“Đâu rồi những niềm tự hào của công nghiệp Việt Nam!”

(HQ Online)- Trong phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng chiều 17-11, các Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) quan tâm đến những bất cập tồn tại như việc phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ còn chậm so với yêu cầu; vấn nạn hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng... Vấn đề trách nhiệm của Bộ chủ quản đến đâu cũng được nhiều ĐB đặt câu hỏi.

ĐB Đồng Hữu Mạo chất vấn trách nhiệm của Bộ trưởng khi hiệu quả chính sách còn hạn chế. Ảnh: Anh Tuấn.

“Chính sách có nhưng chưa đồng bộ”

ĐB Đồng Hữu Mạo (Thừa Thiên Huế) chất vấn Bộ trưởng liệu có phải vì Việt Nam thiếu các chính sách cụ thể để thúc đẩy phát triển CNHT khi các cơ chế được ban hành đã nhiều năm nay. ĐB đặt câu hỏi: Nếu đúng vậy thì trách nhiệm của Bộ trưởng như thế nào?

Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng đã kể ra một loạt các chính sách được ban hành trong thời gian qua nhằm phát triển ngành CNHT. “Chúng ta đã quan tâm, tuy nhiên do cấp độ pháp lý của những chính sách này còn thấp, chưa đạt yêu cầu. Nói đến CNHT chúng ta chỉ nói đến phụ tùng, linh kiện, nguyên phụ liệu… tuy nhiên để có thể phát triển được những lĩnh vực này thì quy mô sản xuất phải khá lớn để đủ sản xuất số lượng nhiều, qua đó giá thành có thể cạnh tranh được và tổ chức sản xuất thuận lợi hơn”, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng phân tích.

Bộ trưởng đưa ra dẫn chứng: Đối với ngành công nghiệp ô tô, một năm các cơ sở lắp ráp trong nước chỉ sản xuất được 70.000 xe của nhiều chủng loại khác nhau của hơn 10 nhà lắp ráp sản xuất ô tô nên khó có thể DN hỗ trợ nào đứng ra cung cấp linh kiện cho hơn 10 nhà sản xuất này với nhiều yêu cầu khác nhau.

Lo lắng về sự phát triển của ngành công nghiệp này, ĐB Nguyễn Thị Khá (Trà Vinh) hỏi Bộ trưởng cho biết hiện nay với chủ trương kêu gọi đầu tư của các DN nói chung, đặc biệt DN FDI trong lĩnh vực lắp ráp ô tô, điện tử, điện thoại di động… thì tỷ lệ nội địa hóa của Việt Nam chiếm khoảng bao nhiêu phần trăm (%).

“Hiện nay dư luận cho rằng, từ những con ốc vít nhỏ cũng phải nhập từ nước ngoài, phải chăng đây là lĩnh vực này đất nước ta chỉ là bãi rác để họ thuê một phần lao động phổ thông và dùng ưu đãi đầu tư của Việt Nam. Bộ trưởng có giải pháp gì cải thiện hơn?”- ĐB Nguyễn Thị Khá nói.

Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho biết, ngành CNHT còn nhiều hạn chế, nhưng từng lĩnh vực có mức độ khác nhau. “Ô tô chở khách đến 80 chỗ, đã nội địa hóa khoảng 40%. Xe tải chuyên dùng, nội địa hóa đến 70%. Riêng xe ô tô con thì tỷ lệ nội địa hóa còn thấp chỉ khoảng 10%, đây chính là cái chưa thành công của việc thực hiện chiến lược ô tô.

Về xe máy, đã nội địa hóa được trên 90% kể cả động cơ và 1 năm hiện nay đã XK 150.000 xe ra nước ngoài với kim ngạch trên 280 triệu USD. Điện thoại di động mức độ thấp chỉ khoảng 15%...”, Bộ trưởng Bộ Công Thương thống kê các con số để trả lời chất vấn của ĐB Nguyễn Thị Khá.

ĐB Lê Đình Khanh (Hải Dương) chất vấn Bộ trưởng: “Đâu rồi nhà máy cơ khí Trần Hưng Đạo, niềm tự hào của ngành công nghiệp nặng những năm 1960 của thế kỷ 20; đâu rồi TCT máy động lực và máy nông nghiệp Việt Nam; đâu rồi hàng chục viện Nghiên cứu, hàng chục nghìn kỹ sư, viện sĩ, tiến sĩ, giáo sư với hàng chục nghìn đề án, luận án, đề tài khoa học chưa được ứng dụng trong thực tiễn.

Phải chăng Bộ Công Thương chưa có chính sách để khuyến khích hỗ trợ công nghiệp chế tạo trong nước phát triển, nên những Hai Lúa được trọng vọng ở nước ngoài nhưng bị “bó” ở Việt Nam”.

Trả lời câu hỏi đầy cảm thán đó, Bộ trưởng Bộ Công Thương cho biết, thời gian qua từ năm 2011 đến nay, Bộ đã tham mưu cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành nhiều văn bản để khuyến khích phát triển ngành CNHT. Tuy nhiên, Bộ trưởng nói: “Tôi xin thẳng thắn thừa nhận rằng, đúng là chính sách có nhưng chưa đồng bộ, hiệu quả chưa cao, đó là lý do vì sao thời gian qua và hiện nay chúng tôi đang trình Chính phủ nghị định bao quát được nhiều nội dung về cơ chế chính sách hơn các quy định trước đây”.

Hàng giả, hàng nhái vẫn lộng hành

Đặt câu hỏi liên quan đến vấn nạn hàng gian, hàng giả, kém chất lượng thẩm lậu qua biên giới, ĐB Nguyễn Thị Khá đặt câu hỏi khá “hóc búa”: “Bộ trưởng cho biết từ nay đến cuối 2015, Bộ trưởng có cam kết với ĐBQH và cử tri sẽ kiên quyết ngăn chặn xử lý các hàng nêu trên so với năm 2014 giảm được bao nhiêu % và Bộ trưởng cần bao nhiêu lực lượng chuyên trách bán chuyên trách để thực hiện hiệu quả?”.

Theo Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, việc chống buôn lậu, chống hàng giả hàng nhái là nhức nhối tồn tại nhiều năm nay, các lực lượng chức năng, trong đó có lực lượng quản lý thị trường đã cố gắng nhưng còn nhiều hạn chế. “Trong báo cáo gửi các ĐBQH về lấy phiếu tín nhiệm, cá nhân tôi đã nhận trách nhiệm về hạn chế này mặc dù ngành Công Thương, lực lượng quản lý thị trường đã có nhiều cố gắng”- Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng nói.

Phân tích về những nguyên nhân của tồn tại, yếu kém, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho rằng: “Về phương tiện, công cụ vừa thiếu vừa yếu, trang thiết bị không đầy đủ. Cho nên đấu tranh chống lại các hiện tượng này nhiều khi hiệu quả không cao. Đi kiểm tra mà thiếu trang thiết bị kiểm nghiệm, thiếu trang thiết bị để đánh giá chất lượng. Thậm chí để xác định chất lượng phân bón trên thị trường ở khá nhiều nơi anh em các chi cục quản lý thị trường đã phải thử bằng miệng, dùng miệng để kiểm tra chất lượng phân bón đó. Đó là một hiện tượng có thật”.

Không đồng tình với câu trả lời trên, ĐB Nguyễn Thị Khá bấm nút chất vấn lại. ĐB cho rằng: “Bộ trưởng có nói thiếu phương tiện kiểm định đến nỗi phân bón phải kiểm định bằng miệng thì thuốc trừ sâu kiểm nghiệm bằng gì?”.

Trong báo cáo của Ủy ban Thường vụ QH về giải quyết kiến nghị của cử tri cũng dành phần đánh giá về vấn đề này. Theo đó, báo cáo nêu rõ: Để ngăn chặn, xử lý tình trạng hàng nhái, hàng giả, Chính phủ đã ban hành nghị định quy định về xử phạt hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ người tiêu dùng; triển khai thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm về công tác quản lý thị trường, chỉ đạo các địa phương triển khai kế hoạch, vận động tuyên truyền các tổ chức, cá nhân hoạt động thương mại tham gia đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và cam kết không kinh doanh hàng giả, hàng không đảm bảo an toàn thực phẩm; đồng thời, tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm tại các tuyến, các địa bàn trọng điểm; đã kiểm tra 119.531 vụ, xử lý 63.913 vụ vi phạm, thu trên 38.098 tỷ đồng.