Chỉ là một giấc mơ hoa!

    Tạp chí Kinh Tế Sài Gòn
    GốcHà Nội

    Khi giá xăng cứ tăng dựng đứng, xe đạp lại lên ngôi theo nghĩa người ta lại bàn nhau về việc quay sang sử dụng loại phương tiện giao thông chạy bằng… cơm này thay vì dùng xe có động cơ. Chẳng hạn, tuần trước có bài báo kể chuyện mới đây vài người Hà Nội đã dùng xe đạp đi làm để tiết kiệm tiền xăng. Bài báo còn nói có người mang xe đạp gấp được lên tàu điện và đăng ảnh của nó.

    Đây hẳn là tin vui cho các nhà buôn xe đạp vì nếu việc dân văn phòng dùng xe đạp đi làm thực sự trở thành phong trào, doanh số và lợi nhuận của họ sẽ tăng cao. Kế tiếp chắc phải kể đến các nhà đầu tư vào dịch vụ cho thuê xe đạp công cộng ở TPHCM. Cuối năm ngoái, dịch vụ này bắt đầu hoạt động với 43 trạm ở khu trung tâm, cung cấp tầm 400 chiếc xe đạp cho người dùng. Các con số thống kê sau hơn hai tháng hoạt động cho thấy dịch vụ này đã thu hút hơn 91.000 lượt người thuê với gần 100.000 giờ sử dụng trên hơn nửa triệu cây số lăn bánh(1). Nghĩa là trung bình mỗi ngày có chừng 1.500 khách thuê chạy khoảng 10.000 cây số. Nghe nói sắp tới, theo kế hoạch, dịch vụ này sẽ được mở rộng ra vài thành phố khác, như Hà Nội và Đà Nẵng.

    Người viết bài này có ông bạn về hưu rất thích đi xe đạp. Ông đã sắm không phải chỉ một chiếc mà mấy chiếc cho cả nhà dùng. Nhưng đến tận hôm nay, dù giá xăng đã tăng hơn gấp đôi so với năm ngoái, ông cũng chỉ dùng xe đạp đi loanh quanh trong khu phố nhà mình. Ông bảo mình già rồi, không dám dùng xe đạp đi xa vì đường sá đông đúc có lúc rất nguy hiểm, nhất là các đoạn đường rộng cần tốc độ cao để kịp vượt qua theo đèn tín hiệu giao thông, mà ông đạp xe có cố mấy cũng không làm được điều này. Hơn nữa, theo “triết lý bất thành văn” dành cho xe cộ trên đường hiện nay tuân thủ theo “luật xe lớn là vua”, thì xe đạp xếp chót. Vì thế, đạp xe trên đường xe cộ như mắc cửi không ai nhường ai đối với ông thì lợi bất cập hại.

    Ông bảo sau khi xem phim tài liệu về nước Hà Lan, ông chỉ mơ có ngày được đi xe đạp ở Sài Gòn giống như người Hà Lan làm ở thành phố Amsterdam của họ. Theo thống kê, dân số Hà Lan năm 2022 là 17,2 triệu người, sở hữu 8,7 triệu xe hơi, nhưng có đến hơn 25 triệu xe đạp (2020), nghĩa là mỗi người Hà Lan, từ trẻ sơ sinh trở lên có 0,5 chiếc xe hơi, nhưng đã sắm gần 1,5 chiếc xe đạp(2). Người Hà Lan dùng xe đạp ở mọi nhóm thu nhập, không chỉ người có thu nhập thấp hơn đi xe đạp mà người giàu cũng vậy.

    Từ các thống kê này, không lạ gì nếu biết rằng chuyện mượn xe đạp của đồng nghiệp hay người quen rất phổ biến ở Hà Lan vì lúc nào người ta cũng có dư xe đạp. Thêm nữa, nhiều ông chủ sẵn sàng tặng không cho nhân viên chiếc xe đạp để đi làm miễn là người nhận chịu thuế!

    Đáng nói hơn, hệ thống đường sá ở Hà Lan có tổng cộng hơn 37.000 cây số dành riêng cho xe đạp(3), dài hơn gấp đôi tổng chiều dài tất cả các quốc lộ ở Việt Nam (17.500 cây số). Và đây chính là sự khác biệt chủ yếu khi bàn đến khả năng phát triển xe đạp thành một phương tiện giao thông phổ biến ở Sài Gòn.

    Người có thẩm quyền cũng đã đề cập đến chuyện mở làn đường dành riêng cho xe đạp ở TPHCM. Tuy nhiên, xét về tình hình thực tế của hệ thống đường sá ở đây, có được làn đường như vậy để thực sự thúc đẩy việc sử dụng xe đạp thay thế các phương tiện giao thông khác là chuyện gần như không tưởng, ít nhất trong tương lai gần.

    Theo chủ đầu tư vào dịch vụ xe đạp công cộng ở Sài Gòn, khách thuê xe chủ yếu vào cuối tuần để tham quan, dạo phố. Điều này có thể giải thích được một phần nhờ vào lượng xe cơ giới thấp hơn vào thời gian này. Nhưng như vậy, mục tiêu xe đạp trở thành một nhu cầu thay thế phương tiện giao thông là xe có động cơ xem ra vẫn còn quá xa vời.

    Trở lại với ông bạn về hưu rất yêu xe đạp nói ở trên. Ông vẫn mơ được thong dong đạp xe giữa Sài Gòn trên những làn đường dành riêng cho xe đạp giống như ở Hà Lan. Nhưng xem ra cả quãng đời còn lại của ông, đó chắc cũng chỉ là một giấc mơ hoa.

    ———-

    (1) https://laodong.vn/xa-hoi/hon-91000-luot-thue-xe-dap-cong-cong-sau-hon-2-thang-hoat-dong-1016734.ldo

    (2) https://tossinholland.com/bikes/

    (3) https://www.hollandbiketours.com/news/smart-cycling-infrastructure-in-the-netherlands/

    Quỳnh Đan

    Nguồn Saigon Times: https://thesaigontimes.vn/chi-la-mot-giac-mo-hoa/