Đột phá thể chế kinh tế là điểm nhấn

(ANTĐ) - “Nghiên cứu toàn văn Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 2011-2020 trong các dự thảo văn kiện trình Đại hội XI của Đảng đã được công bố, có thể nhận thấy đây là một công trình có sự kết tinh tri thức tổng hợp và trí tuệ cao, thể hiện nhận thức và quyết tâm chính trị của Đảng và Nhà nước ta”, TS. Nguyễn Minh Phong - Trưởng phòng Nghiên cứu kinh tế, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế-xã hội Hà Nội đánh giá.

Về tổng thể và cơ bản, Chiến lược đã có sự thống nhất, kế thừa, làm rõ và bổ sung thêm một bước những nội dung cơ bản và tiến bộ nhất trong đường lối đổi mới, cũng như chủ trương và chính sách phát triển kinh tế, công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước theo tinh thần các kỳ Đại hội Đảng và văn kiện Nhà nước ta từ Đại hội VI đến nay. Chiến lược cũng đã chính thức ghi nhận, “nâng cấp” và tôn nhấn thêm một số điểm mới cần thiết và quan trọng trong nhận thức và định hướng phát triển kinh tế Việt Nam thời kỳ 2011-2020. Tuy nhiên, Chiến lược cần được chỉnh sửa, hoàn chỉnh thêm. Một mặt, cần tránh những đoạn, những câu viết rườm rà, hoặc trùng lặp, trùng ý. Mặt khác, cũng cần tránh khi đề cập những vấn đề rất quan trọng chỉ bằng những câu quá cô đọng đến mức trở thành cộc, không rõ chủ ý hoặc thiếu chặt chẽ, dễ gây hiểu lầm. Chẳng hạn như không nên viết một cách quá đơn giản, hời hợt, vừa thiếu khách quan với biện chứng thực tế phát triển, vừa thể hiện những e ngại hoặc mong muốn chủ quan, kiểu như: “Tạo thuận lợi cho kinh tế tư nhân phát triển mạnh, trở thành một động lực của nền kinh tế. Khuyến khích kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phát triển theo quy hoạch”. Phải chăng trên thực tế, từ những năm đầu đổi mới đến nay, kinh tế tư nhân vẫn chưa phải là một động lực của nền kinh tế; còn kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài vẫn chưa được thu hút theo quy hoạch? Vấn đề là động lực như thế nào và chất lượng quy hoạch ra sao? Vì vậy, cần chỉnh sửa lại câu trên, như sau: “Tạo thuận lợi toàn diện cho kinh tế tư nhân phát triển mạnh, trở thành một động lực ngày càng quan trọng của nền kinh tế. Khuyến khích và tăng cường quản lý kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phát triển phù hợp với quy hoạch và yêu cầu, lợi ích phát triển bền vững lâu dài của đất nước”. Chiến lược cũng cần định rõ, đầy đủ, cụ thể và khoa học hơn những luận điểm về vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước, của công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu và về định hướng, yêu cầu phát triển khu vực dịch vụ trong nền kinh tế. Đặc biệt, cần viết lại cho đầy đủ và khoa học hơn đột phá đầu tiên trong 3 đột phá mà Chiến lược đã nêu. Cụ thể, nên chỉnh sửa câu: “Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, trọng tâm là tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng và cải cách hành chính” thành câu mới, như sau: “Hoàn thiện và tăng cường năng lực các thể chế kinh tế thị trường và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, dân chủ hóa đời sống kinh tế-chính trị-xã hội, trọng tâm là tạo lập môi trường cạnh tranh minh bạch, bình đẳng và lành mạnh”. Cần nhấn mạnh rằng, về thuật ngữ, chỉ dùng đuôi “định hướng xã hội chủ nghĩa” gắn với “Nhà nước pháp quyền” hay bất kỳ thể chế chính trị nào ở nước ta, nhưng không nên dùng chúng để gắn với khái niệm “Kinh tế thị trường”. Sự tách bạch về thuật ngữ và điều chỉnh, bổ sung đầy đủ hơn về khâu đột phá thể chế trên đây là cần thiết. Lựa chọn khâu đột phá thể chế để tạo đột phá động lực cho phát triển của Việt Nam trong thời gian tới là sự lựa chọn đúng đắn về khoa học, dũng cảm về chính trị và có ý nghĩa quyết định sự phát triển nhanh và bền vững đất nước.