Cổ phần hóa vì sao chậm?- 'Ôm' nhiều 'ông lớn', Bộ Công Thương 'ôm nợ'

Là bộ “nắm giữ” nhiều tập đoàn, tổng công ty lớn nên tiến độ thực hiện cổ phần hóa (CPH), thoái vốn của Bộ Công Thương được dư luận khá quan tâm. Dù tự đánh giá là đã có kết quả nhất định nhưng tiến độ của bộ này vẫn bị “chê” là chậm, thậm chí còn tệ đi.

Cổ phần hóa vì sao chậm?- 'Ôm' nhiều 'ông lớn', Bộ Công Thương 'ôm nợ' - Ảnh 1

Bộ Công Thương dự kiến sẽ có báo cáo cụ thể về đề án thoái vốn nhà nước tại Sabeco, Habeco tới thường trực Chính phủ vào tuần này. Ảnh: ST.

Không chuyển biến mà còn tệ đi

Đối với 2 tổng công ty Sabeco và Habeco, ông Bùi Trường Thắng, Phó Vụ trưởng Vụ Công nghiệp nhẹ (Bộ Công Thương) cho biết, sẽ bán vốn nhà nước tại 2 hãng bia rượu này trong năm nay. Việc thoái vốn tại Habeco và Sabeco đang được Bộ Công Thương tích cực đẩy nhanh lộ trình. Đến thời điểm này, đối với Habeco, công ty đã ký hợp đồng tư vấn về giải pháp thực hiện thoái vốn theo hình thức đấu thầu rộng rãi với liên doanh gồm Công ty Cổ phần Chứng khoán Bảo Việt và Công ty Cổ phần Định giá và Dịch vụ tài chính Việt Nam (VVFC). Hiện nay, đơn vị này đang hoàn thiện tờ trình về phương án thoái vốn để trình bộ Công Thương trong tuần tới.

Với Sabeco, tổng công ty này đã ký hợp đồng với tư vấn giải pháp thoái vốn theo hình thức đấu thầu rộng rãi với liên doanh gồm Công ty Cổ phần Chứng khoán Bảo Việt, Công ty Ernst & Young và Công ty CP Thông tin và Định giá Việt Nam. Dự kiến, đơn vị tư vấn này sẽ có tờ trình Bộ Công Thương về giải pháp thoái vốn tại Sabeco trước 31/7. Bộ Công Thương cũng sẽ có báo cáo cụ thể về đề án thoái vốn nhà nước tại Sabeco, Habeco tới thường trực Chính phủ vào tuần này.

Bộ Công Thương luôn tích cực chủ động thoái vốn và hỗ trợ DN thực hiện quy trình CPH, thoái vốn theo đúng quy định hiện hành. Đó là câu trả lời khái quát của bà Nguyễn Thị Hoa, Phó Vụ trưởng, Thường trực Ban Đổi mới DN (Bộ Công Thương) khi phóng viên Báo Hải quan đặt câu hỏi: “Thời gian qua, công tác thoái vốn, CPH của Bộ Công Thương được thực hiện như thế nào và đạt kết quả ra sao?”.

Bà Hoa cho biết, trên cơ sở Quyết định 58/2016/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, các tập đoàn, tổng công ty trực thuộc Bộ đang tập trung xây dựng kế hoạch đổi mới, sắp xếp cổ phần hóa, kế hoạch thoái vốn tại các DN trong giai đoạn 2017-2020. Trong đó, Bộ Công Thương xây dựng danh mục các DN sắp xếp, cổ phần hóa theo từng năm, từ năm 2017 đến năm 2020. Bộ Công Thương cũng đã thẩm định và trình Thủ tướng phê duyệt theo thẩm quyền lộ trình xác định giá trị DN CPH của từng DN, kế hoạch thoái vốn tại các DN CPH.

“Bộ cũng đã thành công trong việc chuyển một số DN nhà nước hoạt động theo mô hình công ty cổ phần và đa dạng hóa các cổ đông (là mọi thành phần kinh tế, đặc biệt là kinh tế tư nhân), qua đó tăng cường công tác quản trị, công nghệ để phát huy được hoạt động sản xuất kinh doanh, tối đa hóa lợi nhuận và tạo sự minh bạch trong kinh doanh, tăng hiệu quả vốn nhà nước”, bà Hoa cho hay.

Dù vậy, vấn đề CPH, thoái vốn DN của Bộ Công Thương dường như mới chỉ dừng ở phần bề nổi, vẫn còn ngổn ngang công việc chưa hoàn thành. Dẫn chứng dễ nhận thấy nhất đó là việc chưa hoàn thành 4 đề án sắp xếp, đổi mới và tái cơ cấu DN nhà nước giai đoạn 2017-2020. Theo Chỉ thị 05/CT-BCT do Bộ Công Thương ban hành cuối tháng 4/2017 về việc đẩy mạnh công tác sắp xếp, đổi mới DNNN trực thuộc Bộ Công Thương giai đoạn 2017-2020, 4 tập đoàn gồm Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), Tập đoàn Than- Khoáng sản Việt Nam (TKV), Tập đoàn Hóa chất Việt Nam phải trình kế hoạch sắp xếp, đổi mới và tái cơ cấu DN trước ngày 20/5. Thế nhưng cho đến nay, Bộ này vẫn đang “nợ” đề án của TKV.

Hoặc như tiến độ thoái vốn tại Tổng công ty Bia- Rượu- Nước giải khát Hà Nội (Habeco) và Tổng công ty Bia- Rượu- Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco) cũng bị Ban Chỉ đạo Đổi mới và Phát triển DN “liệt” vào phần tồn tại, hạn chế vì chậm thoái vốn.

Đáng chú ý, việc xử lý 12 dự án thua lỗ, yếu kém của ngành Công Thương, nhất là những dự án của PVN tại phiên họp triển khai Kết luận của Bộ Chính trị mới đây về các dự án thua lỗ thuộc ngành Công Thương diễn ra ngày 5/7 đã bị Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ phê bình gay gắt “hầu như không có chuyển biến gì mà tình hình còn tệ đi”. Trong khi Chỉ thị 05 của Bộ Công Thương rất kiên quyết: “Đối với những DN kinh doanh thua lỗ, tồn đọng tài chính kéo dài, không đủ điều kiện thực hiện CPH phải kiên quyết thực hiện sắp xếp, sáp nhập hoặc phá sản theo quy định của Nhà nước”.

Quy mô lớn nên cần thời gian

Khi đề cập tới những khó khăn, vướng mắc của Bộ Công Thương trong quá trình thoái vốn, CPH DN, bà Hoa cho hay, các văn bản quy phạm pháp luật khi áp dụng triển khai đã bộc lộ khó khăn nhất định và ảnh hưởng đến tiến độ CPH. Bên cạnh đó, DN do Bộ quản lý phần lớn là tập đoàn, tổng công ty lớn, quy mô vốn lớn, tài sản lớn, địa bàn rộng… nên việc xác định giá trị DN cũng bị ảnh hưởng đến tiến độ và cần có sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương.

Dẫn chứng cho điều này, ông Đỗ Thắng Hải, Thứ trưởng Bộ Công Thương cho hay, cho đến nay đề án của ngành Than còn “nợ” bởi nhiều lý do, trong đó có việc ảnh hưởng đến đời sống của người lao động. Trong điều kiện giá than sản xuất trong nước đắt hơn giá than NK, ngành than vẫn đang có những tính toán để làm sao, không ảnh hưởng tới 113.000 lao động của toàn ngành. “Mỗi lao động ngành than đang có 4 - 5 người trong gia đình phụ thuộc, nên riêng đối với ngành này vẫn cần phải xem xét rất kỹ lưỡng. Bộ Công Thương cũng đã yêu cầu TKV, Tổng cục Năng lượng trình Chính phủ đề án thoái vốn ngay trong tháng 7 này”, ông Hải nói thêm.

Với những dự án thua lỗ, yếu kém, theo ông Hải, các dự án tồn đọng của ngành Công Thương đang trong giai đoạn chờ xử lý, vì đây là những dự án thuộc các tập đoàn, tổng công ty với quy mô vốn lớn, do đó vẫn cần có thêm thời gian để giải quyết lâu dài. Bổ sung thêm thông tin, ông Dương Duy Hưng, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch (Bộ Công Thương) cho hay, sau khi thực hiện nhiều giải pháp, đến thời điểm này một số dự án ban đầu đã có chuyển biến rất tốt, đặc biệt là nhóm dự án phân bón hiện đã sản xuất trở lại và có hiệu quả (gồm Đạm Ninh Bình, Đạm Hà Bắc, DAP số 1 và DAP số 2). Hai nhà máy thép có chuyển biến tích cực. Nhà máy sản xuất bột giấy Phương Nam đã lên phương án bán đấu giá tài sản và hàng hóa tồn kho... Trên nguyên tắc của Ban Chỉ đạo cũng như của Thủ tướng là phải khẩn trương làm cho các dự án này tốt hơn, giải quyết mọi vướng mắc của các dự án, làm sao các dự án này phải hoạt động tốt hơn, hiệu quả hơn, vị đại diện Vụ Kế hoạch cho hay, thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tập trung thực hiện theo chỉ đạo để theo đúng lộ trình tháng 7 sẽ trình Trưởng ban Chỉ đạo xem xét trước khi trình Thủ tướng Chính phủ Đề án xử lý chính thức 12 dự án.

Ông Đỗ Thắng Hải cũng khẳng định thêm một lần nữa, trong thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục chỉ đạo quyết liệt để tái cơ cấu mạnh mẽ hoạt động của một số tập đoàn, tổng công ty hoạt động trong lĩnh vực sản xuất lớn của nền kinh tế như đồ uống, hóa chất, điện lực, than khoáng sản, dầu khí… Ông Hải đánh giá: “Đây vừa là giải pháp mang tính trước mắt nhằm tiết giảm chi phí quản trị, nâng cao hiệu quả trong sản xuất kinh doanh vừa mang tính lâu dài để bảo đảm sự phát triển bền vững, phục vụ cho tăng trưởng bền vững của nền kinh tế trong những năm tiếp theo”.

Để hạn chế tình trạng thất thoát vốn, tài sản nhà nước trong quá trình sắp xếp, CPH, thoái vốn, bà Hoa cho biết, hiện nay, quy trình thoái vốn nhà nước thực hiện theo quy trình, các bước tại Nghị định 91/2015/NĐ-CP về đầu tư vốn nhà nước vào DN và quản lý, sử dụng vốn, tài sản tại DN. Thủ tướng cũng chỉ đạo các DN thực hiện thoái vốn theo 4 nguyên tắc: Công khai minh bạch bảo đảm lợi ích cao nhất của nhà nước và chống tiêu cực lợi ích nhóm; đúng quy luật thị trường, hiệu quả ổn định thị trường chứng khoán; tuân thủ đúng quy định của pháp luật về DN và thị trường chứng khoán và cam kết quốc tế; triển khai đạt hiệu quả cao nhất về thoái vốn nhà nước.

Trong quá trình thực hiện thoái vốn tại các DN do Bộ Công Thương phụ trách, Bộ Công Thương luôn có những văn bản chỉ đạo DN tuân thủ theo những nguyên tắc này. Với những nguyên tắc như vậy, thất thoát vốn nhà nước được thực hiện theo quy trình chặt chẽ, đấu giá công khai và đảm bảo thu hồi lợi ích cao nhất cho Nhà nước.

Phan Thu