Dệt may với TPP: Khó thì vẫn khó…

Để được hưởng ưu đãi thuế quan từ Hiệp định Đối tác Kinh tế Xuyên Thái Bình Dương (TPP), các doanh nghiệp Việt Nam đang gặp không ít khó khăn.

TPP mở ra cơ hội rất lớn cho dệt may Việt Nam

CôngThương - Khó từ Hoa Kỳ…

Theo nghiên cứu của Hiệp hội dệt may Việt Nam (VITAS), Hoa Kỳ- quốc gia có vai trò lớn trong đàm phán TPP, thường áp dụng tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm dệt may với các nước có FTA ở mức 55%, một con số tương đối cao so với yêu cầu của một số nước khác khi ký FTA.

Bên cạnh tỉ lệ nội địa hóa trong vùng, vấn đề mà các doanh nghiệp quan tâm là phía Hoa Kỳ đang đưa ra yêu cầu là phải dùng sợi trong khu vực, gọi là chính sách “yarn forward”. Đây mới thực sự là trở ngại lớn nhất đối với ngành dệt may Việt Nam bởi bản chất của chính sách này là Hoa Kỳ đang muốn áp đặt việc Việt Nam phải mua bông và mua sợi- trước hết là của các nước trong vùng, nhưng thực chất là từ Hoa Kỳ vì không thấy có quốc gia nào khác trong TPP trồng bông và làm sợi.

“Rõ ràng các doanh nghiệp Việt Nam sẽ gặp khó do mua bông và sợi của Hoa Kỳ đồng nghĩa với việc chi phí sản xuất, giá thành của sản phẩm sẽ cao dẫn tới giảm sức cạnh tranh.Thực tế, Việt Nam hiện nay không có nhiều nhà máy sợi và sản phẩm làm ra chỉ đáp ứng 1% nhu cầu toàn ngành. Đối với phần lớn nhu cầu, Việt Nam phụ thuộc việc nhập sợi từ các nước như Trung Quốc, Pakistan, Uzebekistan, những nơi có giá thành thấp hơn nhiều so với Hoa Kỳ”, TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho hay.

Theo ông Thiên, các thành viên TPP sẽ phải ràng buộc làm sao để cho các thành viên khác mua những sản phẩm của mình. Hoa Kỳ là nước sản xuất ra nhiều bông sợi, do đó họ phải đưa ra các chính sách làm sao để sản phẩm bông sợi của họ được tiêu thụ.

Theo Vitas, trong ngành dệt may Việt Nam, số doanh nghiệp may chiếm đến 70%, dệt 17%, kéo sợi 6%, nhuộm 4%, phụ trợ 3%. Do vậy, để tận dụng được lợi ích từ TPP, Việt Nam cần phải có được sự cân bằng của toàn bộ chuỗi giá trị ngành.

… Tới năng lực nội tại

Theo VITAS, Việt Nam có khả năng dệt 1,2 tỉ mét vuông/năm nhưng chỉ nhuộm được 7- 800 triệu mét vuông. Con số cách biệt này do sự hạn chế mở rộng các nhà máy nhuộm, một số tỉnh có các dự án nhà máy nhuộm đã cho biết họ không có đủ khả năng kiểm soát xử lý nước thải.

Bên cạnh đó, việc trồng bông là khó khả thi vì Việt Nam đã trồng thử nhiều lần mà không có vùng nào thực sự thành công vì liên quan tới vốn liếng, thiết bị, điều kiện đất đai, khí hậu.

“Nếu chúng ta phát triển dệt nhưng hạn chế nhuộm, thì giống như một điểm thắt cổ chai. Vì chuỗi giá trị của ngành dệt may kéo từ việc trồng bông đến kéo sợi, đến dệt, nhuộm rồi mới đến may” – đại diện VITAS cho biết.

Ở khía cạnh khác, trong khi các doanh nghiệp Việt Nam chưa tìm được nguồn vật tư trong nước, thì các doanh nghiệp FDI lại cố lôi kéo thêm một số nhà sản xuất vệ tinh chuyên sản xuất nguyên phụ liệu cho họ trong năng lực mà họ bao tiêu nên các doanh nghiệp Việt Nam rất khó tiếp cận.

Sẵn sàng đón TPP

Ông Lê Tiến Trường - Phó Chủ tịch VITAS - cho rằng, bất chấp những thách thức, việc tham gia TPP vẫn mở ra cho ngành dệt may những cơ hội rất lớn, không những tạo công ăn việc làm mà còn mở rộng thị trường xuất khẩu nhất là với Hoa Kỳ và Nhật Bản, hai thị trường quan trọng của xuất khẩu dệt may Việt Nam.

Thực tế cho thấy, các doanh nghiệp dệt may đã sẵn sàng cho việc tham gia TPP khi họ tích cực tham vấn với Đoàn đàm phán Chính phủ về những khó khăn liên quan tới quy tắc xuất xứ và qua 20 vòng đàm phán, Việt Nam đã có những đề xuất tích cực với Hoa Kỳ và ở mức độ nào đó, Hoa Kỳ đã cho thấy sự nhượng bộ. Một tín hiệu tốt cho các doanh nghiệp dệt may.

“Dù thế nào, muốn phát triển bền vững các doanh nghiệp sẽ phải tìm ra công thức hài hòa các khâu trong quá trình sản xuất hàng dệt may nhất là việc tháo bỏ nút thắt cổ chai ở khâu nhuộm và kiến nghị nhà nước có thêm những chính sách để thu hút các nhà đầu tư về sợi. Với sự hỗ trợ của nhà nước và sự chuẩn bị của doanh nghiệp thì chắc chắn, lợi ích có được từ TPP là rất lớn”, ông Trường chia sẻ.

Hùng Cường

TPP mở ra cơ hội rất lớn cho dệt may Việt Nam

PHẢN HỒI