Con nhà giàu và con nhà nghèo, ai dễ trầm cảm hơn? Câu trả lời của Tiến sĩ khiến hàng ngàn phụ huynh không tin nổi

Có hai 'thủ phạm', một là kỳ vọng quá mức, hai là bảo vệ quá mức.

Với gần 40 năm kinh nghiệm làm bác sĩ lâm sàng, nhà tư vấn tâm lý, nhà giáo dục, Tiến sĩ Madeline Levine (Mỹ) nhận thấy: "Môi trường gia đình càng giàu có và trình độ học vấn của cha mẹ càng cao thì con cái càng dễ gặp vấn đề về tinh thần". Có hai "thủ phạm", một là kỳ vọng quá mức, hai là bảo vệ quá mức.

Tiến sĩ Madeline Levine

Tiến sĩ Madeline Levine

Kỳ vọng cao của cha mẹ phá hủy "cái tôi" của trẻ

Về mặt tâm lý, trầm cảm là kết quả của sự tấn công vào bản thân. Từ bỏ chính mình là khởi đầu của trầm cảm.

Trong bộ phim tài liệu "Chúng ta chống trầm cảm như thế nào", Chung Hoa - một học sinh trung học sinh ra trong một gia đình khá giả, cha mẹ cậu rất kỳ vọng vào cô con gái duy nhất của mình. Đặc biệt là mẹ, cô hy vọng con mình sẽ xuất sắc trên mọi chặng đường và được nhận vào các trường nổi tiếng thế giới như Harvard và Stanford.

Để giám sát con gái, dù con có làm bài thi tốt đến đâu, mẹ cô cũng sẽ tỏ ra không hài lòng và chỉ nói: "Con có thể làm tốt hơn". Sự mong đợi vô tận này khiến Chung Hoa khó thở. Cô cảm thấy mình giống như một con lừa với củ cà rốt treo trước mặt, luôn chạy vòng tròn nhưng không bao giờ đến đích. Cuối cùng một ngày, cô bé khóc với cha mình: "Con không muốn sống nữa. Mọi thứ bây giờ quá đau đớn đối với con".

Chung Hoa

Tại sao kỳ vọng quá cao của cha mẹ lại hủy hoại lòng tự trọng của con cái?

Từ góc độ tâm lý bản thân, nếu muốn con mình khỏe mạnh về mặt tinh thần, bạn phải thỏa mãn nhu cầu tinh thần của con. Những lời nói, biểu hiện và hành động trân trọng của cha mẹ sẽ khiến trẻ cảm thấy "mình được yêu thương" và từ đó có ý thức về giá trị bản thân.

Nhưng trên thực tế, những yêu cầu liên tục của cha mẹ đối với con cái đa phần là một hình thức phủ nhận trá hình: "Con làm chưa đủ tốt" và "Con nên cố gắng làm tốt hơn". Nếu một đứa trẻ cố gắng hết sức mà vẫn không thể làm hài lòng cha mẹ, nó sẽ hình thành sự tự ti, cảm xúc thật sẽ không có nơi nào để bộc lộ, cuối cùng bị kìm nén và tổn thương.

Ngoài câu "con có thể làm tốt hơn", còn có một kỳ vọng cao gọi là "con giỏi hơn bố mẹ". Vì bố mẹ không đạt được ước mơ nên con phải thay bố mẹ gánh ước mơ đó. Trẻ giống như một con rối trên dây, sống dưới sự sắp đặt, có thể cư xử tốt và hiểu chuyện, nhưng không có cái "tôi" của chính mình.

Nhà tâm lý học Wu Zhihong từng nói: "Một đứa trẻ từ nhỏ đã bị những tiếng nói của thế giới bên ngoài đẩy ra xa. Chúng không thể là chính mình nên chỉ có thể từ bỏ bản thân trong tuyệt vọng".

Trên thực tế, cha mẹ bỏ qua cảm xúc và đặt kỳ vọng vượt quá khả năng của con sẽ chỉ mang lại căng thẳng cao độ cho trẻ. Để làm hài lòng cha mẹ, dù khả năng có hạn, các em sẽ lựa chọn hy sinh nhu cầu, cuối cùng sẽ đánh mất chính mình trong sự giằng xé nội tâm lâu dài và rơi vào trạng thái trầm cảm.

Sự bảo vệ quá mức của cha mẹ khiến con phát triển một "tâm trí mong manh"

Trong cuộc sống có rất nhiều bậc cha mẹ cho rằng nếu loại bỏ được mọi trở ngại trên con đường trưởng thành của con thì tương lai của chúng sẽ suôn sẻ. Nhưng sự bảo bọc quá mức chính là trở ngại lớn nhất cho sự trưởng thành của trẻ.

Trong chuyên mục đặc biệt "Những đứa trẻ được bảo vệ quá mức", phóng viên Hanna Rosin đã chỉ ra cụ thể: "Việc bảo vệ quá mức dưới danh nghĩa an toàn đã tước đi của trẻ tính độc lập, chấp nhận rủi ro và khám phá. Trẻ em không thực sự trở nên an toàn hơn, đặc biệt là về mặt tâm lý".

Từng có trải nghiệm của một cư dân mạng gây chú ý.

Khi cậu học tiểu học, giáo viên sắp xếp cho cậu đi trực. Ngày hôm sau, bố mẹ cậu đến trường nói rằng con mình ở nhà không làm gì cả, nếu trong lớp có lao động thì bảo người khác làm. Trước khi vào đại học, bố mẹ không cho cậu ra ngoài một mình vì sợ con bị lạc hoặc gặp người xấu.

Thỉnh thoảng khi cậu hẹn các bạn trong lớp đi chơi bóng, bố hoặc mẹ sẽ đi cùng. Sau khi vào đại học, cậu không biết cách giao tiếp với bạn bè đồng trang lứa và luôn thận trọng vì sợ làm người khác không vui. Có lần, bạn cùng phòng đùa rằng cậu ngáy vào ban đêm, từ đó cậu không dám đi ngủ sớm, sau khi mọi người ngủ say, cậu mới trùm chăn kín đầu rồi bắt đầu ngủ.

Trong năm đầu tiên đi làm, sếp đã chỉ ra một số lỗi lầm của cậu, cậu lo lắng đến mức cả đêm không ngủ được, sợ ngày hôm sau sẽ mắc thêm một lỗi nữa và bị mắng. Bởi vì sức chịu đựng tinh thần kém, không giỏi ăn nói, sợ thay đổi và thử thách nên bảy, tám năm sau khi tốt nghiệp, cậu vẫn làm công việc cơ bản nhất.

Trong cuộc sống, cậu không có bạn thân và cũng không biết tâm sự với ai những rắc rối của mình, điều này khiến cậu ngày nào cũng cảm thấy đau khổ.

Cậu nói: "Bố mẹ không cho tôi kết bạn khi còn nhỏ và tôi không có bạn khi lớn lên. Bố mẹ không cho tôi trải qua những nỗi thất vọng, và tôi không thể làm được gì". Con đường cha mẹ chọn đã trở thành cạm bẫy trong cuộc đời con họ.

Hannah Holborn Gray, Hiệu trưởng Đại học Chicago, từng đưa ra một nguyên tắc: "Giáo dục, về bản chất, không phải là làm cho mọi người thoải mái mà là dạy họ cách suy nghĩ". Trẻ em sẽ không sống dưới sự che chở của cha mẹ mãi, chúng cần phát triển khả năng điều chỉnh tâm lý giữa những lo lắng thông thường. Đồng thời, trẻ có thể trưởng thành trong quá trình đương đầu và giải quyết vấn đề.

Muốn được như vậy, cha mẹ cần lưu ý 2 điều:

1. Đừng bao bọc con quá mức

Những đứa trẻ được cha mẹ bao bọc quá mức không có cơ hội trải nghiệm cuộc sống, khả năng sinh tồn gần như bằng 0, không biết cách xử lý cảm xúc, cách vượt qua khó khăn. Sự giàu có thực sự, đó là việc nuôi dưỡng những đứa trẻ có trái tim mạnh mẽ. Nuôi dạy con cái giàu có không phải là thỏa mãn chúng về vật chất mà là sự thịnh vượng về tinh thần. Một đứa trẻ có đủ nội lực có thể làm chủ được cuộc sống của mình và bước đi trên con đường của riêng mình, ngay cả khi thế giới bên ngoài đầy gió mưa và cuộc sống gập ghềnh.

"Điều quý giá nhất của cha mẹ đối với con cái là tạo ra một môi trường lý tưởng để con trở thành chính mình chứ không phải trở thành người mà cha mẹ mong muốn con trở thành".

Nếu một đứa trẻ có thể kiên trì làm điều mình yêu thích và có được cảm giác thành tựu cũng như niềm vui trong quá trình đó thì trẻ sẽ có sự tự tin và lạc quan tuyệt đối. Ngay cả khi không thể đạt được "thành công" theo nghĩa thông thường, nó vẫn có thể vượt qua thử thách, đồng thời có khả năng quản lý cuộc sống của mình để sống vui vẻ.

2. Cho con quyền lựa chọn

Tờ Huffington Post đã tiến hành một thí nghiệm, đặt ra quy định "chỉ chơi game vào cuối tuần" và ghi lại việc trẻ em sử dụng sản phẩm điện tử tại 3 gia đình trong vòng 24 giờ. Kết quả chứng minh, không tước đi quyền sử dụng sản phẩm điện tử của trẻ, trẻ có khả năng tự chủ tốt hơn, đến giờ đọc sách trước khi đi ngủ, trẻ sẽ chủ động tắt điện thoại di động.

Vì vậy, cha mẹ phải đủ dũng cảm để buông bỏ, cho con mình nhiều quyền tự chủ và lựa chọn hơn, đồng thời cho phép chúng có quan hệ xã hội, sở thích và trải nghiệm sống khác nhau. Khi một đứa trẻ trải qua những thăng trầm của cuộc sống, nó sẽ biết thất bại là gì và dũng cảm là gì.

Một đứa trẻ cảm nhận được giá trị của bản thân và yêu cuộc sống sẽ có trái tim trọn vẹn hơn, khả năng phục hồi tâm lý mạnh mẽ hơn và không dễ dàng bị đánh bại bởi những thất bại. Nuôi dưỡng một đứa trẻ có khả năng hạnh phúc là bản chất của giáo dục và là trách nhiệm lớn nhất của cha mẹ.

- Video vóc dáng nuột nà của cô giáo Hà Duyên. Nguồn: FBNV.

Theo Phụ nữ mới

Nguồn Doanh Nghiệp: https://doanhnghiepvn.vn/doi-song/con-nha-giau-va-con-nha-ngheo-ai-de-tram-cam-hon-cau-tra-loi-cua-tien-si-khien-hang-ngan-phu-huynh-khong-tin-noi/20240224095446375