Đầu tư phái sinh, treo đến bao giờ?

Đầu tư phái sinh (option) là hình thức đầu tư hết sức bình thường với TTCK của các nước phát triển, nhưng vẫn còn khá xa lạ với TTCK Việt Nam. Ngay cả Luật CK cũng không đề cập đến hoạt động này. Chính vì lẽ đó, việc các CTCK đưa ra những nghiệp vụ đầu tư phái sinh dưới bất kỳ hình thức nào cũng không được phép.

Mới đây, CTCK VnDirect (VNDS) tung ra thị trường sản phẩm "Giao dịch quyền mua option". Thật ra, loại option mà VNDS giới thiệu tương tự những sản phẩm trên TTCK Hoa Kỳ, có thể thực hiện quyền trước ngày đáo hạn hợp đồng. Trên thực tế, nghiệp vụ mới này của VNDS không khác mấy so hình thức đầu tư theo chỉ số VN Index mà Công ty Vàng Thế giới (VTG) đã bị “tuýt còi” với lý do đây là chỉ là hình thức cá cược. Trong khi vẫn còn nhiều tranh cãi xem đây là hình thức cờ bạc hay đầu tư, thực tế đây lại là nhu cầu có thật vì có cầu ắt sẽ có cung. Hiện tại, không ít tổ chức đã đón đầu xu hướng phát triển các quỹ đầu tư theo chỉ số bằng cách xây dựng những bộ chỉ số riêng như: SSI30 của CTCK SSI, DC VN30 Index của Dragon Capital, CBV Index của CTCK Biển Việt, WSS10 của CTCK Phố Wall. Tuy nhiên, những bộ chỉ số này chưa được kiểm chứng tính đại diện cho toàn thị trường và hiện chỉ mang tính khuyến nghị để NĐT tham khảo và lựa chọn CP theo chiến lược riêng của họ. Điều đáng nói là TTCK Việt Nam hiện nay còn thiếu khung pháp lý để hình thành những sản phẩm mới vừa bị “tuýt còi”. Chưa bàn đến hình thức cờ bạc hay đầu tư, một sản phẩm mới cho thị trường cần được khuyến khích vì nó góp phần làm đa dạng hóa thị trường và nâng cao tính hấp dẫn cho TTCK. Do đó, ngay từ lúc này, UBCKNN nên chính thức công bố cho phép hay không cho phép, chứ không thể để tình trạng “treo” như hiện nay. Nếu cho phép thực hiện, cần khuyến khích các CTCK tham gia, đồng thời có quy định cụ thể về điều kiện, tiêu chí để tránh xảy ra tình trạng lách luật hoặc hoạt dộng không công khai để rồi “chết yểu” khi bị cơ quan chức năng phát hiện.