Công bố nguyên nhân dừng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận Sập một phần nhà máy điện hạt nhân Chernobyl Rò rỉ phóng xạ tại nhà máy điện hạt nhân hàng đầu của Mỹ

Có 92% đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành dừng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận trong kỳ họp báo Chính phủ chuyên đề chiều hôm qua. Theo Văn phòng chính phủ, lý do dừng dự án là vì điều kiện kinh tế, cần tập trung nguồn lực quốc gia cho các dự án có sức lan tỏa.

Công bố nguyên nhân dừng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận Sập một phần nhà máy điện hạt nhân Chernobyl Rò rỉ phóng xạ tại nhà máy điện hạt nhân hàng đầu của Mỹ - Ảnh 1

Dự án đầu tư điện hạt nhân tại tỉnh Ninh Thuận được Quốc hội thông qua từ năm 2009 với mục đích cung cấp điện cho hệ thống điện quốc gia, góp phần phát triển kinh tế - xã hội. Dự án gồm 2 nhá máy điện hạt nhân là Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2. Mỗi nhà máy điện hạt nhân có công suất 2.000 MW, được kỳ vọng đóng góp khoảng 3,6% công suất và 5,7% sản lượng điện trong hệ thống điện quốc gia năm 2030. Vốn đầu tư dự kiến cho dự án này là 4.000 tỷ đồng.

Cách đây 10 năm, Tiến sĩ Hermann Scheer, Nghị sĩ Đức, Chủ tịch Ủy ban quốc tế về năng lượng tái tạo đã trả lời trên VnExpress nhân một chuyến thăm Việt Nam rằng: “Việt Nam không nên xây nhà máy điện nguyên tử”. Ông nói, Việt Nam có khả năng, điều kiện tạo ra điện gió để thay thế cho điện hạt nhân “vì các bạn có cả thủy điện và điện gió bổ sung cho nhau rất tốt. Khi lượng gió trong ngày không đủ thì bù đắp bằng thủy điện, vừa đảm bảo an toàn năng lượng, điều mà điện nguyên tử không giải quyết được”.

Trước khi ra quyết định chính thức dừng triển khai dự án điện hạt nhân Ninh Thuận, một số bước chuẩn bị cho dự án đã hoàn thành: báo cáo nghiên cứu khả thi; hệ thống cấp điện và hạ tầng phục vụ thi công; khảo sát thiết kế di dân tái định cư; đào tạo nguồn nhân lực; thỏa thuận vay vốn và chọn đối tác triển khai...

Ông Mai Tiến Dũng (Bộ trưởng - Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ) cho biết việc dừng thực hiện dự án xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại tỉnh Ninh Thuận được cân nhắc trên cơ sở điều kiện kinh tế hiện nay chứ không phải do công nghệ. Ông nhấn mạnh, công nghệ hạt nhân của Nga và Nhật Bản dự kiến sử dụng để đầu tư lắp đặt nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận là công nghệ tiên tiến nhất hiện nay, độ an toàn rất cao.

Nguyên nhân lớn hơn, theo ông Mai Tiến Dũng là “nước ta đang cần nguồn vốn lớn để đầu tư phát triển các dự án cơ sở hạ tầng đồng bộ, hiện đại, để ưu tiên các dự án trọng điểm quốc gia như dự án sân bay Long Thành..., tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước cũng như nguồn vốn để giải quyết các vấn đề do biến đổi khí hậu gây ra”.

Trong khi đó, Tiến sĩ Hermann Scheer từng cho rằng chúng ta hướng đến việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân vì “không muốn chấp nhận có năng lượng tái sinh, phủ nhận vai trò của năng lượng tái sinh. Những người theo trường phái này cho rằng năng lượng tái sinh không đủ để thay thế năng lượng còn thiếu, hoặc tốn kém quá, hoặc công tác xây dựng dài quá”.

Ông đã chỉ ra những sai lầm của các giả thuyết đó và cho rằng đấy chỉ là “khẳng định đơn phương phủ nhận khả năng thực tế của năng lượng tái sinh”. Đảm bảo an toàn tuyệt đối khi vận hành nhà máy điện hạt nhân là điều không ai dám nói trước. Tiến sĩ Hermann Scheer nói: “Các nhà quản lý phải nhớ rằng nhà máy điện nguyên tử là một công nghệ cực kỳ nguy hiểm và càng ngày càng đắt. Chỉ có điều ngày xưa người ta coi đấy là biểu tượng của sự tiến bộ. Ngược lại, điện tái sinh không có nguy cơ gì cả, nhưng lại đòi hỏi công nghệ hiện đại”.

Công bố nguyên nhân dừng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận Sập một phần nhà máy điện hạt nhân Chernobyl Rò rỉ phóng xạ tại nhà máy điện hạt nhân hàng đầu của Mỹ - Ảnh 2

Tàn tích thảm họa hạt nhân Chernobyl để lại đến ngày hôm nay. Ảnh: McClatchy

Ông chỉ ra “trên thế giới tất cả các nước có nhà máy điện nguyên tử đều không có bảo hiểm. Bởi không có một doanh nghiệp bảo hiểm tư nhân nào lại sẵn sàng bảo hiểm hoàn toàn cho điện nguyên tử. Vì vậy người bảo lãnh là nhà nước. Nghĩa là khi có sự cố thì cả xã hội phải nai lưng ra mà đền. Có thể nói sự suy sụp kinh tế của Liên Xô bắt đầu từ tai nạn tại nhà máy điện nguyên tử Chernobyl. Không ai có thể đảm bảo rằng sẽ không có những thảm họa tương tự nữa”.

Còn theo lý giải của ông Dương Quang Thành (Chủ tịch Tập đoàn điện lực Việt Nam EVN), “thời điểm hiện nay, nguồn năng lượng sơ cấp như than, dầu khí có giá thành thấp hơn trước, việc đầu tư không cạnh tranh được về kinh tế".

Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận dừng lại không làm ảnh hưởng đến an ninh năng lượng, cụ thể là an ninh cung ứng điện ở nước ta. Văn phòng Chính phủ giải thích, so với 5 năm trước, tiềm năng sử dụng năng lượng tái tạo khả thi hơn do giá thành sản xuất điện từ các dạng năng lượng này giảm đáng kể. Thêm vào đó, dư địa về tiết kiệm điện hiện nay khá tốt, dự kiến khả năng liên kết lưới điện khu vực để trao đổi mua bán điện với các nước láng giềng sẽ tăng cường trong thời gian tới.

Ông Mai Tiến Dũng nói thêm, theo tính toán từ giờ đến năm 2030, sẽ có thêm 34 dự án nguồn điện (nhiệt nhiệt than, điện khí, điện gió, điện mặt trời…) tổng công suất 6.000 MW. Nếu đảm bảo tiến độ, đưa vào sử dụng thì các dự án điện này hoàn toàn có đủ lượng điện thay thế cho 2 nhà máy điện hạt nhân ở Ninh Thuận. Tuy nhiên đến nay, nhiệt điện than và thủy điện vẫn được xây dựng ồ ạt gây ra các tác nhân môi trường vô cùng nghiêm trọng. Giá mà, ngay từ 1 thập kỷ trước, Việt Nam thực sự lắng nghe những quốc gia đã từng trải qua mất mát vì công nghệ làm điện kiểu cũ để thắt lưng buộc bụng đầu tư cho tương lai quốc dân thì đã không có những thảm cảnh môi trường như nhiệt điện Vĩnh Tân hay những công trình như thủy điện Hố Hô khủng bố trong mùa mưa lũ.

Xem thêm:

Sử dụng 100% năng lượng tái tạo ở Việt Nam: Muộn còn hơn không Sập một phần nhà máy điện hạt nhân Chernobyl Rò rỉ phóng xạ tại nhà máy điện hạt nhân hàng đầu của Mỹ

Fukushima dễ lặp lại ở Mỹ với hai nhà máy hạt nhân Indian Point và Oconee

Nhật Bản đóng cửa lò phản ứng hạt nhân cuối cùng

Minh Phương