Cúng rừng đầu năm "góp phần bảo vệ rừng"

Gắn bó với rừng, nên các dân tộc thiểu số vùng cao Lào Cai đầu xuân năm mới thường có lễ cúng rừng, dâng lên thần rừng những lễ vật cùng lời cầu mong một năm mới may mắn...

Lễ cúng rừng của dân tộc Tày, Dao, Nùng và Mông đều được tổ chức tại rừng cấm, chọn những cây to và điểm cửa rừng của thôn bản làm điểm thờ. Tùy theo điều kiện của địa phương mà lễ vật có sự khác nhau. Có thôn, năm nào cũng mổ lợn, có thôn cứ 3 năm thì mổ trâu một lần. Nhận thấy đấy là tục lệ có những nét tích cực bảo vệ rừng, ngành Kiểm lâm Lào Cai đã tham mưu cấp ủy Đảng, chính quyền các địa phương có rừng soạn thảo hương ước, quy ước bảo vệ rừng, ngay từ đầu năm ký kết với các hộ, nhất là các hộ sống trong vùng rừng phòng hộ về quy ước bảo vệ rừng. Năm nay, từ ngày 7/2 (tức mùng 5 Tết), các huyện Sa Pa, Bát Xát, Văn Bàn, Si Ma Cai... đã tổ chức lễ cúng rừng và ký kết hương ước, quy ước bảo vệ rừng. Tại buổi lễ, bà con chọn người cao niên, có uy tín nhất thôn bản, người am hiểu phong tục, được dân làng kính trọng, tín nhiệm đứng ra cúng rừng, tuyên truyền luật bảo vệ rừng. Buổi ký kết thường diễn ra sau lễ cúng và thắp hương mời thần rừng chứng kiến cho tấm lòng thành kính của dân bản. Nội dung các bài cúng và hương ước đều thừa nhận: Rừng cấm là chốn linh thiêng, không ai được xâm phạm, không ai được vào chặt cây, làm những điều ô uế... Đồng bào quan niệm rằng, nếu ai vi phạm vào lệnh cấm trên, người đó cả năm sẽ gặp những điều không may mắn. Hành động vi phạm nếu bị phát hiện, thì người vi phạm sẽ phải làm lễ, mời thầy mo đến cúng để tạ tội với thần linh. Quan niệm này thường được người dân trong thôn, bản rất tôn trọng, nên ít khi có người vi phạm. Sau phần Lễ, dân bản và cơ quan chức năng cùng tổ chức liên hoan ngay trong rừng. Sau hồi kẻng vang lên để thông báo lễ cúng rừng là một hồi kẻng tập hợp dân làng quây quần lại để ăn thề. Mâm lễ vật bao gồm những thức ăn đã chuẩn bị trước được mang vào rừng cho tất cả mọi người cùng ăn. Tục lệ cúng rừng đầu năm của dân tộc thiểu số Lào Cai thể hiện ý thức tôn trọng, bảo vệ rừng. Đây là nét mới trong bảo vệ rừng ở vùng cao được kết hợp giữa yếu tố tâm linh và nét văn hóa mới nên được nhân dân ủng hộ và đạt nhiều hiệu quả. Đây là một nét văn hóa đang được Lào Cai khuyến khích nhân rộng. Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lào Cai, nhờ kết hợp tốt tục cúng rừng với Luật Bảo vệ và Phát triển rừng mà số vụ cháy rừng hàng năm ở Lào Cai giảm, diện tích trồng rừng tăng nhanh đạt độ che phủ gần 50%, tăng bình quân 5% mỗi năm, ý thức bảo vệ rừng và khai thác rừng của người dân được nâng lên theo hướng thân thiện với rừng và môi trường