Cần có chính sách đón làn sóng mới

Bên cạnh dòng thông tin đậm đặc về các diễn biến của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung, các báo thỉnh thoảng đưa tin doanh nghiệp này, doanh nghiệp kia tuyên bố sẽ chuyển cơ sở sản xuất của họ từ Trung Quốc sang Việt Nam để tránh rủi ro.

Nhiều chuyên gia khuyến cáo Việt Nam nên giảm thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng. Ảnh minh họa Đào Loan

Trong kinh doanh, doanh nghiệp ngán ngại nhất chuyện bất định vì khi không biết mức thuế tương lai như thế nào, chính sách liên quan đến xuất nhập khẩu ra sao, họ sẽ không thể lên kế hoạch dài hạn. Nếu nhiều doanh nghiệp chia sẻ xu hướng này, có khả năng nó sẽ trở thành một cuộc dịch chuyển các chuỗi cung ứng quan trọn ra khỏi Trung Quốc.

Đây là tin tốt cho Việt Nam nhưng đồng thời cũng có thể thành tin xấu nếu chúng ta không có sự chuẩn bị, có chính sách phù hợp để chào đón làn sóng mới này. Trước mắt, đi kèm với tuyên bố dịch chuyển của doanh nghiệp, các báo cũng phản ánh các khó khăn mà doanh nghiệp có thể gặp phải khi “dọn nhà” sang Việt Nam, gồm: khó tuyển nhân sự quản lý; khó tuyển công nhân lành nghề; tiền thuê nhà xưởng tăng nhanh; cơ sở hạ tầng tắc nghẽn... Khó khăn của họ tức là khó khăn của cả nền kinh tế.

Khi gặp khó, nhà đầu tư nước ngoài có thể nghĩ đến chọn nơi khác, nhưng còn doanh nghiệp của chúng ta, doanh nghiệp đã đầu tư và đang hoạt động thì sao?

Có một đặc điểm cần lưu ý: các công ty muốn dọn ra khỏi Trung Quốc thường hoạt động trong những lĩnh vực thâm dụng lao động, sử dụng công nghệ đơn giản, làm trong những ngành cạnh tranh trực tiếp với doanh nghiệp Việt Nam như da giày, đồ gỗ, lắp ráp... Họ vào chắc chắn sẽ làm chi phí sản xuất, gồm tiền lương, giá thuê nhà xưởng, vận tải... tăng lên, trở thành gánh nặng cho doanh nghiệp trong nước.

Vì vậy, đây là dịp rất tốt để chúng ta thực hiện chủ trương sàng lọc đầu tư nước ngoài vốn đã bàn mấy năm nay. Ý muốn của chúng ta là ưu tiên chọn doanh nghiệp ứng dụng công nghệ hoặc doanh nghiệp chuyển giao công nghệ nhưng phải có chính sách để hiện thực hóa ý muốn đó.

Lấy một ví dụ cụ thể là giá điện: nhiều tài liệu nói giá điện của Việt Nam bán cho sản xuất còn rẻ nên đã khuyến khích đầu tư nước ngoài vào các ngành sử dụng nhiều điện năng. Nhiều chuyên gia khuyến cáo Việt Nam nên giảm thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng mà ưu tiên hơn cho các ngành dịch vụ hay công nghệ cao.

Đặt vấn đề này trong bối cảnh người dân đang than phiền giá điện tăng mạnh, lúc đó mới có thể có lời giải tổng thể vừa phù hợp cho doanh nghiệp vừa có lợi cho dân. Chẳng hạn, có ý kiến đề xuất chấm dứt bù giá điện, không bán điện dưới giá thu hồi vốn đầu tư nữa, nhưng đó là áp dụng cho đối tượng nào, cho doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào Việt Nam để tận dụng nguồn điện giá rẻ sản xuất hàng xuất khẩu hay cho người có thu nhập thấp?

Ngoài ra, còn phải chú ý đến sự hình thành chuỗi cung ứng sản xuất mới để có chính sách thu hút đầu tư. Chẳng hạn, khi hãng LG Electronics tuyên bố ngừng sản xuất điện thoại thông minh ở Hàn Quốc và chuyển sang làm ở Việt Nam, đó cũng là sự tận dụng chuỗi cung ứng sản xuất điện thoại thông minh đã dần hình thành ở Việt Nam sau các tên tuổi như Samsung, Nokia... Chính các chuỗi cung ứng như thế sẽ tạo cơ hội cho những doanh nghiệp trong nước ở lĩnh vực này ra đời và có nền tảng thuận lợi để phát triển lớn mạnh.

Tin tốt hay tin xấu - tất cả phụ thuộc vào sự đón đầu của các chính sách phù hợp và đúng đắn trong tình hình mới hiện nay.

Thời báo Kinh tế Sài Gòn