Chặn đà kinh tế suy giảm, chính phủ Anh tung nhiều biện pháp gây sốc

Viễn cảnh một nền kinh tế không mấy sáng sủa sau khi Vương quốc Anh rời Liên minh châu Âu (EU) đã khiến tân chính phủ của nữ Thủ tướng Theresa May phải nỗ lực hành động để chặn đà suy thoái kinh tế. Các biện pháp được cho là gây sốc của chính phủ bao gồm điều tra cáo buộc gian lận ở Airbus, cắt lãi suất ngân hàng...

Cảnh sát điều tra cáo buộc gian lận ở Airbus

Các cơ quan chống tham nhũng của Anh đã mở điều tra về cáo buộc “gian lận, hối lộ và tham nhũng” liên quan đến việc bán máy bay thương mại của Airbus. Mấu chốt của vấn đề nhạy cảm này là đánh tham nhũng từ cấp cao nhất trong bất kỳ công ty, xí nghiệp nào của Anh có dấu hiệu làm ăn gian dối. Tuyên bố vào trung tuần tháng 8/2016, Văn phòng chống gian lận nghiêm trọng (SFO) của Anh cho biết họ sẽ điều tra các cáo buộc liên quan các nhà tư vấn của bên thứ ba, cụ thể là tập đoàn khét tiếng Airbus.

Chặn đà kinh tế suy giảm, chính phủ Anh tung nhiều biện pháp gây sốc - Ảnh 1

Do giảm tăng trưởng và Anh sẽ rời khỏi EU, đồng bảng Anh mất giá so với các ngoại tệ khác.

Hãng máy bay Airbus đặt trụ sở tại Pháp, nhưng vẫn nằm trong tầm ngắm của SFO. Lãnh đạo Airbus nói rằng họ tuân thủ việc tiến hành điều tra của SFO, rằng họ đang hợp tác với cuộc điều tra vốn đã được mở vào tháng 7/2016 nhưng chỉ mới chính thức công bố hôm Chủ nhật 7/8/2016. Được biết, hồi tháng 4/2016, chính phủ Anh đã tạm ngừng các đơn tín dụng xuất khẩu của Airbus, và làm mọi việc cần thiết để phục vụ tiến trình điều tra, bao gồm cả chuyện thẩm vấn một số lãnh đạo và công nhân Airbus mà SFO cho rằng có liên quan.

Các giới chức an ninh Anh nói rằng SFO được yêu cầu xem xét tài liệu do Airbus nộp lên về việc sử dụng các nhà môi giới ở nước ngoài. Tín dụng xuất khẩu được nhiều chính phủ sử dụng để hỗ trợ các nhà xuất khẩu - thông thường là bằng cách bảo hiểm cho các khoản vay dành cho những khách hàng nước ngoài mua sản phẩm của Anh. Năm 2015, theo cảnh sát kinh tế London, tín dụng xuất khẩu chiếm 6% trong các thương vụ của Airbus.

Anh có nguy cơ 50/50 suy thoái kinh tế

Theo các nhà phân tích, kinh tế Anh có nguy cơ 50/50 bị suy thoái trong vòng 18 tháng tới sau cuộc bỏ phiếu rời khỏi EU (Brexit). Viện Nghiên cứu Kinh tế và Xã hội (NIESR) cho biết họ cũng đồng ý với nhận xét có cơ sở này. Lãnh đạo NIESR nói rằng Anh sẽ trải qua “sự chững lại về kinh tế rõ rệt” trong hai năm 2016, 2017, và lạm phát cũng sẽ tăng tới 3% vào cuối năm 2017. Theo lời ông Simon Kirby của NIESR: “Đây là hậu quả kinh tế ngắn hạn của cuộc bỏ phiếu để rời khỏi EU”.

Nhìn chung, một số nhà lãnh đạo trong NIESR đã dự báo nền kinh tế Anh có thể sẽ tăng trưởng 1,7% trong năm nay, nhưng sẽ chỉ tăng 1% trong năm 2017 - điều này có nghĩa là Anh tránh được suy thoái về góc độ kỹ thuật, thường được định nghĩa bằng hai quý liên tiếp có tăng trưởng âm. Ông Kirby cho rằng cuộc trưng cầu vào tháng 6/2016 vừa qua dẫn đến bất ổn tài chính và chính trị, theo đó có tác động trực tiếp tới các quyết định chi tiêu và đầu tư của cả doanh nghiệp lẫn người dân:

“Chúng tôi trông đợi Anh sẽ trải nghiệm suy giảm kinh tế rõ rệt trong 6 tháng cuối năm 2016 và trong suốt năm 2017. Thậm chí có thể xảy ra suy thoái kỹ thuật trong 18 tháng tới, trong khi có nguy cơ cao về sự ảm đạm kinh tế hơn nữa trong tương lai gần”.

Theo các chuyên gia, việc lạm phát tăng theo dự kiến tới 3% chủ yếu là do đồng bảng Anh mất giá. Trong một báo cáo riêng biệt, Hiệp hội Doanh nghiệp Anh (CBI), nói khối doanh nghiệp vừa và nhỏ lo ngại rằng họ sẽ bị ảnh hưởng bởi sự sụt giảm đơn đặt hàng trong ba tháng 9, 10 và 11/2016. Mặc dù vậy, 472 công ty được khảo sát nói rằng, đơn đặt hàng hiện nay là ổn định và nhiều công ty nước ngoài vẫn muốn đến làm ăn tại Anh cho dù Brexit đang diễn ra gây tổn thất cho uy tín của nền kinh tế Anh.

Anh cắt lãi suất ngân hàng:

Hôm 4/8/2016, Ngân hàng Trung ương Anh (Bank of Enngland - BoE) cắt lãi suất lần đầu tiên kể từ tháng 3/2009 từ 0,5% xuống 0,25%. Quyết định này được đưa ra cùng một loạt các biện pháp thúc đẩy kinh tế Anh, trong đó có việc mua vào 60 tỷ bảng Anh trái phiếu chính phủ và 10 tỷ trái phiếu doanh nghiệp. BoE cũng lần đầu tiên hạ chỉ tiêu tăng trưởng dự đoán cho năm 2017 từ 2,3% hồi tháng 5/2016 xuống 0,8%.

Vào tháng 7/2016, Ủy ban Chính sách Tiền tệ (MPC) chọn giải pháp giữ nguyên lãi suất, mặc dù các nhà kinh tế dự đoán sẽ giảm lãi suất. Đang có áp lực ngày càng tăng đối với BoE phải hành động sau những số liệu kinh tế yếu kém gần đây. Với thực trạng sụt giảm mạnh trong các khu vực dịch vụ, hoạt động của khu vực sản xuất sụt giảm và ngành xây dựng bị chậm lại, hầu hết các chuyên gia cho rằng nay là lúc phải hành động mạnh và có hiệu quả.

Cắt lãi suất được dùng để thúc đẩy nền kinh tế Anh sau Brexit, nhưng thực trạng bất trắc hậu Brexit, cũng như làm sao để có bất kỳ gói kích thích nào có thể ảnh hưởng đến thị trường tài chính, đã và đang tạo khó khăn cho MPC trong việc quyết định phải làm những gì. Andrew Sentenc - một cựu thành viên của MPC và cố vấn kinh tế cao cấp, nói việc giảm lãi suất vào thời điểm này là một “động thái lãng phí. Tôi sẽ không ngạc nhiên khi thấy cắt giảm lãi suất, nhưng tôi không nghĩ rằng đó là quyết định đúng vào thời điểm này. Cú sốc đó đánh vào nền kinh tế là có yếu tố chính trị. Nó làm lung lay nền móng cơ bản của nền kinh tế, tức là không phải thứ mà chính sách tiền tệ có thể được dùng để giải quyết”.

Lá phiếu Brexit được xem là cú sốc mạnh tới nền kinh tế Anh. Tiếp tục việc nới lỏng định lượng (Quantitative Easing - QE) - khi chính phủ mua tài sản với số tiền họ tạo ra, là một lựa chọn khác cho MPC. Tuy nhiên, chính sách này mang lại những vấn đề riêng vì không thể dự đoán chính xác kết quả cuối cùng. Theo ông Sentence: “QE thậm chí còn kém hấp dẫn hơn so với cắt giảm lãi suất. Thị trường tài chính đang ở trong một trạng thái mong manh khi nới lỏng định lượng được đưa ra trong năm 2009. Nay thị trường tài chính không ở cái thế đó. Chúng ta không ở trong giai đoạn sóng gió như giai đoạn đó và có thể việc QE sẽ còn làm tình hình trở nên tồi tệ hơn”.

Hậu Brexit tại Anh là vấn đề vô cùng nan giải. Nhưng với những biện pháp gây sốc, Thủ tướng May có thể sẽ ngăn chặn được đà suy thoái của nền kinh tế Anh.

Theo một số chuyên gia, những bộ phận chính của máy bay thương mại Airbus thường được sản xuất tại Pháp, Đức và Anh. Riêng Anh thường hỗ trợ xuất khẩu cho Airbus, phối hợp với Pháp và Đức. Giống như Anh, khi SFO bắt đầu điều tra Airbus, hai quốc gia Pháp và Đức, cũng đã tạm dừng tín dụng xuất khẩu dành cho Airbus, chắc chắn sẽ gây khó khăn cho hãng khổng lồ này trong việc sản xuất và tiêu thụ sản phẩm của mình.

Anh Dũng

Chặn đà kinh tế suy giảm, chính phủ Anh tung nhiều biện pháp gây sốc - Ảnh 2