Có 'đánh trống, bỏ dùi'?

Dự thảo quy tắc ứng xử nhắc nhở công chức Hà Nội không tranh thủ kinh doanh trong giờ hành chính, không xăm mình, sử dụng mỹ phẩm, nước hoa phù hợp... Trao đổi với Lao Động, ông Tô Văn Động - Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao Hà Nội (đơn vị soạn thảo bộ quy tắc) cho rằng, bộ quy tắc là đưa ra chuẩn mực chung, khuyến cáo cán bộ, công chức, viên chức thực hiện. Khi đề cập tới việc phát động này có đi vào thực chất khi không có chế tài xử lý, ông Động cho biết, bộ quy tắc không phải văn bản pháp quy, tuy nhiên sẽ chủ động tuyên truyền và làm mạnh mẽ trong thời gian tới.

Có 'đánh trống, bỏ dùi'? - Ảnh 1

Cán bộ, công chức, nhân viên các cơ quan đơn vị cần thực hiện các quy định về văn hóa ứng xử, trang phục lịch sự trong làm việc, giao tiếp với người dân.Ảnh: HẢI NGUYỄN

Công chức không xăm hình, không váy ngắn…

Dự thảo có 6 chương, 16 điều, đưa ra nguyên tắc ứng xử trong các mối quan hệ cơ bản như: Quy tắc ứng xử chung; ứng xử với đồng nghiệp; ứng xử với người dân; ứng xử giữa các cơ quan. Về trang phục, quy tắc khuyến cáo công chức mặc lịch sự (áo có ống tay, cổ áo; váy dài đến gối); đầu tóc gọn gàng; không xăm hình, vẽ hình phản cảm; sử dụng trang sức, mỹ phẩm, nước hoa phù hợp. Công chức không quảng cáo, vận động, mời gọi đồng nghiệp và công dân mua bán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ có tính chất kinh doanh trong giờ hành chính.

Khi ứng xử với người dân, công chức được yêu cầu không gây căng thẳng, bức xúc, uy hiếp, tấn công người dân. Nếu có va chạm, người liên quan cần nghiêm túc nhận khuyết điểm và chủ động giải quyết với tư cách cá nhân, không ảnh hưởng đến cơ quan, đơn vị,
tổ chức.

Tại khu dân cư, công chức không tổ chức các hoạt động liên hoan, cưới hỏi, ma chay, mừng thọ, sinh nhật, tân gia, mừng thăng chức... linh đình, phô trương, lãng phí, ảnh hưởng đến cộng đồng dân cư…

Giám đốc Sở VHTT Hà Nội cho hay, để ban hành được dự thảo trên, sở đã điều tra xã hội học, đánh giá thực trạng tại nhiều địa bàn. Theo ông Động, quy trình xây dựng bộ quy tắc rất chặt chẽ, công phu và thành phố rất thận trọng khi đưa ra quy chế.

Có 'đánh trống, bỏ dùi'? - Ảnh 2

Công chức phải ăn mặc lịch sự, không được xăm hình... . (ảnh minh họa).

Không xử phạt, có thực chất?

Cũng theo Giám đốc Sở VHTT, việc thực hiện bộ quy tắc này được quy định ở một chương riêng. Trong đó, thủ trưởng các đơn vị có trách nhiệm tổ chức triển khai và quán triệt bộ quy tắc này đến từng công chức; niêm yết công khai bộ quy tắc tại trụ sở làm việc của cơ quan, đơn vị; kiểm tra, giám sát việc thực hiện; tổ chức đánh giá và kiểm điểm việc thực hiện để xếp loại thi đua hằng năm. Công chức cần nắm vững và có trách nhiệm thực hiện đúng, đầy đủ các quy định tại Bộ quy tắc ứng xử này; vận động, giám sát, nhắc nhở đồng nghiệp cùng thực hiện. Công chức, viên chức thực hiện tốt bộ quy tắc sẽ được biểu dương, khen thưởng theo quy định hiện hành. Mặt khác, công chức thực hiện chưa tốt hoặc vi phạm, tùy mức độ sẽ bị nhắc nhở, phê bình công khai trong cơ quan, đơn vị.

Trước vấn đề chỉ dừng lại ở khuyến khích chứ không phải văn bản pháp quy, việc những nội dung có đi vào thực chất? Về vấn đề này, ông Động khẳng định, trước mắt để mọi người góp ý, sắp tới sẽ chủ động tuyên truyền, lên án và sẽ làm mạnh mẽ hơn. Thái độ thì trước hết sẽ kiên quyết và quyết tâm. Trong quá trình triển khai mà phát sinh sẽ điều chỉnh và xử lý.

Đánh giá về dự thảo này, GS Trần Lâm Biền - một nhà nghiên cứu văn hóa - cho hay, trong trường hợp này thì đây chỉ mới là dự thảo đưa ra để tranh thủ dư luận nhưng chưa phải là luật. Tuy nhiên, đối với các cơ quan nhà nước, thì người ta có quyền đưa ra những quy định về vấn đề văn hóa đối với cán bộ của mình... Ít nhất, là trong giờ làm việc, bởi vì trong công việc thì người ta luôn đòi hỏi phải có năng suất cao.

Chuyện ăn mặc hở hang, không đúng quy định sẽ làm cho người làm cùng phân tán tư tưởng. Một khi tư tưởng đã phân tán thì công việc không thể hoàn thành, còn chưa kể những tư tưởng, suy nghĩ đó có thể lệch lạc ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường làm việc. Song trong bước đường đi ấy, thì cũng phải dựa trên nền tảng thực tế và trí tuệ. Mà thực thế và trí tuệ ấy, theo GS Biền thì cần phải dựa trên xã hội.

“Không ai cấm một người phụ nữ, con gái xịt nước hoa. Việc người con gái xịt nước hoa thì không nên làm quá khiến mùi sặc sụa, làm cho người khác bị ảnh hưởng. Trong việc này, thì không nên, chứ không phải không được” - GS Biền nói.

Về việc mặc váy ngắn, GS Biền cho rằng, trong công sở mà mặc váy ngắn, khoe cơ thể trần tục để lôi kéo làm meo mắt của người khác là không thể chấp nhận được. Cho nên, khuyến khích mặc váy nhưng trong phục trang cần có yêu cầu của nó. “Những quy định này không hề xâm phạm đến quyền tự do cá nhân của riêng ai cả. Bây giờ đến cơ quan hành chính nào làm việc, ngay ngoài đầu cửa cũng đều có bảng nội quy quy định ra-vào nơi đó. Ở nước ta có hình thức truyền thống sinh hoạt cộng đồng, không phải theo cá nhân - đó là cái gốc của người Việt Nam xưa - chúng ta nên giữ những phần tốt đẹp đó” - GS Biền chia sẻ. GS Biền góp ý, những quy định này nếu áp dụng được trên toàn thành phố nên nhẹ nhàng, không nên rập khuôn, cứng nhắc thì sẽ rất tốt. Khi thực hiện thì không nên “đánh trống bỏ dùi”, chỉ được một thời gian lại bỏ dở.

Kết quả cuộc điều tra thực trạng văn hóa ứng xử tại các cơ quan hành chính, trường học, bệnh viện, doanh nghiệp, nơi công cộng và khu dân cư ở Hà Nội, do Khoa Quốc tế (Đại học Quốc gia Hà Nội) và Sở Văn hóa Thể thao Hà Nội thực hiện mới đây cho thấy, 88% số người được hỏi cho rằng cán bộ lãnh đạo có hành vi ứng xử không phù hợp; 95% cho rằng công chức, viên chức ứng xử không phù hợp. T.K.TRÀ

CAO NGUYÊN - THÔNG CHÍ