Dùng quỹ hưu trí đầu cơ chứng khoán: Chưa đúng thời điểm?

(Nguoiduatin.vn) - Việc sử dụng vốn từ quỹ hưu trí có tính hạn chế rủi ro thấp để đầu tư cho một thị trường chưa ổn định và dễ dàng gặp sóng gió liệu có đem lại hiệu quả?

Được biết, hiện Bộ Tài chính nghiên cứu thành lập Đề án về Quỹ bảo hiểm hưu trí tự nguyện nhằm tạo cơ hội để chứng khoán tiếp cận nguồn vốn này. Được thành lập trên cơ sở các doanh nghiệp tổ chức tự nguyện đóng góp thêm nguồn tiền phục vụ kinh doanh nhằm chia lợi tức, sự đầu tư này hứa hẹn đảm bảo cho CBCNV một khoản thu nhập về hưu cao hơn mức lương hưu hiện tại.

TTCK: Thị trường chứng khoán có khởi sắc nhờ quỹ hưu trí tự nguyện?

Ngay sau khi được đưa ra, đề án trên đã nhận được sự quan tâm đặc biệt bởi nó được xem như một động thái tích cực "cứu rỗi" cho thực trạng đói vốn trầm trọng của TTCK. Trước đó các sàn chứng khoán trong nước đã trải phải qua một năm sóng gió, hàng loạt phiên giao dịch bị lao dốc. Có khoảng 50.000 tỷ đồng (20.000 tỷ đồng của khối ngoại và ít nhất 30.000 tỷ đồng của khối nội) bị "chôn" vốn trong các thị trường đầu cơ. Năm 2011, hoạt động kinh doanh thua lỗ, cộng với thị trường chứng khoán khủng hoảng, giá nhiều cổ phiếu đã tụt thấp xa mệnh giá. Mức giá cổ phiếu của VTA (Công ty cổ phần Vitaly) chỉ 2.100 đồng - tương đương với một mớ rau muống thường được bán ở chợ cóc tại vùng xa trung tâm Hà Nội. Thời điểm này, có hàng chục mã cũng rơi vào tình cảnh tương tự.

Đề án thành lập quỹ hưu trí tự nguyện để đầu tư chứng khoán còn được các nhà hoạch định đưa ra dựa trên ý tưởng phát huy hiệu quả dòng tiền chưa phát huy tác dụng của BHXH. Theo tính toán số tiền từ quỹ hưu trí được rót vào làm nguồn đầu tư cứu cánh cho thị trường giao dịch đang đói vốn nếu phát huy hiệu quả sẽ nâng cao đời sống, đảm bảo an sinh xã hội, giảm gánh nặng chi trả tiền lương cho số người nghỉ hưu đang tăng mạnh trong thời gian tới.

Viễn cảnh tươi đẹp đã được các nhà hoạch định đưa ra, tuy nhiên, xét từ góc độ chuyên môn và ở vị trí của những người làm công ăn lương, không ít người tỏ ra ái ngại trước tính khả thi của đề án này. Chứng khoán Việt Nam vốn không còn hưng thịnh như thời điểm trước năm 2007, từ năm 2008 trở lại đây hàng loạt loại quỹ tương tự đã rơi vào đổ bể. Trong khi đó, thu nhập của người làm công ăn lương Việt Nam đang ở mức thấp và cách xa so với giá chỉ số tăng giá của các loại hàng hóa. Chính những mâu thuẫn này đã khiến tính khả thi của đề án gây ra nhiều tranh cãi trái chiều.

Tạo nền tảng thu hút nhà đầu tư

Theo ông Nguyễn Đoan Hùng, phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), quỹ mở là nền tảng cơ bản để các tổ chức tài chính hình thành các công cụ đầu tư khác nhau nhằm thu hút nhà đầu tư. Một loạt hình thức quỹ khác có thể ra đời như quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ hưu trí bổ sung, các sản phẩm bảo hiểm liên kết, thậm chí cả quỹ đầu tư trái phiếu, quỹ tiền tệ. Khung pháp lý này sẽ góp phần giải quyết một loạt các lĩnh vực, đa dạng hóa sản phẩm đầu tư, kéo theo khu vực bảo hiểm và an sinh xã hội cũng phát triển theo.

Phải cân nhắc cẩn trọng

Theo chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh, ông hết sức e ngại cho việc lấy tiền quỹ hưu trí để đầu cơ cho chứng khoán. "Trước đây, một số nước châu âu đã chọn giải pháp này, ví dụ như nước Đức trong thế chiến 2. Tuy nhiên, họ đã có một bài học cay đắng về sự thất bại. Đến lượt Việt Nam, tôi mong các cơ quan chức năng nên suy xét thật kĩ trước khi thực hiện kế hoạch này.

"Nếu sắp tới nguồn tiền từ quỹ hưu trí được lôi kéo và khuyến dụ để đổ vào chứng khoán thì hậu quả sẽ khôn lường vì hiện nay cơ hội khôi phục TTCK là rất khó. Nếu TTCK đảo chiều, ai sẽ là người gánh chịu hậu quả. Gọi là quỹ hưu trí tự nguyện nhưng vẫn là tiền công ăn lương của người dân. Họ đã quá vất vả để có nó", ông Doanh nhấn mạnh.

Mạo hiểm với loại quỹ có tính hạn chế rủi ro thấp

Trao đổi với PV Người đưa tin, một vị lãnh đạo công tác lâu năm tại Bảo hiểm Xã hội Hà Nội (đề nghị giấu tên) cho hay: "Đề án này sử dụng quỹ hưu trí để đầu tư chứng khoán là quá mạo hiểm. Quỹ hưu trí là loại quỹ có tính hạn chế rủi ro thấp nhất, trong khi đó thị trường chứng khoán Việt Nam luôn tiềm ẩn nguy cơ đảo chiều. Lương của công nhân viên Việt Nam vốn đã thấp so với các nước trong khu vực, cần đảm bảo cho nguồn quỹ hưu trí của họ sự ổn định tối ưu. Ngoài ra, cần phân biệt quỹ hưu trí với các loại quỹ mang tính đầu cơ để đảm bảo tính xã hội chứ không phải tính kinh doanh của loại quỹ này".

Sẽ rất nguy hiểm

TS Nguyễn Minh Phong - Trưởng phòng Kinh tế, Viện Nghiên cứu phát triển Kinh tế - xã hội Hà Nội cho biết: "Rất nguy hiểm nếu lấy tiền quỹ bảo hiểm đầu cơ cho chứng khoán. Trừ khi Chính phủ hợp thức hóa các mã chứng khoán và bán cho dân. Người dân mua được của Nhà nước thì không lo. Vì bản chất, Nhà nước không bao giờ vỡ nợ. Nếu thất thu, họ sẽ in tiền và trả cho người dân. Thế giới người ta vẫn làm như thế. Tuy nhiên, ở Việt Nam, để thực hiện được điều này không hề dễ”.

"Giải pháp cho thị trường chứng khoán hiện nay, là hãy để các doanh nghiệp tự phát triển. Bởi nguyên tắc của chứng khoán là doanh nghiệp có phát triển, làm ăn có lời, cổ tức bán được thì mới tạo ra cái lợi. Còn Nhà nước cứ tiếp tục cho vay, các doanh nghiệp lại tiếp tục đầu cơ để mua chứng khoán thì tất cả sẽ chết. Ngoài ra, nếu các tập đoàn lớn của Nhà nước được cổ phần hóa và bán đi, thì đó sẽ là mặt hàng tốt", TS Phong nói.

Phải để tiền được vận động

Tiến sĩ Lê Thẩm Dương- Trưởng khoa Quản trị kinh doanh, ĐH FPT phân tích: "Quỹ hưu trí nếu sử dụng được thì rất tốt. Thế giới người ta vẫn làm và nếu Việt Nam làm được thì tốt quá. Tôi khuyến khích điều này, nên cho thị trường chứng khoán một cơ hội mới để thay đổi và cải thiện tình trạng. Mặt khác, với một cơ hội khả thi thì không có lí do gì để từ chối. Nếu thành công, người dân sẽ có thêm một khoản thu nhập khá lớn để nâng cao mức sống. Một khoản tiền lớn không thể nằm im bất động được. Phải tạo cơ hội cho nó được vận động để sinh lời".Thời điểm chưa phù hợp

Ông Vũ Thái Hà, chuyên viên Phòng phân tích & đầu tư chứng khoán Hòa Bình nhận định: "Ở các nước khác, việc sử dụng quỹ hưu trí để đầu tư là khá phổ biến bởi đây là một nguồn vốn dồi dào, nếu để không sẽ rất lãng phí. Theo tôi đây là một xu thế rất tốt, hưởng ứng sự phát triển chung của thế giới, tuy nhiên nếu áp dụng với thị trường Việt Nam thì chắc chắn sẽ nảy sinh nhiều vấn đề. Liệu những người được hưởng quỹ đó có an tâm và tự nguyện tham gia hay không? Đơn vị tổ chức và quản lý loại quỹ này có đủ năng lực đảm bảo tính hiệu quả của nguồn quỹ xuất đi? Những năm gần đây, tại Việt Nam có nhiều công ty tầm cỡ tham gia quản lý các loại quỹ tương tự nhưng kết quả đầu tư không tốt, dẫn đến đổ bể. Một thị trường tiềm ẩn nhiều sóng gió như Việt Nam, hiện chưa phù hợp với các loại quỹ mang tính chất đảo thu nhập và tăng trưởng".

Đào Bích - Phạm Hạnh