng thì với đối tượng mầm non, việc chăm sóc trẻ được ưu tiên hơn. Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phải lên tiếng: "Không thể vì thiếu quá, bí quá mà chúng ta vội vàng đưa giáo viên đang dạy ở cấp trung học xuống dạy mầm non chỉ sau vài tháng tập huấn" phần nào trấn an dư luận, nhưng chuyện chất lượng đầu ra cho giáo dục mầm non vẫn còn nhiều mối âu lo và những vụ bạo hành trẻ em thời gian qua tại các cơ sở trông giữ trẻ là những bằng chứng cụ thể. "Trẻ em như búp trên cành" - trẻ em cũng là tương lai của chính chúng ta. Do đó, nếu không có sự kết hợp chặt chẽ giữa việc nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên với ý thức tự giác và tình yêu trẻ của giáo viên, nếu thiếu sự giám sát chặt chẽ chất lượng giáo dục ở các trường mầm non và cơ sở trông giữ trẻ, nếu không kịp thời xây dựng cơ chế đủ mạnh mẽ để bảo vệ trẻ, tạo môi trường thuận lợi giúp trẻ phát triển toàn diện,… chúng ta sẽ có lỗi lớn với tương lai của chính chúng ta.