DIỄN VIÊN LAN PHƯƠNG - SỨ GIẢ THIỆN CHÍ CỦA JICA: 'Với môi trường, tôi là người cực đoan'

DIỄN VIÊN LAN PHƯƠNG - SỨ GIẢ THIỆN CHÍ CỦA JICA: 'Với môi trường, tôi là người cực đoan' - Ảnh 1

Lần đầu gặp Lan Phương - Sứ giả thiện chí của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) - tôi đã bị ấn tượng bởi khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh của cô. Sau đó, Lan Phương còn làm tôi ngạc nhiên hơn khi biết cô thường xuyên đứng lớp dạy tiếng Anh, dạy múa cho một lớp học tình thương.

Điều đáng nói, đây là lớp học được Lan Phương lui tới và duy trì từ thời sinh viên. Nhìn vẻ ngoài mỏng manh của Lan Phương, hiếm ai nghĩ, Lan Phương từng học cùng lúc hai trường: Đại học Ngoại thương TPHCM và Cao đẳng sân khấu điện ảnh TPHCM, lịch học bận rộn vẫn nhiệt tình tham gia các chiến dịch Mùa Hè Xanh, các hoạt động công tác xã hội, từng đại diện cho sinh viên Việt Nam tham gia Tàu Thanh Niên Đông Nam Á…

“Tôi có duyên với nước Nhật”

Điều gì đưa Lan Phương đến với nước Nhật?

- Khi còn học phổ thông, Lan Phương tham dự Hội nghị trẻ em Châu Á - Thái Bình Dương với tư cách là đại biểu của tỉnh Vũng Tàu được tổ chức tại Nhật Bản. Chuyến đi đã cho Lan Phương nhiều điều tốt đẹp. Lan Phương được gặp gỡ bạn bè khắp nơi trên thế giới với đủ văn hóa, màu da, tiếng nói khác nhau. Thế nhưng nụ cười, cảm xúc, vui buồn, tình bạn, sự chia sẻ thì ở đâu trên thế giới cũng giống nhau. Thế giới dù khác biệt nhưng chúng ta hoàn toàn có thể là bạn! Nghe thì có vẻ hơi sách vở nhưng thực sự đó là những điều Phương học được!

Trong chuyến đi đó, Lan Phương được sắp xếp ở với một gia đình người Nhật có 3 cô con gái, Phương trở thành con gái thứ tư của Papa và Mama. Sau mỗi lần Lan Phương gội đầu, Mama chải tóc và hong rất khô, tỉ mỉ, sau đó Phương mới đi ngủ. Cảm giác đó, dù là người lạ cũng trở thành một gia đình. Từ năm 1998 đến nay, Lan Phương và gia đình vẫn giữ mối quan hệ rất tốt, mỗi lần sang Nhật, Lan Phương đều đến thăm gia đình.

Sau những hoạt động nghệ thuật, cũng như xã hội, có cảm giác, nước Nhật ưu ái cho Lan Phương nhiều!

- Nói có duyên thì đúng hơn, chứ ưu ái thì… mình không có cái gì thì người ta có muốn ưu ái cho mình cũng khó! Khi học phổ thông tham gia Hội nghị trẻ em Châu Á - Thái Bình Dương với tư cách đại biểu nhỏ tuổi, thì lớn lên tham gia Hội nghị này với tư cách Sứ giả Hòa Bình, rồi tham gia Tàu Thanh Niên Đông Nam Á. Đó là những cơ hội để mình được gặp gỡ, tìm hiểu về nước Nhật.

Trong hoạt động nghệ thuật, Phương may mắn được đóng vở kịch “Hạc chiều” với êkíp người Nhật, sau đó Phương sang Nhật biểu diễn. Lan Phương và những người bạn thực hiện vở kịch “Hạc chiều” đến giờ vẫn là những bạn bè tốt. Chú nhạc sĩ viết nhạc cho vở kịch có một hội từ thiện nhỏ, thường tổ chức hòa nhạc từ thiện, biểu diễn, bán vé…, số tiền đó họ dành cho những người Việt Nam còn kém may mắn, ở các tỉnh xa xôi, hẻo lánh. Lan Phương vẫn cộng tác với chú, sang Nhật biểu diễn mà không nhận cátsê, tất cả chỉ dựa trên lòng yêu quý, trân trọng những việc làm của nhau…

Sứ giả thiện chí - vị trí chưa từng có tiền lệ ở JICA

Cơ duyên nào lại đưa Lan Phương trở thành Sứ giả thiện chí của JICA?

- Nhân kỷ niệm 40 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt - Nhật, hai bên có hợp tác sản xuất bộ phim “Người cộng sự” và Lan Phương được mời đóng vai nữ chính. Sau bộ phim, Trưởng đại diện JICA là ông Mori nói, rất quý Lan Phương với vai Hồng Liên trong phim "Người cộng sự" nên mời Lan Phương ăn tối. Cảm giác đầu tiên của Lan Phương là người Nhật rất trân trọng diễn viên, họ thật sự yêu những điều mình đã làm trong phim. Lan Phương cũng bày tỏ lòng yêu mến đất nước Nhật và đức tính của người Nhật. Nghe qua những dự án của JICA ở Việt Nam, Phương rất ngưỡng mộ. Rất bất ngờ là ngay trong bữa tiệc, ông Mori cho biết sẽ mời Lan Phương làm sứ giả thiện chí cho JICA. Đây là vị trí “chưa có tiền lệ” ở JICA, đặc biệt, ở JICA chưa có một công chức nào liên quan đến nghệ thuật! Vậy là Lan Phương có thêm một cái tên, JICA có thêm một chức danh mới.

Sau một năm trong vai trò là sứ giả thiện chí của JICA, ấn tượng của Lan Phương về những dự án của JICA như thế nào?

- Dự án nào của JICA cũng có những điều thú vị: Phương pháp trồng rau an toàn ở Lâm Đồng, Lan Phương đã đến nơi và ăn rau tại nguồn luôn. Hoặc dự án xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông và cải thiện môi trường ở các tuyến kênh của TPHCM. Đặc biệt đối với dự án cải thiện môi trường nước TPHCM, lưu vực kênh Tàu Hủ - Bến Nghé là Lan Phương có những trải nghiệm khá thú vị. Đầu những năm 2000, khi Lan Phương từ Vũng Tàu lên TPHCM học đại học, Lan Phương ở trọ ở gần khu vực kênh Tàu Hủ - Bến Nghé. Mỗi lần đi qua đây, Lan Phương nhìn những người dân sống trên dòng kênh thì luôn có cảm giác bế tắc, họ hoàn toàn không biết cách nào để thoát ra những mùi hôi, rác rưởi đang vây quanh cuộc sống của mình… Qua các dự án cải thiện môi trường nước do JICA tài trợ, bộ mặt của lưu vực kênh Tàu Hủ - Bến Nghé đã thay đổi. Cuộc sống của người dân cũng tốt dần lên.

Phương là người cực đoan về môi trường, những hành động có tác động xấu đến môi trường luôn khiến Phương khó chịu. Thế nên, khi tham quan các dự án của JICA về môi trường, Lan Phương thực sự rất ấn tượng. Nhiều lúc nhìn những đổi thay từ các dự án cải thiện môi trường của JICA, Lan Phương nghĩ, đó chỉ có thể là phép màu!

Trong 5 chuyến đi, tham quan nhiều dự án, mà Lan Phương, với vai trò là sứ giả thiện chí của JICA, chuyến đi nào để lại cho Lan Phương nhiều cảm xúc?

- Đó là chuyến đi An Giang, tuyên truyền cho người dân về phòng chống mua bán người. Đây cũng là lần đầu tiên Lan Phương đi với vai trò là sứ giả thiện chí của JICA. Những bé gái từng là nạn nhân của nạn buôn bán người, có em bị chính mẹ ruột bán, có em cả ngày bị buộc phải tiếp khách đến nỗi không có thời gian để mặc áo quần, có em mới 16 tuổi nhưng bị bán sang Trung Quốc để phục dịch cho cả một gia đình, em lúc nào cũng bị đe dọa là “nếu bỏ trốn thì sẽ bị bán vào nhà thổ”… Những câu chuyện đó làm cho Lan Phương cảm thấy xót xa! Càng tìm hiểu, có nhiều điều nằm ngoài sự tưởng tượng của mình, khi đặt mình vào hoàn cảnh của các em thì mới hiểu các em phải mạnh mẽ như thế nào để có thể thoát khỏi quá khứ, hòa nhập với cuộc sống!

Trước đây, bản thân Lan Phương chưa hiểu lắm về nạn mua bán người, nhưng khi trở thành sứ giả thiện chí của JICA, Lan Phương hiểu đó là vấn nạn lớn của thế giới và cả ở Việt Nam, trong khi đó, nạn nhân chủ yếu là phụ nữ, các bé gái. Trước đây, nếu đọc một bài báo, tiếp nhận một thông tin dạng như “cô gái bị bán sang Trung Quốc” hoặc “giải cứu nhóm trẻ em lao động khổ sai ở nhà máy X”… đơn thuần chỉ là tiếp cận thông tin, nhưng giờ Lan Phương hiểu đó chính là mua bán người và chúng ta cần phải ngăn chặn, tuyên truyền để người dân cùng ngăn chặn những hành động đó. Và việc làm đơn giản nhất là gọi đến đường dây nóng tiếp nhận thông tin và xin tư vấn về nạn mua bán người 18001567 để được hỗ trợ.

Lan Phương sẽ làm gì tiếp theo?

- Ở Việt Nam, ý thức người dân về các vấn đề này chưa cao nên chưa tự bảo vệ được mình chưa bảo vệ được người xung quanh mình. Lan Phương không dám chắc mình có thay đổi được suy nghĩ, hành động của tất cả mọi người nhưng ít nhất Lan Phương sẽ cố gắng thay đổi ý thức, suy nghĩ của những người xung quanh mình. Khi JICA làm một bộ phim ngắn về nạn mua bán người, Lan Phương đọc rất nhiều tài liệu để góp ý hoặc đề xuất làm một bộ ảnh. Lan Phương sẽ cầm một poster với nội dung “Hãy dừng ngay nạn mua bán người”, thông qua báo chí, mạng xã hội để chuyển tải đến mọi người. Kêu gọi người dân hãy cùng thực hiện điều này với Lan Phương, chia sẻ hình ảnh lên mạng xã hội, báo chí… Từ những việc làm như vậy, mỗi người sẽ có ý thức đề phòng chống nạn buôn bán người để tự bảo vệ mình, bảo vệ người xung quanh. Sau một năm làm sứ giả thiện chí cho JICA, cuộc sống, ý thức và cả kiến thức của Lan Phương thay đổi khá nhiều. Bản thân Lan Phương là một người yêu thích các hoạt động xã hội, quan tâm đến môi trường nên khi làm sứ giả thiện chí cho JICA, việc này đã giúp Phương thực hiện được niềm yêu thích của mình. Cảm ơn những người bạn Nhật đã làm rất nhiều điều cho người dân Việt Nam. Có những dự án mà Lan Phương nghĩ, nếu không xuất phát từ trái tim, tấm lòng muốn làm cho cuộc sống người dân Việt Nam tốt hơn, văn minh hơn... thì các dự án đó khó thành công!

Xin cảm ơn Lan Phương!